SÖZÜMÜZ
HOME-SOZUMUZ mehranbahari@yahoo.com
آرشيو-ARCHIVES

باغلانتى-پيوند


This page is powered by Blogger. Isn't yours?

سٶزموز-بيلاگ اسپات سٶزوموز-پرشين بلاگ


سٶزوموزون يازيلاري ديجيتال كيتاب ائوينده

سٶزوموزون گئچميش يازيلاري

سٶزوموزون گئچميش يازيلاري تورك-آزه ربايجان مئعماريسي: چاتيم توركولوژي سس-قوشاق-كوي وئبلاقي تركه ن- تركيم وئبلاقي قادينجا-تورك قادين قوشوغو ائل اوبا اويماقلاريميز توركجه سين داشلاري توركجه پيتيكله ر-سٶزوموز شاه ايسماعيل ختايي qirxlar ساري گلين
تورك خاتون دده قورخود تورك دٶولتلر باي بك تومارلار ماذون قاشقايلي
ساهير
موللانصره ددين-صابير
ييرمي بير آزه ر
مٶعجوز
بيزيم مرضييه
سهند
توركجه مينياتور
ميللي بايراق
توپونيمله ر
سولطان احمدشاه قاجار
آزاديستان
جاهانشاه قاراقويونلو
تورك باهاييله ر
اوختاي
تليم خان ساوالي
آشيق ريضا باهارلي
كولونئل محه ممه د تقي خان پوسيان
مووله وي-تورك

تورك آدليملاري
پيشه وه ري-فوتوآلبوم


تورك دئموقرافيسي كورد ياييلماجيليغي گونئي آزه ربايجان اوستانلارينين وئبلاقلاري
سونقور-آزه ربايجان
تهران-ساوجبلاغ-اسلامشهر-كرج-آزه ربايجان
خلجستان-آزه ربايجان
قوم-آزه ربايجان
آستارا-انزلي-منجيل-آزه ربايجان
بيجار-قروه-ياسوكند-آزه ربايجان
قزوين-آزه ربايجان
همدان-آزه ربايجان
مركزي-ساوه-اراك-آزه ربايجان
ايگيد سولدوز-آزه ربايجان

ايلخان-قاشقاي يورد-تورك
خراسان-افشاريورد-تورك
مازندران-گلستان-سمنان-تورك
عربستان-خوزستان-بوشهر-تورك
لرستان-چهارمحال-كهگيلويه-تورك
فارس-تورك
اصفهان-تورك
كرمان-يزد-هرمزگان-تورك

كركوك-آزه ربايجان

Free Web Page Hit Counter
Netflix


ايراندا اولوسال تورك قوشوغو گونو
ايراندا ميللى تورك شئعرى گونو كيمين آديينان باغلى اولماليدير؟


Current Results

تورك دئموكراتيك پيلاتفورمو اعلاميه جهانى حقوق زبانى
اينسان حاقلارى ائوره نسه ل بيلديرگه سى
کیتاب سئچیمی تورك دونياسي خلج-khalaj-Xələc جمعيت جوانان قشقائي ائل بيليمي-فولكلور اوخشاما Ana Yurdumآنايوردوم
آلما يولو
نگاهي نوين به تاريخ ترك
کانون آذربایجان شناسی دانشگاه تبریز
خلج khalaj
Milli Şura ميللي شورا
آزادتيريبون
توركجه Baybak باي بك
فارسي Baybak باي بك
Baybak تبریز سسی
آزه ربايجان اؤيره نجي حركتي
گونئي آزه ربايجان اؤيره نجي حره كه تي
آزاد تبريز
URMİYƏ اورمييه-اورمو
گوناسكام
اؤزگورلوك
Bizim Tabriz News
آذرتورك
آزه ربايجان
بوتؤو آزه ربايجان موهاجيرله ري
آزربایجان جنوبی ما
آرمان
باشماق
يوردنئت
Azadtəbriz
بیجار آزه ربایجان
تبريز تي وي
دورنا
تيريبون
ستتارخان اينفو
اورمو بير اولمالي
AzərTürk آزه رتورك
Azerbaycan E-Jurnaliآزه ربايجان اي-ژورنالي
اودلاريوردو
Tabriz.supersized
خبرهائي از تركيه-اوزاق يول
كركوك نئت- فارسي
بخش فارسی خبرگزاری ترند
ايجنا
ساوالان سسي
آزه رخبه ر
آزه رنیيوز
Turk-News
فئدئرالچي سسي
Türkiran
بابا صفری سایتی
آزه ربايجان اؤيره نجي حره كه تي٢
آزنييوز
آسمك
یوردسئوه نله ر قوروپو-میللی کارت پوستال و کيلیپله ر
جيققيلي باخچا
Azərbaycanın Görkəmli Şəxsiyyətləri
وئب ايكيز
مرند اوغلو
يازار
آزه ربایجان`ین هر قاریش توپراغی وطه نیمدیر
یئنی یئتمه اده بيیاتچیلار
قیزیل اوزه ن (زنگانا یئنی باخیش)
فولكلور
بوراسی دوراق
يئني آزه ربايجان
آل آلما
چوخورلار
مین بیر گئجه
وبلاگ رسول یونان
گؤزله ري آيدين
ايپه ك تصويرله ر
مارال
اورمو حيكايه
مارالان
بايقوش
يازي
ساري گلين
آيواز طاها
آرغيش
وارليق
دوشه رگه
ياشماق
گجيل
ارده م وئبلاقلاري
آزلينك اينفو
ارده بيل
تبريز اينفو
ساوالان
وبلاگ ماهنامه آزه ربايجان
آواوا
زنگین (زنگانلیلارین اده بی درنه يی)
تاریخ آزربایجان-پرویز زارع شاهمرسی
تاریخ آزربایجان-علي مرادي مراغه‌اي
آز تورک
واحید قاراباغلی
دئموکراتيك تورکچولوك
قیویر-زیویر
پيتراق
ايسماعيل هادي
آزه ربایجان کولتور اوْجاغی
Görüş
دانشجویان آزربایجانی علم و صنعت
Urmu Sitəsi
Azərbaycan Səsi
معرفي تركيه
Təbriz Ekspres
Cənubdan Gələn Səslər
گونازتي وي
توركمان ائلي تي وي
آزتي وي


سؤزلوكله ر-لغتنامه ها

اينگيليزجه-آزه ربايجان توركجه سي آنلاين چئويري-ديلمانج
VikiSözlük
İyisözlük
Öz Türkçe Karşılıklar Kılavuzu
یئنی تورکجه سؤزله ر
آموزش لغات تورکی
Türk Dünyası Konuşma Klavuzu
Turkish Suffix Dictionary
تورك آدلاري-آنلام و كؤكه نله ري
اوشاق آدلاري-گجيل
ديوان لغات الترك ديزيني
Turkish Suffix Dictionary
لغتنامه ريشه شناسي تركي
بيليم و اوزلوق سؤزلوكله ري
سؤزله رين سوي آغاجي
Sözcükler
Seslisözlük
ديلده ن ديله چئويري
آلتاي ديلله ري سؤزلوكله ري
TÜRKÇE KİŞİ ADLARI
ايراندا توپونيمله ر
Locations in Iran
TDK-TERİM SÖZLÜKLERİ
Karsilastirmali Turk Dilleri Sozluyu
آتا سؤزله ری


تورك يازيمي و اليفباسي

سؤزوموز يازيمي
اورتوقرافي سئمينارلاري قرارلاري
LATIN ƏLİFBA
اورخون يازيسي
اوْجاق فونتلاري
Eski Türklerde Yazı
آزه ربايجان اليفباسي
Azeri Alphabet
Alphabet and Language

توركجه درسليكله ري

دستور زبان توركي آزربايجاني

british council
توركجه اوخو كيتابي
گلين تورکو يازاق
TÜRK DİLİ DERSLERİ
English-Azerbaijani phrase-book
Learn Azeri Turkish
Azerbaijani For Travelers
Turkish Lessons
TURKISH PHRASE BOOK


توركجه وئبلاقلار

ساري تئل
تبريز قوضولي
مره غئي
زنگانين دده قورقوتو: دده موسلوم عسگری
ارمغان
سهند سسي
چاغداش
یاپراق توکوندوسو
آزه ربایجان ادبیاتی
sətirlərin maviliyində
ياشار اورمو
مكتوبلار
توركوله ر ماكي
سهنديميز
آيتان تبريزلي-آزراوغلو
یاشاسین وطنیم
دوزلو اوغلان
نشريه اينترنتي ساوالان
داش بولاق
21azar.blogfa
رحيم کاويان
شوونيسم فارس
راه كلنل پسيان
شلاله
کؤلگه ده کی سس
بويورون شئعر-ياغيش
اٶجه شيم قاپقارا
چاغمور
قاراباغ بيزيمدير
توحيدملكزاده Tohid Melikzade
CIQQILI BAXÇA
توپراق
Yağış
Torpağım
دوغرو يول
آزربايجان ٧٠٠٠
Güneyaz
Azdem
Radist
صالح كامراني
Southazerbaijan
دومان
کمکی آراز
آزربايجان شناسي
حسن هرگلی-دمیرچی
آزربایجان خالق ماهنیلاری
قاياقيزي-ماكي`دان
Postçu
خوی ـ آزربايجان
آزربايجان ايقتيصادي
DAVUT TURAN
آزربايجان اؤيره نجی حرکاتی
Yaşıl Mişo
بايرام بياني…- Bayram
Azeri International Institute
اردبيل اينفو
قئيدار
زنگانلي
چار اويماق
Tin Söhbəti
Urmu Olayları
زنگانلي
سولدوز
فرزاد صمدلی
اوياق
سونقور- تورك
علي دده بيگلو
سنقر دات كام
سنقر شناسی
كرج تورك ادبيياتچيلاري
orxun yayinevi اورخون يايين ائوي
ياشيل ساوالان
آراز ائلسس
جيغاتي
عظيمي قديم
ايل من قشقائی
آزري يازيلار
سولطان ساوالان
چٶگور
اوزان
روحي تونا
حاجي ريضوان داغي
فرزندان كميجان KOMIJAN
مشاهير آزربايجان
شهريار-حداد
اوشاقلار باغچاسی
كوميجان تعزيه
بورچالي-بزچلو
قوشاچاي
يارارلي
آزربایجانیم منیم
صمد بهرنگي سايتي
آزربایجان گنجلر ائوی
شيندخت-توركجه شئعر
Urmia Sevgisi
يورا بيلمه ز يوللار مني
در خلوت انديشه
ويوا شيرين عيبادي
زٶهره وفايي
صفرخان
حميد داديزاده
اينصافعلي هيدايت
ادبيات ترك
ائلدار موغانلي
ممقان
پارس آباد
آركاداش
يئني یول
تاريخ ديرين تركان ايران
آداب و رسوم و فرهنگ كميجان
شيندخت-بوجنورد
Turkce Siir
azerbaycan ve iran
بابك اصغري
داقوقي- كركوك


تورك كويو-موسيقي تركي

سس-قوشاق-كوي وئبلاقي
توركجه شئعر

توركلوك بيليمي-تركولوژي

Turkic World
Vorislamische Alttürkische Texte-VATEC Project
qypchaq.freenet
Monumenta Altaica
Altaic linguistics
ESKİ TÜRKÇE
İSLÂMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
DİVAN-I HİKMET
DİVAN-I HİKMET
ديوان-ي حيكمت، توركجه توركجه سي
SUMERIAN - TURKISH COMPARISON
Akkadian and Prototurkic
Ural-Altaic Languages
Turkic languages
Altaic Epic
Turkish Mythologies
Türkçestan

گٶك تورك گٶرك سٶزو-ادبيات گٶگ ترك

بنگو داشلاري
اورخون يازيسي
بيلگه تونيوقوق داشلاري
KÜL TİGİN BENGÜ TAŞI
بيلگه قاغان داشي
اورخون يازيتلاري
يئني سئي يازيتلاري

بودون گٶرك سٶزو-ادبيات فولكلوريك

آزربايجان خالق گله نه ك گٶره نه كلري
سهندييه-شهرييارين سسي
حئيدربابا-شهرييارين سسي
Archive of Turkish Oral Narrative
حئيدربابا-توركييه توركجه سينده
تورك دستانلاري

پيتيكليك

Azeri e-library
Azeri Literature

اوشاق گٶرك سٶزو- ادبيات كودك

گجيل آزربايجان اوشاق ادبيياتي
يابانجي يازارلاردان
هري پاتئر
BALACA QARA BALIQ



پيتيك سايتلاري


تئاتر

Turkish Cultural Foundation


قزئت-درگيلر

توركييه-آزربايجان-قيبريس قزئتلري
ديلماج
پيك آزر
وارليق
آزري
ارك
Azerbaijan International
وارليغين سسي
دان اولدوزو



تبريز رهنما
اورمييا سيتي



آمئريکانين سسی

آزادليق راديوسو
آمئريكانين سسي رادييوسو
بي بي سي-آزربايجان بٶلومو
اودلاريوردو رادييوسو
راديو سهند



Karapapak
Iğdır-İgdir-İydir
Çıldır
İgdirli
Axısqa
Borçalı

كركوك فنري
Iraqi Turkmen in internet
Azerbaijanis in Iraq
Turkmen Proverbs
Azeri-Iraqi Turkmen
IRAQI TURKOMANS
كركوك-آزربايجان
تركمنهاي عراق
KERKUK CITY WEB SITE
kerkukvakfi

افغانيستان آزربايجانليلاري
باييربوجاق توركمان اينانجلاري
سوريه توركمانلاري-بوجاق آفشارلاري


شهه رلريميز

ارزروم



تورك خالقينين اينانج آلت قوروپلاري

قيرخلار-تورك قيزيلباشلار-اهل حق
كوره سوننو-تورك سونني
تورك باهايي
خيريستان
يهوديان آزربايجان
Jews of Azerbaijan


تورك قاليسى-فرش تركى

موزه فرش آذربايجان
قالى آذربايجان-معرفى كتاب
قالى قشقايى
قالى قشقايى-تفصيلى
قالى افشارى
قالى شاهسئوه ن
قالى خمسه
قالى اراك
قالى ساروق
قالى تبريز
قالى همدان
قالى بورچالو
قالى بچاقچى-افشار كرمان
قالى افشار-سيرجان
قالى گروس
قالى هريس
قالى ابولورد
قالى خراسان



كليم قشقايى
گبه قشقايى
جاجيم قشقايى
كليم افشارى
كليم شاهسئوه ن
كليم خمسه
كليم همدان
كليم افشار كرمان
كليم شيروان-خراسان
كليم ورامين-گرمسار
كليم ساوه-قزوين-زرند


آشپزى ترك-آذربايجانى

Azerbaijani Food in Budapest
Azerbaijani Chefs Abroad


سايتهاى (خبرى) مليتهاى ايران-ايران خالقلارينين (خبر) سايتلارى

مليت ترك-وطنيم
مليت فارس-گويا
مليت فارس-پيك ايران
دانشجويان لك
لكستان
لرستان
مليت لر-بختيارى
مليت عرب-الاحواز
مركز مطالعات اهواز
مليت گيلك-گيلانيان
مليت تبرى-مازندنومه
مليت لار-لارستان
خلق تالش-طوالش
تالش-عنبران
خلق ارمنى
توركمن صحرا
اركينليك-توركمن-erkinlik
تورکمن صحرا مدیا
turkmenilim
بروسكه-كورد
قازاقيا
قازاق
بلوچ-اوستومان

Thursday, July 09, 2009
 


خدمات توركان اويغور
به فرهنگ و تمدن ايران


خط و زبان توركي اويغوري
از خطوط و زبانهاي رسمي دولتهاي توركي حاكم بر ايران


مهران بهاري



براي خواندن نوشته ديگري در باره خط تركي لطفا به اين آدرس مراجعه كنيد:

ممنوع كردن خط لاتين تركي، كمدي ـ تراژيكي ديگر از قوميتگرايي فارسي

http://www.arazonline.net/azerbaijan/latinalphabe.htm
http://turkmenilim.org/1385/shahrivar/25.shtml
http://www.azercanada.info/home/home_sub1.html


سؤزوموز

خط و زبان تركي اويغوري، از خطوط و زبانهاي رسمي دول تركي حاكم بر ايران

توركان اويغور از متمدنترين و از پيشگامان تمدن و فرهنگ در ميان اقوام باستاني تورك بوده اند. در تاريخ توركي نام اويغورها آنچنان با مفاهيم فرهنگ و تمدن عجين و حتي مترادف شده است كه امروزه در زبان تركي مفهوم "متمدن" با كلمه "اويقارUyqar " ادا مي گردد (از مصدر اويماقUymaq به معني هماهنگ، سازگار و منطبق شدن). در ميان اقوام بيشمار تورك كه همراه نيروها و ارتش مونقول به خاك ايران امروز وارد شدند، گروههاي توركان اويغور جايگاه بسيار بزرگي داشته اند. در عهد الجايتوخان، هشت تن از ولايات بسيار مهم دولت توركي ايلخاني، در حاكميت والياني از توركان اويغور بوده است. (سئوين آقا، اسه ن قوتلوق، اويغور تاي، قازان، باييتميش، سونجاق، توروم تاز، سونوك داش، و ارتنه كه بنام خود در شرق تركيه –بخش آزربايجاني اين كشور- دولتي تاسيس نموده است). علاوه بر تاريخ سياسي خلق ترك و آزربايجان، توركان اويغور بر تاريخ و فرهنگ ايران امروز نيز دو تاثير عمده داشته اند. يكي آثار مدني بيشنمار چون آشنا ساختن ايرانيان با مفاهيمي مانند كاغذ، خط توركي اويغوري، تقويم توركي-اويغوري دوازده حيواني، نوآوريهايي در نگارگري، موسيقي و ...... و ديگري اشتراك در تشكل تباري خلق ترك در ايران و آزربايجان. هر دوي اين رشته از تاثيرات در آموزه نژادپرستانه و رسمي - دولتي فارسي ناديده گرفته شده و حتي انكار مي گردند.

در زير به تاثيرات فرهنگي توركان اويغور بر مدنيت ايرانيان و از جمله آزربايجان جنوبي اشاره اي فهرست وار شده است. تاكيد بر خط توركي اويغوري كه يكي از خطوط رسمي و دولتي دولتهاي تورك و آزربايجاني حاكم بر ايران بوده است هم از آن جهت ضروري است كه امروزه در ميان محورهاي سياست رسمي تركي زدايي و فارس سازي دولتي خلق ترك در ايران، نه تنها رسمي و دولتي ساختن زبان فارسي، بلكه رسمي و دولتي ساختن خط فارسي و به عبارت ديگر نه تنها ممنوع نمودن زبان تركي، بلكه ممنوع نمودن خط تركي نيز وجود دارد:

كاغذ: هديه مدنيت توركان اويغور به ملل ساكن در ايران

توركان آسياي ميانه تقريبا در اوان پيدايش و انتشار كاغذ با آن آشنا شده‌اند. آثار مكتوب به زبان توركي اويغوري كه باستان شناس آ. اشتين هنگام كاوشهاي باستان‌‌شناسي در سالهاي ١٩٠٨-١٩٠٦ ميلادي كشف كرده است، گواه اين مدعاست. اين آثار در خرابه‌هاي برجهاي نگهباني در غرب دون خوآن، كه يكي از بزرگترين مستملكات بازرگاني سغدي در تركستان شرقي (امروز واقع شده در چين) مي‌‌باشد، كشف شده است. آ. اشتين نه فقره نامه كشف كرده است كه بي ترديد، كاغذهاي آنها قديمي‌ترين تكه كاغذهايي مي‌باشند كه تاكنون پيدا شده اند. مضمون يكي از اين نامه ها عبارت است از مكاتبه يك مادر ساكن سمرقند با دختر خود كه به قصبه‌هاي دوردست در تركستان شرقي رفته است. و. ب. هن نينگ ثابت كرده است اين مدارك كه به عنوان خطهاي قديمي سغدي معروف شده‌اند، در آغاز قرن چهارم ميلادي در سالهاي ٣١٣-٣١٢ ميلادي نگاشته شده است. "نامه‌هاي قديمي" گواهي مي‌نمايند كه توركها در آسياي ميانه، استعمال كاغذ را اقلا پانصد سال قبل از ايران آغاز كرده‌اند؛ زيرا براي نوشتن كتابهاي فارسي ميانه كه داراي مضمون زرتشتي مي‌باشند و در آخر دوره ساسانيان و حتي در قرون اوليه اسلام نوشته شده‌اند فقط از پوست، يعني از پرگامنت (كاغذ پوستي) استفاده شده است.

با ظهور اسلام و ورود نيروهاي مسلمان عرب به آسياي ميانه، تركستان و مناطق غربي چين امروزي، اعراب با پديده كاغذ آشنا شده و به نوبه خود آنرا به ديگر نقاط جهان منتقل نموده اند. موج دوم انتقال اين تكنولوژي به غرب، توسط توركان ايغوري بوده است كه همراه با گسترش امپراتوري مونقول در آسياي ميانه، خاورميانه و آسياي صغير در تمام مناطق مذكور پخش و ساكن گرديده اند. از كاغذهاي مرسوم و معروف توركي در قرون وسطي كاغذ "خان باليغ" (نام توركي شهر پكن. كلمه "باليغ-باليق" به معني كلان شهر و متروپل است)، "سمرقندي"، "ختايي" و ...... است.

مينياتور-نقاشي ايراني و يا مينياتور-نقاشي توركي-چيني؟؟!!

آنچه كه قوميتگرايان فارس و دولت ايران به غلط "مينياتور ايراني" مي نامند، در واقع و بي شك "نگارگري توركي – چيني" كه از آن با نام شيوه "مغولي" نيز ياد ميشود، است. در ميان فرهنگيان فارس و نهادهاي رسمي فارسستان و ايران كه همه به شدت تحت سلطه انديشه ها و آموزه هاي شديدا غيرعلمي و نژادپرستانه فارسي قرار دارند، در باره مينياتور و اين كه آيا ريشه اصلي آن در ايران بوده و يا از ديگر نقاط اقتباس شده و ذوق ايراني ؟؟؟!!! در آن تغييراتي به وجود آورده سخنهاي بسيار گفته ميشود. ولي نظريه هنرشناسان بين المللي چيز ديگري است. آنها به طور خلاصه بر اين باورند كه مونقول ها پس از شكست دادن توركان اويغور ساكن در تركستان، از تمدن و جلوه هاي مختلف هنري كه در ميان آنان متداول بود استفاده كرده اند. از جمله سبك نقاشي مانوي را كه در آن جا رواج داشت اقتباس نموده و هنگامي كه به اراضي ايران امروزي تاختند و به همراه توركان اويغور، اين سبك را با خود به اين سرزمين آورده اند. در اينجا سبك توركي مذكور بيش و كم متداول گرديد و موجب الهام گرفتن نقاشان بومي ايراني شد و از آن مكاتب جديد تركي و نيز كاملا آزربايجاني ديگري به وجود آمد كه مجددا در سراسر خاورميانه رايج گرديد. بناء عليه، مكتب هاي نقاشي معاصر تركي، عربي، مغولي و هندي و فارسي همه از "نگارگري توركي-چيني" منشعب گرديده و يا متاثر شده اند.

خط و زبان توركي اويغوري، از خطوط و زبانهاي رسمي دول توركي حاكم بر ايران

از ماندگارترين هديه هاي توركان اويغور در تاريخ فرهنگ ايران، خط توركي اويغوري است كه براي نوشتن زبان توركي باستان نيز به كار رفته است. قبل از آنکه در حدود سده ١٠ م خط عربی برای نوشتن زبان های تورکی به کار گرفته شود، الفبای اويغوري در آسيای ميانه در فاصله سده ٥ م. تا ١٥م. متداول بوده است. اين خط از خط سغدی گرفته شده و به زبان توركي اويغوري تطبيق داده شده بود. اويغورها بعد از قبول دين ماني، الفباي گؤك تورك (روني-اورخون) را رها نموده و به جاي آن الفباي جديدي بر مبناي الفباي سغديان مانوي ساختند كه به الفباي اويغوري معروف و از قرن هشتم ميلادي خط رسمي شد. الفباي سغدي ٢٢ حرف داشت و بر مبناي آرامي بود. اما خط اويغوري ١٨ حرف دارد و براي مشخص نمودن حروف صدادار، صرفا سه حرف بكار مي برد. براي رفع نواقص خط اويغوري كه شبيه خط آشوري است از نقطه گذاري استفاده شده است.

هرچند اقوام تورك در قرون ١٠-١١ ميلادي آغاز به كاربرد خط عربي نمودند، اما خط توركي اويغوري تا قرن ١٥ ميلادي نيز به طور پراكنده در سراسر جهان تورك، به عنوان نمونه در ايران، به عمر خود ادامه داد. در تركستان شرقي (در حال حاضر واقع شده در چين) خط و الفباي اويغوري بعد از قبول اسلام نيز بكار رفته است. خط اويغوري در قرون وسطي به موازات زبان توركي اويغوري، در ميان تمام اقوام ساكن در سرزمينهاي پيرامون ايپه ك يولو (جاده ابريشم) رايج گرديد و در غرب تا دربارهاي دولتهاي تركي آزربايجان (قاراقويونلو و آغ قويونلو) و سلطان محمد فاتح در استانبول (عوثمانلي-عثماني) نيز راه يافت. چنانچه طبق منابع تاريخي "جهانشاه توركمان قاراقويونلو حقيقي"، برجسته ترين پادشاه دولت تركي-آزربايجاني قاراقويونلو، با استناد به اوغوزنامه اي به "زبان اويغوري" كه در كتابخانه دربارش در پايتخت خويش تبريز موجود بود به سفير عثماني اظهار ميداشت كه پدرش قارا يوسوف (قره يوسف) و سلطان مراد عثماني هر دو از تبار و نسب اوغوزخان ميباشند. همچنين از سلطان محمد فاتح، سلطان عثماني "يارليق"ي نوشته شده به سال ١٤٧٣ ميلادي خطاب به بيگهاي دولت تركي آزربايجاني آغ قويونلو در دست مي باشد كه به خط اويغوري و زبان توركي اويغوري نگاشته شده است.

خط و الفباي اويغوري در زمان مغولها و بعد از آن يكي از خطوط و زبانهاي رسمي دولت ايشان و ديگر دولتهاي توركي حاكم بر ايران مانند تيموريان و ايلخانيان بود. قديمي ترين ياساي چنگيزي به خط اويغوري نوشته شده است. توركان اويغور معلمان و كاتبان خانهاي مونقول بوده و توسط خط اويغوري به آنان سواد آموزي كرده اند. ايلخانان ايران و آزربايجان در فرمانها و نامه هاي داخلي و خارجي خود زبان مونقولي و تركي و خط اويغوري را بكار ميبردند. به عنوان نمونه الجايتو خدابنده‌، خان‌ بزرگ‌ تاتار نامه‌ هايي به‌ زبان‌ مونقولي‌ و به‌ خط اويغوري به فرمانروايان‌ مسيحي‌ اروپا مي‌فرستاد ("خربنده" احتمالا محرف "خوربندا" يا "قوربنداي"‌ مونقولي‌ به‌ معناي‌ سومي‌ و يا پسر سوم؛ "اولجايتو" نيز به توركي به معني داراي نيك بختي و يا غنيمت جنگي مي باشد. "-تو" پسوند نسبت و مالكيت است).



نامه آرگون خان پادشاه ایلخانی به فیلیپ چهارم پادشاه فرانسه در قرن 13 میلادی به خط اویغوری


واژه دهي توركي اويغوري به زبان فارسي

دوران دولتهاي توركي آزربايجاني ايلخانان، تيموريان و ..... در عين حال دوران ورود و حاكميت واژگان بي شمار توركي و آلتائي در زبان فارسي بويژه در عرصه اصلاحات ديواني است. منظور از اصطلاحات ديواني لغتهايي است كه به گونه اي با دستگاه سلطنت، ديوانهاي گوناگون، سپاه، شغلهاي حكومتي و درباري، مالياتها و مانند آن بستگي داشته است. در اصطلاحهاي ديواني دولتهاي توركي حاكم بر ايران، سهم زبانهاي اويغوري، جغتايي، اوغوزي-سلجوقي بيش از ديگر زبانها و گويشهاي گروه توركي است. اين اصطلاحها از زبانهاي توركي، مغولي، چيني، فارسي، عربي و به ندرت از يوناني و سانسكريت گرفته شده است. بررسي ريشه شناسي ماده هاي اصلي نشان ميدهد كه در حدود ٤٨ درصد لغات و اصطلاحات ديواني دولتهاي توركي بعد از مغول - پيش از قزلباش، داراي منشاء آلتايي (توركي-مونقولي) هستند. پس از واژه هاي آلتايي به ترتيب سهم زبانهاي عربي و فارسي در خور ذكر است. ضمنا تعدادي واژه چيني، يوناني و سانسكريت و واژه هاي دورگه آلتايي و فارسي و عربي نيز وجود دارند. همچنين توركان اويغور ناقل فرهنگ چين و اصطلاحاتي مانند "لعبت چين", "نقاش چين", "مشگ ختن", "ترکان ختا" و ... به ادبيات فارسي شمرده مي شوند.

كتاب سراج القلوب نوشته شده به توركي اويغوري در شهر يزد فارسستان

در دوره مونقول-موغول، زبان و خط اويغوري سمبل تشخص و برتري شمرده مي شد. خط توركي اويغوري در ميان ملل توركي آنچنان از قرب و منزلتي برخوردار بود كه حتي صنف جديدي از آشيقان ترك و تركمن، به صرف دانستن اين خط بنام "باخشي-بخشي" بوجود آمده است. اسپينسكي محقق روسي، در اثر خود موسيقي تركمن مي‌نويسد: "باخشي-بخشي به كسي اطلاق مي شده است كه مي‌توانسته خط اويغوري را به خوبي بخواند. باخشي‌ها، روان پزشكاني هستند كه نفسي گرم به ايشان بخشيده شده است". خط اويغوري علاوه بر توركان، در ميان اقوام و ملل ديگر منطقه نيز رايج شده بود. در اينباره در مقدمه تاريخ جهانگشاي جويني - يكي از كتب معتبر و ارزشمند تاريخي ايران از قرن هفتم- اثر عطا ملك جويني، از منشيان و نويسندگان و درباريان دستگاه مغول، چنين گفته ميشود: "امروزه، گستره زمين عموما و شهرهاي خراسان ...... زبان و خط اويغوري را هنر و دانش بزرگ دانند". (تاريخ جهانگشاي جويني نويسنده علاءالدين عطا ملك جويني، به تصحيح دكتر منصور ثروت، موسسه انتشارات امير كبير، چاپ دوم، سال ١٣٧٨، صفحات ٣٧ و ٣٨)

خط اويغوري به همراه خطوط اورخون (گؤك تورك-روني)، عربي و لاتين يكي از چهار خطي در تاريخ است كه توانسته اند موقعيت خط ملي توركي را كسب نمايند. آثار توركي به دست آمده نوشته شده به الفبای اويغوري بيشتر از آثار نگاشته شده به خط رونی (گؤك تورك-اورخون) تورکی است. شماري از مهمترين آثار ادبيات تورك به خط و الفباي اويغوري به تحرير در آمده اند. از جمله اين متون ميتوان اين آثار را ذكر نمود:

-"قوتادغوبيليك" (علم سعادت بخش اثر بالاساغونلي)،
-"عتبه الحقايق"، "اغوزنامه" (كه با كتاب دده قورقورت همخواني دارد)،
-"بختيارنامه" (نوشته شده به سال ١٤٣٥، اثر منصور بخشي. نسخه اصلي در آكسفورد)،
-"معراج نامه" (ترجمه شده به تركي شرقي توسط مير حيدر، و خوشنويسي شده به خط اويغوري توسط مالك بخشي هراتي، منتشر شده از سوي مدرسه زبانهاي زنده شرقي پاريس، كتابخانه ملي، ضميمه ادبيات ترك، شماره ١٩٠ با ٦٣ نگاره ١٨٨٢)،
-"تذكره الاوليا" (منتشر شده توسط پاوه دو كوريل، در پاريس به سال ١٨٨٩)،
-"محبت نامه" خوارزمي،
-"مجموعه اشعار قاسم" (در موزه بريتانيا).

در اين ميان مي بايست بويژه از كتاب "سراج القلوب" منصور بخشي ياد نمود كه در سال ١٤٣٢ ميلادي در شهر يزد فارسستان نوشته شده است. اين كتاب يكي از آخرين نمونه هاي استفاده از خط توركي اويغوري در جهان است. نوشته شدن كتاب سراج القلوب در قرن پانزده در فارسستان، نشانگر اين واقعيت مسلم است كه ايران در قرون وسطي نيز به منزله جزيي مركزي از دنياي تورك، مهد حيات ادبي و پاسدار فرهنگ توركي بوده است.

حماسه اوغوز خاقان اويغوري نوشته شده در ايران

حماسه اوغوز خاقان يكي از مشهورترين نمونه هاي ادبيات شفاهي توركان پيش از اسلام است كه پايانش با الفباي اويغوري و به اشكال مختلف تكرار شده است. بنابه نظر صاحبنظران اين حماسه در ايران نوشته شده است. فاروق سومر توركي شناس برجسته در اين باره مي گويد: "لازم به يادآوري است كه داستان اوغوزخاقان اويغوري نيز در ايران، در عصر ايلخانيان و در زمان قازان خان و يا جانشين او به تصنيف درآمده است و در اين خصوص هيچ شبهه اي نبايد داشت. نوشته شدن اين اثر در جايي ديگر و بخصوص در [خود] سرزمين اويغور غير ممكن است. زيرا آن حال و هواي معنوي كه باعث به قلم گرفته شدن آن شده بود. فقط در ايران و در دربار ايلخانيان و حواشي آن احساس مي شد. اين هواي معنوي را نوعي شعور قوي مليت گرايي تورك (Türkcülük) گرمي مي بخشيد و اين شعور پان توركيستي عامل بوجود آمدن هر دو اثر گشته بود.... تفكر مليت گرايي توركي در بارگاه ايلخانيان و قلمرو آنان شروع شده بود، .... ابوبكر تهراني، مورخ آق قويونلو نيز به هنگام تأليف شجره نامه‌اي در باره ارتباط اوزون حسن به يگ با اوغوزخان و نوح عليه السلام از مبحث «شجره ها»ي جامع التواريخ بهره برده است. چنين بر مي آيد كه قاجاريان آخرين سلسله ترك در ايران نيز اوغوزها را اجداد خود مي دانستند و به آنها علاقه نشان مي‌دادند".

در منابع تاريخي به شناخته شدن داستان اوغوز خان اويغوري در ايران و آزربايجان، حتي پس از ايلخانان اشارات گوناگوني شده است. شكرالله از مؤلفين و موّرخان عثماني قرن پانزدهم در زمان امپراتور عثماني سلطان مراد دوم، هنگامي كه به همراه سفيران در بارگاه جهانشاه قاراقويونلو در پايتخت تبريز حضور يافته بود، در اين بارگاه متني در باره تاريخ اوغوز و يا اوغوزنامه به تركي اويغوري مشاهده كرده است. همانگونه كه معلوم است قاراقويونلوها نيز مانند توركمانان آغ قويونلو و دولتهاي تورك و آزربايجاني پيش از خود، در حفظ ويژگيهاي قومي و پايبندي به سنتهاي ملي تركي شان كوشا بوده اند. جهانشاه با استناد به اين اوغوزنامه اويغوري كه در كتابخانه دربارش در تبريز موجود بود به سفير عثماني اظهار داشته كه پدرش قارا يوسوف (قره يوسف) و سولطان موراد (سلطان مراد) عثماني هر دو از اولاد اوغوزخان ميباشند. شکراللّه" در کتاب "بححجت التواريخ" [از نخستين تواريخ عثماني، تاليف ١٤٥٦ ميلادي] مي نويسد: "... چنين است که در تاريخ ۸۵۲ مرحوم "سلطان مراد" [پدر سلطان محمد فاتح] اين فقير را [به سال ١٤٤٨] به رسالت ميرزا جهان شاه منظور داشت. چون رسيديم و خدمت به جاي آورديم، روزي سقاول آمد که ميرزا با شما در خلوت صحبت خواهد کرد، بايد آمدن. سمعاً و طاعة گفته، رسيديم. در اثناي صحبت ميرزا فرمود که سلطان مراد برادر اخروي من است و غير از برادري، خويش من است. سبب خويشي پرسيده شد. فرمود كه مولانا اسماعيل "تواريخ خان" را بخوانند و تواريخ اوغوز بياورند. مولانا اسماعيل آمد و کتابي آورد مغولي [اويغوري] نوشته. از اين کتاب خبر داد که اوغوز را شش پسر بوده. نام ايشان: گوک [گؤي] آلپ، يير [يئر] آلپ، دنگيز [دنيز] آلپ، گون آلپ، آي آلپ، ييلديز [اولدوز] آلپ. ميرزا فرمود برادرم سلطان مراد به گوک آلپ بن اوغوز مي رسد و نسب قره يوسف به دنگيز آلپ مي رسد".

سكه‌هاي اويغوري در تاريخ سياسي و اقتصادي ايران

يكي از عرصه هاي مهم كاربرد رسمي و دولتي زبان و خطوط توركي در دولتهاي توركي ايران كاربرد آنها در ضرب سكه است. قريب به تمام دولتهاي توركي ايران زبان و عبارات توركي با خط اويغوري و يا عربي را در پولها (سكه ها، اسكناسها)، مهرها، طغراها ("توغرا" ويا "توغراق"، "تورا" مهري است كه بر فرمانهاي پادشاهان تورك زده ميشده است) توقيعات، فرمانها و نامه ها نيز بكار برده ا ند. در اين سكه ها عبارت "سؤزوموز" و يا بعضن "سؤزوم" به معني فرمان ما هميشه ضرب شده است. مونقولها، موغولها، تيموري ها (گوركانيها و ميرانشاهها)، ايلخانيها (هولاكويي)، جلايريها (ايلكاني)، چوپانيها، اينجوييها (آل مظفر)، قاراقويونلوها (بارانلوها)، آغ قويونلوها (بايندريه)، صفويها (قزلباشيه)، افشارها و قاجارها در ميان اين دولتهاي تورك و آزربايجاني هستند. بر اين سكه ها نام سلاطين عموما به زبان توركي و به خط عربي، اويغوري حتي گاها چيني نگاشته شده است. مثلا در سكه‌هاي قازان خان علاوه بر خط عربي از خط توركي اويغوري و چيني به طور توآمان استفاده شده است. بر سكه هاي سلسله هاي تورك شده موغولي اكثرا عباراتي به تركي مانند "قوتلوق بولسون" (قوتلو اولسون = مبارك باد) چاپ شده است. بر سكه هاي چنگيز خان عبارت تركي "قاآن العادل، چنگيز خاني`ن يارليغي" (فرمان شاهنشاه عادل، چنگيز شاه) ديده ميشود. ("يارليق" به معني "بويروق" بوده و معادل "فرمان" فارسي و "امر" عربي است).

سكه هاي دوره موغولي و ايلخاني نيز به خط اويغوري است. سكه‌هاي اين دوره (قازان محمود، اولجايتو محمد خدابنده، بوسعيد بهادرخان، طغاتيمور، سليمان) با خط اويغوري از بهترين سكه‌هاي ضرب ايران (در شهرهاي تبريز، ساوه، سلطانيه، سمر، بغداد، كاشان، اصفهان، آمل، دامغان، جرجان، سمنان و ... ) مي باشند. در دوره هاي بعد دولتهاي تورك حاكم بر ايران در ضرب سكه از خط نستعليق، خطي ايجاد شده توسط تركان آزربايجان، استفاده كرده اند.

خط تركي سياقي

در زمانهاي قديم در آزربايجان و در ميان كسبه ترك با سواد خطي رياضي بنام خط سياق مرسوم بود كه به عنوان وسيله اي براي نوشتن قيمتها و ارقام و اعداد و يادداشت كردن اقلام نسيه به حساب مشتري بكار مي رفت. كاسب هاي بيسواد نيز با كمك فرزندان و يا ديگران اين حسابها را يادداشت مي كردند. بخش بسيار بزرگي از اسناد تاريخي و مكاتبات دولتهاي تركي آزربايجاني قارا قويونلو، آغ قويونلو، صفوي، افشار و قاجار كه بالغ بر ميليونها عدد ميشود، به خط سياق است. كلمه "سياق" از فعل سايماقSaymaq تركي به معني شمردن گرفته شده است (از همين ريشه كلمه "ساييق" در زبان تركي به معاني هوشيار، بيدار، نيمه بيدار، داراي خواب سبك، محتاط، دقيق، شمرده شده، به حساب آمده، مورد احترام.... و كلمه "ساياق" به معني نوع، طور، سبك، قاعده، روش....، است). اين خط را كه امروزه نيز در ميان بعضي از بازاريان قديمي ترك رواج دارد از بقاياي خط و الفباي قديم توركان يعني اويغوري شمرده اند. اعداد در اين خط با دو واحد قيرانQıran (از لقب فتحعلي شاه قاجار، صاحب قران) و تومه نTümәn (كلمه اي تركي به معني ده هزار) حساب ميشوند و با آن ميتوان تا رقم ٩٩٩٩٩٩٩ را نشان داد.

برخي خط سياق را ايجاد شده از خط سياق و يا سياقت رايج در ممالك اسلامي شمرده اند. انواع خطوط اصلي موجود در آثار و كتب خطي رايج در ممالك اسلامي در تمدن اسلامي عبارتند از: كوفي، نسخ، ثلث، محقق، ريحان، رقاع، توقيع، تعليق، شكسته تعليق، نستعليق و شكسته نستعليق. بعدها در دوره‌هاي متأخر، از سوي عثمانيان براي محاسبات ديواني، اسناد و دفاتر داخل و خرج، شيوه‌ ديگري مورد استفاده قرار گرفت كه به خط سياق و يا سياقت معروف شد. كاتبان اين خط براي اعداد و كلمات اختصاري وضع مي‌كردند كه خواندن آن براي بسياري آسان نبود. به همه حال، حتي اگر خط مورد استفاده كسبه ترك، بازمانده خط اويغوري نبوده بلكه مربوط به خط سياقت بوده باشد، باز منشايي توركي دارد. زيرا خط "سياق" (سياقت) به همراه خطوطي مانند "ديواني"، "ديواني جلي"، "رقاع"، و ..... توسط تركان عثماني و خطوط "نستعليق" و "شكسته نستعليق" توسط تركان آزربايجاني بوجود آمده اند. (خط نستعليق، تا پذيرش الفباي لاتيني، خط ملي تركان آزربايجاني بوده است).

هزاران سند توركي اويغوري، متروك و مهجور در موزه ها و كتابخانه هاي ايران

سياست دولتي و رسمي فارسي سازي مردم و فرهنگ و تاريخ ايران و حذف خلق، زبان و فرهنگ و تاريخ تركي از صحنه آن، دامنگير صدها اثر و سند ارزشمند تاريخي به خط توركي اويغوري در موزه ها و كتابخانه هاي ايران نيز شده است. محمدزاده‌ صديق براي اين امر دلايلي را مطرح كرده و مي‌نويسد: ".... شايد به خاطر اينكه آثار فرهنگي سنگ نبشته‌هاي گؤي تورك و چرم نبشته‌هاي اويغوري از تاريخ ايران زدوده شود. من در مقدمه‌ي اين كتاب و نيز كتاب "يادمانهاي تركي باستان" بعضي كتيبه‌ها را معرفي كرده‌ام كه هنوز در زيرزمين موزه‌ي ملي ايران مهجور و متروك مانده و اغلب به خط الفباي كهن توركي سومري، اويغوري و اورخوني نوشته شده‌اند."

امروزه در كتابخانه ها و موزه هاي سراسر ايران صدها، و هزاران سند و اثر، يرليغها (يارليقها) و نامه ها به خط توركي اويغور موجود است كه مهجور و رها شده اند، از جمله در موزه ايران باستان كه اسناد متعددي به خط توركي اويغوري و بعضا داراي مهرهاي چيني را در خود جاي داده است. در خبري گفته مي شود كه اخيرا ١٠٠ سكه تاريخي در استان زنجان آزربايجان مستندسازي شده است. در ميان اين سكه ها، سكه هاي ايلخاني داراي خطوط مغولي و اويغوري نيز وجود دارند. در خبر ديگري گفته ميشود كه با اقدام مشترك موزه ملي ايران و كتابخانه مجلس شوراي اسلامي فهرست تفضيلي اسناد بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي، شامل مبايعه نامه، مصالحه نامه، اقرارنامه، راي قاضي، وقفنامه، اجاره نامه، استشهاديه، سياهه، عريضه، هبه نامه، تقسيم نامه، قرض نامه، امان نامه، استفتاء و رسيد اموال منتشر مي شود. بخش اعظم اين اسناد در موزه ملي ايران، بخشي در بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي در اردبيل، تعدادي در كتابخانه ملي تبريز و بخشي نيز در سازمان اوقاف و امور خيريه نگهداري مي شود. مجموعه اسناد بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي كه در بخش دوران اسلامي موزه ملي ايران نگهداري مي شود كهن ترين بايگاني دوران اسلامي ايران حاوي قديمي ترين نمونه هاي اسناد است. اين مجموعه كه شامل ٦٠٠ سند مي باشد در سال ١٣٧٧ از گنجينه ذخاير مركزي موزه ملي ايران به بخش دوران اسلامي اين موزه منتقل شده است. آثار مجموعه نگهداري شده در موزه دوران اسلامي مربوط به سده هاي پنجم تا دهم ه. ق. با خطوط تعليق و رقاع بي نقطه و توقيع و تعدادي نيز به خط اويغوري است. اين اسناد به زبان فارسي، عربي و مغولي نگاشته شده است.

تقويم توركي چيني دوازده حيوان

يكي ديگر از هديه هاي توركان اويغور به مردم ايران، تقويم توركي اويغوري و يا چيني-توركي است. در تاريخ اسلامي اين تقويم به نام‌هاي تاريخ ترك، تاريخ تركستان، تاريخ ختن، تاريخ اويغور و يا تاريخ تركان مشهور است. سالهاي تقويم دوازده حيوان توركي با نامهاي ديگر بكار برده شده توسط اقوام مختلف تورك در داخل پارانتز چنين است:

١-سيچان (كوسكه)، ٢-سيغير (اود، اؤكوز)، ٣-بارس (قاپلان، بؤري)، ٤-دووشان، ٥-لوي (كلته، باليق)، ٦-ايلان، ٧-يونت (آت، ايلخي)، ٨-قويون (تكه، قوچ)، ٩-پيچين (كيرپي)، ١٠-تويوق (قوش)، ١١-ايت (كوچوق)، ١٢-دونوز (قابان).

تقويم تركی- اويغوری در همه اسناد و فرمانهای شاهان تورك حاكم بر ايران تا ربع اول قرن بيستم و به روي كار آورده شدن دولت پهلوي مورد استفاده قرار گرفته است. حتی کريم خان زند نيز كه از مليت لك است، در يکی از فرمانهای خود که در آن شخصی بنام ميرزا زين العابدين را به سمت وزير موقوفات منصوب می کند، می نويسد: "هذه السنه ميمون، قويون ايلی به مرتبه بلند منصب ارجمند وزارت موقوفات ... مفتخر و مبلغ پنجاه تومان تبريزی .....". بويژه شاهان دولت تركي آزربايجاني قاجار مصرا تقويم دوازده حيوان توركي را در منشات و مصوبات خود بكار برده اند. پس از كودتاي استعماري رضاخان، در راستاي ريشه كن كردن فرهنگ و تمدن تركي از صحنه و تاريخ ايران، تقويم توركي دوازده حيواني نيز ممنوع گرديد و به جاي آن تقويم خورشيدی با نام ماههاي جديدي كه بر اساس آموزه هاي دين زرتشتي است يعني تقويم ملي فعلي قوم فارس ايجاد و رايج شد. قابل توجه است كه تقويم جديد خورشيدي فارسي، حتي پيشتر از زبان و خط قوم فارس، يعني از سال شروع سلطنت رضاخان، رسمي و دولتي اعلام گرديده است و اين نشانگر اهميت كاربرد آن در امر هويتزدائي و فارسسازي تركان است. از آن تاريخ تا به امروز تقويم فارسي-زرتشتي مذكور -مانند زبان و خط فارسي- علاوه بر تركان، بر همه ملل غير فارس ساكن در ايران تحميل شده است.

گرچه يه هو!!!


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-5:31 PM
0 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

Wednesday, July 08, 2009
 



گونئي آزه ربايجانلي هاليوود اويناماني (آكترئسي) گولشيفته فراهاني

هاليوود اوينامانلاريندان (آكترئسله رينده ن)، ايران دوغوملو گولشيفته فراهاني، توركجه بير ماني اوخوياركه ن. او اصله ن گونئي آزه ربايجان`ين مركه زي اوستانيندا يئرله شه ن ده ييرمه نچي آدلي تورك كندينده ندير.

Golshifte Farahani, the Hollywood actress born in Iran sings an Azerbayjani-Turkish song. She is originally from the Turkish populated village of Degirmenci in the central (Markazi) province of Southern Azerbaijan in Iran.

گلشيفته فراهاني، هنرپيشه هاليوود متولد شده در ايران، آهنگي را به تركي آزربايجاني مي خواند. وي اصلا از دهكده ترك نشين ده ييرمه نچي (دگيرمنچي) استان مركزي در آزربايجاني جنوبي واقع شده در ايران است.




او قرار است در فيلم جديد رولند جافی، کارگردان صاحب‌نام هالیوود، به نام «اژدها چشم‌انتظار شماست» نقش‌آفرينی کند.او در شب اولين نمايش «مجموعه دروغ‌ها» در نيويورک بدون حجاب بر فرش قرمز در کنار ديگر بازيگران اين فيلم، لئوناردو دی‌کاپريو و راسل کرو، ظاهر شد. او در شب اولين نمايش «مجموعه دروغ‌ها» در نيويورک بدون حجاب بر فرش قرمز در کنار ديگر بازيگران اين فيلم، لئوناردو دی‌کاپريو و راسل کرو، ظاهر شد.

آيدين تبريزلي


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-2:43 PM
1 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

Thursday, July 02, 2009
 


آداپ`ا اؤنه ري: ندا آقا سلطان، تئهران توركله ري، مير حسين موسوي، اكبر اعلمي و رفعت بيات

مئهران باهارلي

سؤزوموز

ايران`دا ياپيلان اونونجو جومهورباشخاني سئچگيله ري سوره جي سيراسيندا، بير كز داها بو اؤلكه ده ياشايانلارين اينسان حاقلاري دئوله ت طره فينده ن گؤبودجاسينا چئينه نميش و آياقلار آلتينا قويولموشدور. بونلارين چوخو ايسه باشارييلا دونيا قامو و اولوسلارآراسي اينسان حاقلاري و سيياسي مركه زله رينه يانسيميشدير.

تورك خالقي دا سون اينسان حاقلاري پوزونتولاريندان، دوغال اولاراق اؤز پاييني آلميشدير. آنجاق خالقيميزا ياپيلان اينسان ديشي داورانيشلار، گره يينجه ديش دونيايا و قامو اويونا يانسيتيلماميش و اولاشديريلماميشدير.

آداپ، بو اولايلارين بير نئچه سوموت اؤرنه ييي ايله ايلگيلي راپور و بيلديري يايينلاميشدير. بونلارين ان سونونجوسو، ايران دئوله تينين سيويلله ره قارشي شيدده تيني قينايان بيلديريدير.

آنجاق آداپ ايندييه جه ن، بوتون سئچگي سوره جينده تورك خالقينين اينسان حاقلاري پوزونتولاريني ايچه ره ن ييغجام بير راپور و يا بيلديري يايينلاماميش و اؤزه لليكله تورك خالقيني ياخيندان ايلگيله نديره ن و سيياسي آچيدان چوخ اؤنه ملي اولان بير نئچه قونو حاققيندا سوسموشدور. اؤرنه يين اكبر اعلمي، مير حسين موسوي، ندا آقا سلطان، تئهران توركله ري، ....بونا قارشين كورد قوروپلاري، بو اولايلار سيراسيندا كورد خالقينا، بير بوتون اولاراق ياپيلان حاقسيزليقلاري ايچه ره ن بير راپور حاضيرلاما ايشينه گيريشميشدير.

من آشاغيدا بو كيمي بير نئچه قونويا توخونموشام. بورادا وورقولاماق ايسته ديييم قونو، اينسان حاقلاري درنه ك و قوروملاريميزين، ايندييه ده ك اولدوغو كيمي و حتتا آرتاراق، ايراندا ياشايان بوتون تورك خالقيني، اونلارين ياشاديغي بؤلگه و اونلارلا اؤزله رينين منيمسه دييي سيياسي گؤروش و ايدئولوژيك باغليليقلارينا باخماقسيزين، اؤز سوروملولوق آلانلاري و قوروما آلتينا آلمالاري گره كديييدير. اينسان حاقلاري قوروملاريندا چاليشانلار، بير سيرا اينسانلارين اؤرنه يين اكبر اعلمي كيمي شخصييه تله رين، سيياسي گؤروشله ريني اويقون بولمايابيلير و يا اونلاري به يه نمه يه بيليرله ر. آنجاق بو، اونلارين ايران دئوله تينين اعلمي و اونون كيميله ره ياپديغي اينسان حاقلاري پوزونتولاري قاباغيندا سوسمالاريني و يا گؤرمه زده ن گلمه له ريني هئچ بير بيچيمده حاقلي قيلماز. يازيمين سونوندا، داها اؤنجه سؤزوموزده چيخان ايكي پاراقرافا يئر وئرميشه م. بو پاراقرافلاردا، تورك آزه ربايجان اينسان حاقلاري درنه ك و قوروملارينين اعلمي و موسوي`يه صاحيب چيخمالاري گره كدييي ايله ري سورولموشدور.

آداپ` اؤنه ري: ندا آقا سلطان، تئهران توركله ري، مير حسين موسوي و اكبر اعلمي

١-اكبر اعلمي: جومهورباشخانليغي آدايلاريندان و اؤز سؤيله مله رينده تورك-آزه ربايجان قونوسونا اؤزه ل وورقو ياپان اعلمي`نين يورتداشليق حاقلاري، ايران دئوله تي طره فينده ن گوبودجاسينا پوزولموشدور. بو دوغرولتودا اونون آدايليغي بيله ردد ائديلميشدير. آداپ ايندييه جه ن بو تورك و آزه ربايجانلي شخصييه تين اينسان حاقلارينين ايران دئوله تي طره فينده ن چئينه نمه سينه تپگي گؤسته رمه ميشدير.

٢- مير حسين موسوي: جومهورباشخاني آدايي و ميلليه تچه تورك اولان آزه ربايجانلي مير حسين موسوي، اونونجو جومهورباشخانليغي سئچيمله ري سيراسي و اوندان سونرا پاتلاق وئره ن اولايلاردا، ايراندا ايصلاحات ايسته يه ن خالقين - ايسته مه يه ره ك- اؤنده رليييني اوستله نميشدير. سئچگي چاليشمالاري سيراسيندا اؤزونون تورك و آزه ربايجانلي اولدوغونا وورقو ياپان ميرحسين موسوي`نين دئوله تين ياپديغي ساختاكارليقلار سونوجوندا، اينسان و يورتداش حاقلاري گوبودجاسينا پوزولموشدور. دونيا قامو اويو و سيياسي مركه زله ري طره فينده ن مير حسين موسوي`نين دؤنه دؤنه تورك و آزه ربايجانلي اولدوغونون آلتي چيزيلمه سينه رغمه ن، آداپ ايندييه جه ن بو تورك و آزه ربايجانلي شخصييه تين اينسان حاقلارينين دئوله ت طرفه فينده ن چئينه نمه سينه تپگي گؤسته رمه ميشدير.

٣-ندا آقا سلطان: ايران ايسلام جومهورييه تي، باشكند تئهراندا خالقين دينج و اويقار ائعتيراضلاريني تئرور اسديريب، گره كسيز و آشيري گوج قوللاناراق ياتيرماق ايسته دييي سيرالاردا اؤلدوروله ن سوچسوز اينسانلاردان بيري ده ندا آقا سلطان آديندا بير قيزدير. بوتون دونيادا ايزله نه ن ندا آقا سولطان`نين اؤلوم آني، خالقين دئموكراسي و اؤزگورلوك ايسته يينين سمبولونا چئوريلميشدير. گله ن سون خبه ر و دويورولارا اساسه ن ندا آقا سلطان ميللييه تجه تورك`دور. بو دويورو دوغرولانيرسا، اونون دورومو دا ايراندا ياشايان تورك خالقينين اينسان حاقلارينين ايران ايسلام دئوله تي طره فينده ن آياقلار آلتينا آلينماسي چرچيوه سينده، تورك-آزه ربايجان اينسان حاقلاري راپورلاريندا اله آلينمالي، حتتا اؤزه ل بير راپور و باشليق آلتيندا اينجه له نمه لي و دونيا قامو اويونا بيلديريلمه ليدير

٤-سئچگي چاليشمالاري سيراسيندا ياخالانلار و اؤلدوروله نله ر: سئچگي چاليشمالاري سيراسيندا تورك شهه رله رينده چوخ ساييدا اينسان ياخالانميش، تضييقله رله قارشيلاشميش و حتتا اؤلدورولموشدور. ياخالانانلار آراسيندا عليرضا فرشي، ائشي سيما ديدار و ييرمييه ياخين همدان بيلي يوردو اؤيره نجيسي، اورمودا ياخالانان يئددي دين طلبه سي و اؤلدوروله نله ر آراسيندا اورمو`دا ايكي گنج ساييلابيله ر. بوتون بو اؤرنه كله رين ييغجام و آيرينتيلي بير ديزيني آدي گئچه ن راپوردا اؤز يئريني آلماليدير.

٥-آدايلارين سيتادلاريندا ياخالانان آيدين، ژورناليست، آكتيويستله ر: سئچگيده ن سونرا باش وئره ن اولايلاردا، موسوي و كروبي سيتادلاريندا چاليشان چوخ ساييدا سيياسي آكتيويست، آيدين، ژورناليست و .... دئوله ت طره فينده ن ياخالانميشدير. بونلاردان آزه ربايجاندا ياخالانانلارين هاميسي و باشكند تئهراندا ياخالانلارين اؤنه ملي بير بؤلومو (كروبي سيتاديندان تقي رحماني، ...) تورك`دور. بو اوزده ن ده بونلارين حاقلاريني قوروما و سسله ريني دونيا قامو اويونا اولاشديرما، تورك-آزه ربايجان اينسان حاقلاري درنه كله رينين ايلگي و سوروملولوق آلانينا گيرمه كده دير.

٦-تئهران توركله ري: سئچگي سونراسي خالق آياقلانماسينين مركه زي، باشكند اولان تئهران`دير. بيليندييي كيمي تئهران ياري تورك-ياري فارس بير شهه ردير و آزه ربايجانلا فارسيستان`ين كسيشدييي بير بؤلگه ده يئرله شمه كده دير. قايناقلارين چوخو، بو شهه ر اهاليسينين ان آز ياريسينين تورك اولدوغونو سؤيله يير. دولاييسي ايله ايران ايسلام جومهورييه تينين بو شهه رده اسديردييي تئرور هاواسي، ايسته ر ايسته مه ز و دوغال اولاراق بوتون تورك خالقي و آزه ربايجاني ماراقلانديرديغي كيمي، تورك آزه ربايجان اينسان حاقلاري درنه ك و قوروملاريني دا ايلگيله نديرمه ليدير. اؤزه لليكله اونوتولماماليدير كي بو شهه رده دينج گؤسته ري حاقلاري پوزولانلار، ائوله رينه بسيج ميليسله ري طره فينده ن باسقين ياپيلانلار، ياخالانانلار، دؤيوله نله ر و حتتا ندا آقا سلطان اؤرنه يينده اولدوغو كيمي اؤلدوروله نله رين اؤنه ملي بير بؤلومو تورك خالقينا منسوب اولان اينسانلاردير

٧-رفعت بيات: اونونجو جومهورباشخانليغي سئچگيله ري سيراسيندا، اوچ قادين دا آداي اولموشدور. بونلاردان رفعت بيات، آزه ربايجان`ين زنگان (زنجان)شهه رينين ايسلام شورا مجليسينده اسكي ميلله ت وكيلي ايدي. اونون آدايليغي، بو شخصين آشيري دينچي و فارسلاشميش اولماسينا رغمه ن، اؤته كي قادينلار كيمي، "شوراي نگهبان" طره فينده ن و صيرف قادين اولدوغو اوچون ردد ائديلميشدير. رفعت بيات اؤرنه يي، ايران ايسلام جومهورييه تينين تورك و آزه ربايجانلي قادينلارينين اينسان و يوردتداشليق حاقلاريني سيستئماتيك اولاراق پوزماسينين يئني بير اؤرنه ييدير. بو اوزده ن ده تورك و آزه ربايجانلي سيياسي قوروپلار طره فينده ن تبليغات آراجي و اينسان حاقلاري درنه كله ري طره فينده ن ده اونلارين گؤره و و سوروملولوقلارينا گيردييي اوچون ده يه رله نديريلمه ليدير.

٨-يوخاريدا سيرالانانلارا داها بير نئچه باشليق آرتيريلابيله ر. منيم وئرديكله ريمسه، تكجه بير اؤرنه ك ليست اولوشدورماق آماجي ايله وئريلميشدير.

سايقليلاريملا
مئهران باهارلي


------------ --------- -------

آزه ربايجان اينسان حاقلاري درنه كله ري اعلمي`يه صاحيب چيخماليديرلار

اعلمي`نين ايران`ين گنه ل سورونلاري و آزه ربايجان`ين دورومو حاققيندا سؤيله ديكله ري، اونون چوخ ياخين بير گله جه كده ايران دئوله تي طرفينده ن آغير بير شكيلده تضييقله ره معروض قالاجاغيني كسينله شديرميشدير. اعلمي اؤز سئچيم چاليشمالاري سيراسيندا ولايت فقيه`ي سورقولاميش، ايران ايسلام جومهورييه تي يؤنه تيجيله ريني ٢٠٠ كيشيليك بير مافيا آدلانديرميش، آناياسانين رئفئراندوما قويولماسيني ايسته ميش، ايران ايسلام جومهورييه تينين سولدوزدا ياپديقلاريني ايسراييل`ين غززه ده ياپديقلارينا بنزه تميش و .... شوبهه سيز اؤزونو يارالانميش حيسس ائده ن ايران دئوله تي، اعلمي`ني بو سؤيله ديكله رينده ن دولايي جزاسيز بيراخماياجاقدير. نئجه كي اينقيلاب محكه مه سي اعلمي`ني اورمودا ياپديغي ايلك سؤيله وي سيراسيندا محكمه يه چاغيرميشدير. اعلمي ايسته سه، ايسته مه سه آرتيق ايران دئوله تينين گؤزونده بير "پان توركيست"دير.

بو دورومدا تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي و اؤزه لليكله اينسان حاقلاري درنه كله رينين اعلمي`يه صاحيب چيخماسي، اونا قارشي اولان ميللي بورجلاريدير. آزه ربايجان اينسان حاقلاري درنه كله ري اعلمي`نين ردد ائديلمه سيني و ايران دئوله تينين اونا ياپديغي و ياپاجاغي باسقيلاري، گئجيكمه ده ن يئتگيلي و ايلگيلي مركه ز و قوروملارا چاتديرماليديرلار. اونوتولماماليدير كي - بير سيرا بيلگيسيز و دار گؤروشلو آزه ربايجانليلارين اعلمي`يه قارشي يوروتدوكله ري شخصييه ت تئرورو و قارالاما كامپانياسينا باخماقسيزين- اعلمي`نين ردد ائديلمه سينين اساس دليلي، اونون تورك خالقي و آزه ربايجان`ين آدايي اولماسي ايدي. دولاييسي ايله بوندان سونرا ايران دئوله تينين اعلمي به يه ياپاجاغي باسقيلار، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ا قارشي ياپيلان باسقيلار اولاراق گؤرولمه لي و ائله جه ده دونيا قامو اويونا يانسيتيلماليدير.

------------ --------- ------

موسوي`نين تورك اولماسي، خاريجي مئدييادا فارس شووئنيسمينه قارشي قوللانيلماليدير

موسوي دين دئوله تي و ويلايه ت-ي فقيه`ه اينانان، و فارسچي- پان ايرانيست ائييليمله ري اولان بير شخصييه تدير. آرتي، او گرچه ك بير ايصلاح طله ب ده دئييلدير. بوتون وئريله ر، اونون آزه ربايجان و تورك خالقينا اوز گتيرمه سينين –اعلمي`نين ترسينه- بير سئچيم تاكتييي اولدوغونو گؤسته رير. دئمه لي او تورك خالقي گؤزونده "ميللي" بير شخصييه ت دئييلدير. بونا رغمه ن، ايليملي و ارده ملي موسوي ايله آشيري و ايلكه ل احمدي نژاد آراسيندا، دين دئوله تي و ويلايه ت-ي فقيه`ده ن نه آنلاديقلاري آراسيندا اولدوغو كيمي، يؤنته م و اوسلوب آچيسيندان دا جيددي فرقله ر واردير. موسوي-احمدي نژاد" و حتتا "موسوي-خامنه اي" چاتيشما و چكيشمه سينه گلينجه، بو چكيشمه له رده موسوي، داها ايليملي و دئموكراتراق اولان طره فدير. بو اوزده ن ده موسوي، باتي دونياسي و ديش مئدييادا رغبه ت و به يه ني ايله قارشيلانير.

فارس شووئنيسمينين منيمه سه دييي بير يؤنته م واردير: اونلار اولوملو يؤنله ري اولان تورك شخصييه تله رين (اؤرنه يين مصدق)، تورك اولدوغونو قامو اويوندان گيزله ده رله ر. آنجاق اولومسوز و منفي يؤنو بولونان بير تورك وارسا (اؤرنه يين خلخالي)، دؤنه دؤنه و اوستونه باسا باسا بو شخصين تورك اولدوغونو وورقولارلار. بونو ياپماقدان آماجلاري ايسه، تورك كيمليييني آشاغيلاماق و تورك گنجليييني اؤز ميللي كيملييينده ن اوتانديرماقدير. فارسلارين اولوملو يؤنو بولونان بير توركون (اؤرنه يين شيرين عبادي`نين) توركلويونو ذيكر ائده نده ده آماجلاري، بو شخصين اؤزونو ايرانلي بيلديييني، دولاييسي ايله ايران توركله رينين ايران ميلله تينده ن اولدوغونو و باغيمسيز ميللي كيمليكله رينين اولماديغيني گؤسته رمه كدير.

عئيني دوغرولتودا سون اولايلار سيراسيندا موسوي`نين تورك و آزه ربايجانلي اولماسي گرچه يي بير سيرا فارس ديللي ايرانچي-سراسه ريچي مئدييا (اؤرنه يين مانقورت توركله ره عاييد اولان ايران امروز سايتي، ...) طره فينده ن سيخ سيخ گونده مه گتيريلير. ايرانچي-سراسه ريچيله رين بو تبليغاتلاردان آماجي، ايران توركله رينين باغيمسيز بير ميللي وارليق اولاراق حره كه ت ائتمه سيني انگه ل.له مه ك و اونلاري موسوي اؤرنه يينده اولدوغو كيمي ايران، ايران اولايلاري و ايران ميلله تينه ياماماقدير. آنجاق موسوي-احمدي نژاد`ين قارشي قارشييا گلمه سي، حتتا موسوي-خامنه اي چاتيشماسي، ايران توركله رينه فارس شووئنيسمينين بو سينسي پيلانلاريني بوشا چيخارتمايا ايمكان يارادير.

سئچيم سوره جينده ديش مئدييادا، ايران ايسلام جومهورييه تينين ايچه ريده ن چاتلاماسينا نده ن اولان ايليملي و دئموكرات موسوي`نين تورك و آزه ربايجانلي اولدوغو گرچه يي وورقولانميشدير. بيز ايسته سه ك ده، ايسته مه سه ك ده، موسوي بوگون ايران ايسلام جومهورييه تينين تمه ل.له ريني سارسان بير شخصييه ته چئوريلميشدير. بو، خاريجي تبليغاتدا بيزيم فارس شووئنيسمينه قارشي قوللانماميز گره كه ن بير نوكته دير. اؤزه لليكله ديش مئدييايا خطابه ن ياپيلان يايينلار و تبليغاتلاردا، موسوي`نين تورك اولوشونو چكينمه ده ن قوللانماليييق. بيز تورك موسوي`نين باش قالديريسيني دونيايا، تورك خالقينين فارس ايران ايسلام جومهورييه تيني قبول ائتمه دييي و فارسلاردان آيري ياپي و داورانيشلارا ماليك اولدوغو دييه سونمالي و موسوي كيمي تورك كؤكه نلي دينچيله رين بيله، فارس مودئللي شيعي ايسلام و ايران ايسلام جومهورييه تي ايله سورونلو اولدوقلارينا وورقو ياپماليييق. ايران ايسلام جومهورييه تينين تپه سينده اورتايا چيخان بو چاتيشماني تورك كؤكه نلي-آزه ربايجانلي ايليملي دينچي موسوي`نين، فارس كؤكه نلي-فارسيستانلي آشيري دينچي احمدي نژاد و حتتا فارسلاشميش ياري تورك اولان خامنه اي ايله چاتيشماسي اولاراق گؤسته ريلمه سينده ده يارار واردير. بوتون بو تبليغاتدان آماجيميز ايسه، ديش دونيايا ايراندا ياشايان تورك خالقينين، بو اؤلكه نين اويقار، چاغداش و اينسانجيل اوزو اولدوغو و ايران`ين گله جه يي سؤز قونوسو اولاندا باتي دونياسي طره فينده ن موخاطه ب آلينماسي گره كدييي فيكريني آشيلاماقدير.

گرچه يه هو


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-4:38 AM
1 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

Tuesday, June 30, 2009
 


“قهر كردن از مردم فارس”، كد و تعبيري پان ايرانيستي است

مئهران باهارلي

سؤزوموز


در زير فراخواني به زبان فارسي (پست شده توسط مناف سببي؟) خطاب به تركان ايراني آمده است. لازم ديدم نظرات خود در باره اين فراخوان را- به زبان فارسي، زباني كه فراخوان بدان نوشته شده- بيان كنم:

١-اعلام مواضع صريح و سريع روشنفكران، فعالان سياسي و مدني و فرهنگي ترك و نهادهاي سياسي آنها در باره حوادث ايران رفتاري بسيار مطلوب و ضروري است. از اين بابت عمل تدوين كنندگان فراخوان زير قابل تقدير است.

٢-خطاب قرار دادن مستقيم ملت ترك و صدور بيانيه ها و فراخوانها در خطاب به او، امري بسيار طبيعي، ضروري و بجا است. اين عمل، لازمه و نتيجه هويت ملي مستقل تركان ساكن در ايران و ملت بودن آنها است. از اين جهت نيز فراخوان زير قابل تقدير است.

٣-در متن فراخوان تثبيتهاي مهم و درستي انجام شده است. مانند آن كه ايران در آستانه تحول مهمي است و حمايت ملت ترك از اين تحول ضروري است و ...

با اينهمه، مضمون فراخوان داراي اشكالات بنيادين چندي است. در زير به برخي از آنها اشاره مي كنم:

١-فراخوان خطاب به تركان ساكن در ايران، اما منحصرا به زبان فارسي نوشته شده است. اين غير قابل قبول است. هر فراخوان و بيانيه خطاب به تركان حتما مي بايست- و بدون توجه به درصد كساني كه مسلط به خواندن و نوشتن به زبان تركي اند و يا درجه تسلط نويسندگان آنها به تركي معيار و ادبي- به زبان ملي اين ملت، يعني تركي نيز نوشته شود.

٢-در اين فراخوان از “دولت مركزي“ ايران سخن رانده مي شود. اين اصطلاحي نادرست در توصيف دولت ايران است. در كشوري مي توان از دولت مركزي سخن راند كه داراي دولتهاي منطقه اي و يا محلي نيز بوده باشد. اما از آنجائيكه دولت ايران داراي ساختار يونيتار است، در اين كشور تنها يك دولت آنهم در پايتخت وجود دارد. بنابراين در مورد ايران، مي بايست از تعبير “دولت ايران” استفاده كرد و نه دولت مركزي كه تعبيري مربوط به سيستمهاي فدرالي و يا كنفدرالي غيرمتمركز است.

٣-در فراخوان از اصطلاح “آزادي و دمكراسي” استفاده شده است. تعبير "آزادي"، تعبيري كلي، مبهم و مجرد است. به نظر اينجانب در اين مرحله مي بايد به جاي آن، تعبيرات و خواستهاي عيني و مشخص بكار برده شود. مبارزه كنوني سراسري در ايران را مي توان در دو خواست حداكثري "دمكراسي" (براي حقوق شهروندي، حقوق بشر، حاكميت قانون، دولت حقوقي، ...) و "لائيسيسم" (جدائي دين از دولت، طرد دين دولتي، ...) توصيف كرد. در اين رابطه، كاربرد كلمه "دمكراسي" به نظر اينجانب دقيق و كافي است. اما كاربرد كلمه فارسي "آزادي" و بويژه "مردمسالاري" از سوي تركان تماما نادرست است، زيرا با محلي-فارسي ساختن مفهوم جهاني دمكراسي، آنرا از اين مضمون و ويژگي مهم خويش خالي مي كند.

٤-در فراخوان از تعبير “ديكتاتوري و استبداد” استفاده شده است. به نظر اينجانب كاربرد تعبير نارساي "استبداد" كه در فرهنگ و زبان فارسي بيشتر امري مربوط به يك فرد مانند شاه و ... مي باشد در باره ايران نادرست است. در مورد ولي فقيه و نظام جمهوري اسلامي ايران، به ترتيب مي توان از تعابير "ديكتاتور" و "توتاليتر" كه به بهترين وجه خصلت ولي فقيه و يك دولت ديني و حكومت شرعي مطلقه را بيان مي كنند استفاده نمود. اين تعابير همچنين به دائره لغات جهاني و بين المللي متعلق اند و در مورد آنها ريسك محلي سازي و توخالي كردن مضامينشان توسط بازيهاي كلامي رايج در زبان و فرهنگ فارسي- مانند آنچه با ايجاد كلمه "مردم سالاري" بر سر "دمكراسي" آورده اند- وجود ندارد.

٥- در فراخوان ادعا مي شود” “تلاش عمومی برای کسب آزادی و دموکراسی در ایران آغاز شده است". اين ادعا نادرست است و بيش از واقعيتهاي ميداني، منعكس كننده تمنيات تدوين كنندگان فراخوان است. واقعيت آن است كه جنبش ايجاد شده در حال حاضر متمركز به پايتخت و برخي از شهرهاي بزرگ فارس نشين و يا فارسستان بوده، در اين شهرها نيز متمركز بر گروههائي از طبقات متوسط و بالاي شهري است و با عمومي شدن فاصله بسياري دارد. بويژه فعلا از گسترش اين جنبش در مناطق ملي اصلا نمي توان سخن راند. آشكارا در اينجا تمني و آرزوهاي تدوين كنندگان به جاي واقعيات ميداني قرار داده شده اند. اين نقيصه اي اساسي است كه در بسياري از نوشته ها و تحليلهاي آزربايجانيان ديده مي شود و بشدت از اعتبار آنها مي كاهد. حال آنكه ناظرين با واقعگرائي و بيطرفي كامل و دوري از احساسات زدگي، مي بايست به انعكاس ماوقع و تحليل آنها بپردازند و در اين ميان نيز از جايگزيني واقعيات ميداني با آرزوها و تمنيات خويش اكيدا اجتناب نمايند.

٦-در اين فراخوان ادعا مي شود “آزادی و دموکراسی دو عنصری هستند که با کسب آن ها، می توان همه حقوق دیگر ملل ایرانی را ....بدست آورد.”

اين ادعا كاملا نادرست و غير دقيق است. معني تعبير “آزادي” نزد تدوين كنندگان فراخوان در اين عبارت كه جدا از “دمكراسي” آورده شده نامفهوم است. علاوه بر آن ايجاد رابطه علت و معلولي بين “دمكراسي” و “احقاق حقوق ملل ايراني” نيز نادرست است. نخست بدين سبب كه وجود دمكراسي، تاثير مثبت و تسهيل كننده اي در امر احقاق “برخي” از حقوق ملي ملل ايراني و نه “همه” آنها خواهد داشت. دوم آنكه مبارزه براي احقاق حقوق ملي ملل ساكن در ايران، اساسا مبارزه اي غير از مبارزه براي دمكراسي است. واقعيت آن است كه كوچكترين تضميني براي بدست آوردن “همه حقوق ملي ملل ساكن در ايران پس از كسب دمكراسي” در ايران وجود ندارد، بلكه عكس آن قطعي است.

٧-تدوين كنندگان اين فراخوان، ظاهرا حقوق ملي ملل ساكن در ايران را با حقوق بشري-شهروندي خلط كرده اند. زيرا همانگونه كه در عبارت فوق و نيز عباراتي مانند “حقوق اولیه و شهرندی ما، .... حقوق شهروندی ما را به رسمیت نشناختند، ... “ديده مي شود، در هيچ كجاي اين فراخوان از "حقوق ملي" ملل ساكن در ايران يادي نمي شود. در اين مقام، تدوين كنندگان اين فراخوان را به خواندن دو نوشته از اينجانب دعوت مي كنم:

١-تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان، ولايت فقيه رئژيمينين چؤكمه سينه حاضير اولماليدير
http://sozumuz.blogspot.com/2009/06/blog-post.html
٢-ملت ترك و آزربايجان جنوبي، پرچمدار هيچ مبارزه اي، به جز مبارزه براي احقاق حقوق ملي خود نيست
http://sozumuz.blogspot.com/2009/06/blog-post_25.html


در اين دو نوشته، يكي به فارسي و ديگري به تركي، نشان داده شده كه دمكراسي امري مربوط به حقوق شهروندي و بشري است، حال آنكه احقاق حقوق ملي ملل ساكن در ايران امري مربوط به ضروريات سياسي و تاريخي و نه لزوما حقوق شهروندي و بشري مي باشد. بنابر اين دستاوردهاي هر مبارزه، صرفا از طريق آن مبارزه قابل حصول است.

٨-در فراخوان از “بعضی از مناطق ایران” سخن گفته مي شود. بجا بود كه به جاي اين تعبير نارسا از اصطلاح رساتر و دقيقتر “مناطق ملي” استفاده شود.


٩-در فراخوان از تعبير “قهر از مردم فارس“ استفاده شده است. به نظر اينجانب تعبير “قهر كردن از مردم فارس” تعبير و كدي پان ايرانيستي است و مطلقا نمي بايست از طرف روشنفكران و فعالان سياسي ترك بكار رود. ذهنيت پان ايرانيستي تعبير “قهر كردن از مردم فارس” را براي لوث كردن اعتراض تركان ايران به توده و نخبگان فارس در مقابل تضييق حقوق ملي تركان از سوي دولت ايران و مهمتر از آن براي محكوم كردن مديريت نهادها و رفتارهاي سياسي مستقل تركان از فارسها و ديگر مناطق ملي ايران بكار مي برد. آشكار است كه رفتارهاي سياسي مستقل تركان و مديريت جداگانه اين رفتارها و نهادهاي سياسي توسط تركها و يا اعتراض به حمايت ضمني توده فارس از سياستهاي استعماري و ضدتركي دولت ايران، ربطي به رفتار احساسي قهر كردن ندارد، بلكه و بر عكس رفتار و اعتراضي آگاهانه بوده و ناشي از پيشرفت روند ملت شوندگي خلق ترك ساكن در ايران است.

١٠-در اين نوشته عبارتي بدين شكل بكار رفته است: “ما ترکان و آذربایجانی های ایران برای نیل به حقوقی که از دوران قبل از انقلاب مشروطیت تا کنون برای آن ها مبارزه کرده ایم”. اين عبارت اگر نه كه پان ايرانيستي، بلكه كاملا ايران مركز و فارس محورانه است. انقلاب دمكراتيك مشروطيت در آزربايجان از دور و يا از نزديك ربطي به حقوق ملي تركان ساكن در ايران و از جمله شناخته شدن هويت ملي و ملت ترك در ايران و يا حق تعيين سرنوشت آن و حق اداره امور تركان و يا آزربايجان جنوبي توسط خود نداشت. اين انقلاب علي رغم دمكراتيك بودن (مبارزه بر عليه ديكتاتوري، براي دمكراسي، براي حقوق شهروندي و...)، براي تركان ايران و آزربايجان جنوبي به هيچ وجه حركتي ملي (در راستاي احقاق حقوق ملي تركان) بشمار نمي رود. اما اين انقلاب كه زبان و هويت فارسي را به سطح زبان و هويت ملي همه مردم ايران ارتقا داد، باعث تضعيف حاكميت تركان بر دولت ايران و در نهايت ساقط شدن آن و قبضه دولت توسط عنصر قومي فارس گرديد، براي خلق فارس هم انقلابي دمكراتيك و هم حركتي ملي است. كساني از آزربايجانيان كه بر حسب عادات ايرانگرايانه و فارس محورانه، هنوز حركت دمكراتيك مشروطيت را حركتي ملي نيز براي خلق ترك معرفي مي كنند، در واقع يا دانسته و نادانسته هويت ملي تركان را نفي كرده و مليت وي را ايراني اعلام مي كنند و يا آگاهانه به تحريف و بازنويسي تاريخ دست مي يازند. حركت مشروطيت آزربايجان در مقياس كل ايران حركتي دمكراتيك، از زاويه خلق فارس حركتي دمكراتيك و ملي، براي خلق ترك حركتي دمكراتيك اما غيرملي و حتي ضد ملي بود. اين حركت، حركتي ايران گرا و فارس محور است كه بر حسب تصادف در آزربايجان بوقوع پيوسته است و به لحاظ ملي بودن براي تركان ايران داراي كوچكترين خصلت قابل افتخار و تمجيد نيست.

١١-در اين فراخوان عبارتي بدين شكل وجود دارد: ”ما از ترکان ایران در مناطق آذربایجان (آذربایجان شرقی، غربی، اردبیل، زنجان و قزوین)، تهران، کرج، کردستان، گیلان و مازندران، ترکمن صحرا، خراسان، شیراز، اصفان، یزد، کرمان، اراک، سمنان، همدان و دیگر نقاط ایران می خواهیم... “

به نظر اين جانب، نگرشي كه منجر به اداي اين بيان شده است، بدون كوچكترين شك و شبهه اي نگرشي پان ايرانيستي، و در حد گرجستاني نشان دادن گنجه و ارمنستاني نشان دادن شوشا نگرشي ضد تركي و ضد آزربايجاني است. تدوين كنندگان اين فراخوان مي بايست بر واقعيتها آگاهي يابند و با آنها آشتي كنند: مناطق ترك نشين در استانها و شهرستانهاي تهران، كردستان، گيلان، كرج، اراك (استان مركزي) و بويژه همدان كه تدوين كنندگان فراخوان در خارج مناطق آزربايجان آورده اند، بر خلاف گمان ايشان و ادعاي پان ايرانيستها، مناطقي آزربايجاني و بخشي از آزربايجانند. صرف وجود همچو نگرش غلط و بند حيرت آوري در هر فراخوان و بيانيه اي، بويژه آنها كه متعلق به روشنفكران و فعالين آزربايجاني است، به نظر اينجانب نه تنها براي رد كردن آنها، بلكه براي محكوم كردنشان نيز كافي است.

١٢-در فراخوان از ضرورت “حمايت ما از آنها” سخن گفته مي شود. اما سوالات بسياري در اين رابطه بي پاسخ گذارده مي شود و در نتيجه، اين دعوت را بسيار احساسي و سطحي مي سازد. مثلا آيا اين حمايت تركان از تظاهرات پايتخت چگونه مي بايد باشد، با صدور بيانيه ها و در سطح گفتاري و رسانه اي و يا تظاهرات خياباني و درگيري و روياروئي با نيروهاي سركوب دولت ديني ايران، و يا با اعمال سياسي و اعتصابات و مقاومت منفي و مدني؟ آيا تدوين كنندگان فراخوان چه تضميني مي دهند كه اگر در مناطق ترك نشين و آزربايجاني تظاهرات خياباني و اعمال سياسي صورت پذيرد، بتواند سد بايكوت و سانسور مدياي فارس و ايراني را عبور كرده و در رسانه هاي ايراني-فارس و يا خارجي انعكاس يابد؟ آيا تضمين مي دهند كه اين حمايت، از سوي آنها به عنوان حركتي ايرانگرايانه مصادره نشود؟ هزينه هاي اين چنين حمايتي و دست آوردهاي آن چه خواهد بود؟ آيا ما قادر خواهيم بود از دستگير شوندگان و آسيب ديدگان محتمل اين حوادث خبر يافته از حقوق آنها دفاع كنيم؟ وانگاه آيا اين حمايت، نتيجه و توفيري عملي در مصاف با رژيم توتاليتر شيعي جمهوري اسلامي و نيز احقاق حقوق ملي خلق ترك ببار خواهد آورد يا صرفا باعث يورش دولت فارسگراي ايران به فعالين حركت ملي دمكراتيك ترك و آزربايجان اين بار با بهانه ديگري از يكسو و ادغام و حل هرچه بيشتر تركان و آزربايجانيان در هويت سراسري-ايراني-فارسي از سوي ديگر خواهد شد؟ آيا اين نتيجه هاي فرضي حمايت، در مقايسه با هزينه متحمل شده مي تواند آنرا توجيه كند؟ ....

براي يافتن پاسخ برخي از سوالهاي فوق تدوين كنندگان فراخوان فوق را به خواندن نوشته زيرين به زبان تركي و دقت در آن جلب مي كنم:

تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان، ولايت فقيه رئژيمينين چؤكمه سينه حاضير اولماليدير
http://sozumuz.blogspot.com/2009/06/blog-post.html

١٣-در فراخوان از عبارت “فرزند غیور آذربایجان؛ سید حسین موسوی تبریزی” استفاده شده است. استفاده از تعبير “غيور” براي مردم آزربايجان، نشان از ذهنيتي پيش مدرن و حتي پدرسالارانه و مردسالارانه دارد. كاربرد چنين تعبير و لحني در بيانيه هاي روشنفكران و گروههاي سياسي به عقيده اينجانب فوق العاده نامناسب است. علاوه بر آن، اين تعبير عوامفريبانه همواره از طرف دولت ايران براي تحميق تركان و آزربايجانيان بكار برده شده است. وانگاه حتي اگر بتوان تركان آزربايجان را غيور فرض كرد، اين غيرت تا بحال چه نتيجه مثبتي براي آنها در عرصه احقاق حقوق مليشان و يا حتي آوردن و تثبيت كردن نرمهاي مدرن و جهاني اي مانند دمكراسي و لائيسيسم به ايران داشته است؟. مگر نه اين است كه اين غيرت فرضي كه در فرهنگ فارسي معادل احساسي و غيرعقلاني و غيرمدني بودن است، همواره براي گوشت دم توپ شدن تركان توسط دولت ايران و قوميتگرايان فارس بكار برده شده است؟ كاربرد همچو تعبير عقب مانده و دولتي در يك فراخوان و بيانيه و خطاب سياسي، سريعا آنرا از نوشته و خطابي جدي و مدرن به خطاب و نوشته اي غيرجدي و بدوي تنزل مي دهد.

١٤-خواسته اي كه در بند پاياني آورده شده يعني “در کنار فریاد شعارهای سراسری، شعارهای مخصوص به حقوق و مناطق خودتان را هم فریاد بزنید.” به طور بسيار آشكاري ذهنيت نادرست در تدوين اين فراخوان را به نمايش مي گذارد. “شعارهاي مخصوص به خود” يعني چه؟ ”مناطق خودتان” يعني چه؟. آنچه كه تدوين كنندگان محترم از بيان صريح آن خوف داشته و اجتناب كرده اند ويا بر آن واقف نبوده اند، “شعارهاي ملي مربوط به حقوق ملي تركان و مناطق ملي ترك” است. اشتراك تركان در حوادث سراسري ايران، بدون شعارهاي ملي مربوط به حقوق ملي تركان و مناطق ملي ترك، خواستي پان ايرانيستي است و انقياد روشنفكران ترك بدين خواست، صريحا در ضديت با منافع ملي خلق ترك ساكن در ايران دارد.

١٥-در فراخوان نام ”مير حسين موسوي خامنه” به “سيد حسين موسوي تبريزي” تغيير داده شده است. همانگونه كه معلوم است نام “مير” در زبان و فرهنگ تركي، معادل ”سيد” در زبان و فرهنگ فارسي است. دولت ايران نيز كه در صدد تغيير اسامي تركي و ريشه كن كردن فرهنگ تركي در ايران است به همين دليل اخيرا و در راستاي تركي زدائي از چهره ايران امر به تغيير نام “مير” به ”سيد” در شناسنامه هاي تركان داده است. بنابر اين ضروري است كه به كاربرد نام تركي مير و عدم جايگزيني آن با سيد فارسي، و عدم پيروي از سياستهاي آسيميلاسيونيست دولت ايران دقت شود. براي اطلاع بيشتر، در اين رابطه به نوشته زير ارجاع داده مي شود:

آخرين مير آذربايجان-حيدر بيات
http://www.hbayat.azerblog.com/1388_03_12_Say=915.ay

با احترام

مئهران باهارلي


گرچه يه هو!!!
------------------------------------------

Manaf Sebebi-Imza ucun muraciet!!!

On Mon, Jun 29, 2009 at 2:58 AM,
Sababi, Manaf wrote:

ترک های شریف ایران


ایران در آستانه یک تغییر و تحول بسیار مهم و حیاتی است. تلاش عمومی برای کسب آزادی و دموکراسی در ایران آغاز شده است. آزادی و دموکراسی دو عنصری هستند که با کسب آن ها، می توان همه حقوق دیگر ملل ایرانی را هم در مسالمت و به دور از خون ریزی، بدست آورد.
اکنون، مردم بعضی از مناطق ایران برای عقب راندن دیکتاتوری، استبداد و تغییر قانون اساسی در ایران، به پا برخاسته اند. این سه، هدف های کوچکی نیستند که ما ترک های ایران از آن ها چشم بپوشیم و در تحولات آتی در ایران نقش نداشته نباشیم.
نمی توانیم با یک محاسبه ساده انگارانه، اهداف استراتژیک مردم ترک ایران را قربانی تسویه حساب ها با حکومت مرکزی کنیم. طرفی که حقوق اولیه و شهرندی ما را غصب کرده است، حکومت های مرکزی بوده اند، نه مردم فارس. مردم فارسی که مانند ما ترکان ایرانی، از استبداد و برتریجویی حاکمان در دوران شاهنشاهی و عصر حکومت ولایت فقیه مطلقه، جان به لب شده و قیام کرده اند.
اگر ما امروز، به خاطر سهو در محاسبات یا به خاطر قهر از مردم فارس و اصلاح طلبان، مردمی که قیام کرده اند و به خیابان ها آمده اند را تنها بگذاریم، در طرف حمایت از نیروی های حکومت استبدادی ولایت مطلقه فقیه قرار می گیریم. مردمی که در پی دستیابی به دموکراسی و تغییر قانونی اساسی در ایران هستند را در مقابل حکومت مرکزی تنها می گذاریم. در این صورت، دست دولت مرکزی که دشمن و غاصب حقوق همه ما ملت های ایرانی بخصوص ملت بزرگ ترک است را در سرکوبی مردمی که در خیابان ها هستند، آزاد می گذاریم.
در این صورت، همان اشتباه استراتژیکی که آنان کردند و از قیام های مردم ترک ایران حمایت نکردند و ما سرکوب شدیم را ما هم مرتکب خواهیم شد. این سرکوبی ها، نه به سود فارس ها بود و هست. نه به سود ما ترکان بوده و هست. نه به سود حقوق شهروندی همه ایرانیان و نه به سود دموکراسی در ایران بوده و هست.
ما ترکان و آذربایجانی های ایران، باید از این فرصت استثنایی و تاریخی که ممکن است به این زودی ها تکرار نشود، استفاده کرده و برای نیل به حقوقی که از دوران قبل از انقلاب مشروطیت تا کنون برای آن ها مبارزه کرده ایم، بکوشیم.
سقوط استبداد، ولایت فقیه و تغییر قانون اساسی ایران، اهداف استراتژیک همه ما ایرانیان در این مرحله است تا این موارد از بین نروند، ما ترک ها به تنهایی و به این زودی ها نخواهیم توانست حقوقی که در پی آن ها هستیم را بدست بیاوریم.
اگر مردم (نه حکومت) در این مبارزه تنها بمانند و ما ترکان ایران از آنان حمایت نکنیم، تحولی را که می توانستیم در عرض چند ماه محقق سازیم، سال ها عقب خواهیم انداخت. به جای تعداد انگشت شماری قربانی که اکنون باید بدهیم، در آینده، صدها و بلکه هزاران قربانی خواهیم داد. در حالی که تصور پیروزی در زمانی که تنها مانده ایم و مستبدان، قدرت و اعتماد بیشتری (بعد از سرکوبی مردم به پاخاسته) کسب کرده اند، به این زودی ها میسر نیست.
ما باید اکنون در کنار ترکان و فارس هایی که در تهران و دیگر شهرها قیام کرده اند، بایستیم. نیروهای استبدادی دشمن مشترک را از هم جدا کرده و تضعیف بکنیم. در این صورت، شکست و عقب نشینی نیروهای دشمن حتمی خواهد بود.
در تاریخ معاصر ایران، ما ترکان، در مبارزه با استبداد، ولایت فقیه، نابرابری های حقوقی و شهروندی، تنها ماندیم. دیگر ملل ایرانی از مبارزات ما حمایت نکردند. حقوق شهروندی ما را به رسمیت نشناختند. ما محکوم و مسخره کردند. اما ما در این مبارزه نباید از آنان قهر کرده و آنان را تنها بگذاریم که هم آنان سرکوب خواهند شد و هم ما.
ما در این جا، از همه سازمان ها، احزاب، جمعیت ها سیاسی و حقوق بشری و به ویژه، از فرزند غیور آذربایجان؛ سید حسین موسوی تبریزی می خواهیم تا با صدور بیانیه هایی از حقوق شهروندی و همه جانبه تمامی ملت های ایرانی، بخصوص ملت بزرگ ترک ایران دفاع کرده و آنان را به صحنه مبارزه دعوت کنند.
ما از ترکان ایران در مناطق آذربایجان(آذربایجان شرقی، غربی، اردبیل، زنجان و قزوین)، تهران، کرج، کردستان، گیلان و مازندران، ترکمن صحرا، خراسان، شیراز، اصفان، یزد، کرمان، اراک، سمنان، همدان و دیگر نقاط ایران می خواهیم تا با مردم ترک و فارسی که به خیابان ها آمده و برای سرنگونی استبداد و تغییر قانون اساسی مبارزه می کنند، همصدا شوند. به خیابان ها بیایند. در نابودی استبداد بکوشند. اما در کنار فریاد شعارهای سراسری، شعارهای مخصوص به حقوق و مناطق خودتان را هم فریاد بزنید.
از امضا کنندگان این بیانیه از همه فرزندان ترکان ایرانی در نیروهای مسلح، سپاه پاسداران، پلیس، اطلاعات، بیسج، نیروهای ویژه و ... می خواهیم تا سلاح هایشان را به روی مردم نگیرند. از بازاریان، کارمندان و کارگران هم می خواهیم تا اعتصاب عمومی را پیشه کرده و کارهایشان را تا نابودی استبداد و برقراری آزادی، دموکراسی و تغییر قانون اساسی تعطیل نمایند.

زنده باد آزاد و دموکراسی
زنده باد ملل ایرانی به ویژه ملت ترک ایران



آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-6:10 PM
0 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

Thursday, June 25, 2009
 


ملت ترك و آزربايجان جنوبي، پرچمدار هيچ مبارزه اي، به جز مبارزه براي احقاق حقوق ملي خود نيست

مئهران باهارلي


به گمان اينجانب وقت آن رسيده است كه ادبيات خيالبافانه "پرچمدار بودن آزربايجان براي ايران" برخي از فعالين آزربايجاني، مانند ادبيات عوام فريبانه "آزربايجان سر ايران است" دولت و پان ايرانيستها، به جايگاه واقعي خود، يعني حافظه تاريخ سپرده شود.


نوشته زير از دكتر علي قره جه لو حاوي مطالبي قابل تائيد و صائب است، اما همچنين و بويژه در باره حركت ملي دمكراتيك ترك و آزربايجاني معاصر داراي اشتباهات و كاستيهاي بنيادين كه برخي در تضاد با فلسفه وجودي آن است مي باشد كه ضروري است بدانها پرداخته شود :

١- نويسنده محترم ادعا نموده است: "جمهوری اسلامی ایران با ولایت مطلقه فقیه اش مانع اصلی تحقق خواست های ملی آنان است. حرکت ملی- دموکراتیک آذربایجان ماهیتا مبارزه ای است علیه استبداد حاکم. ".

هر دوي اين ادعاها نادرست اند. جمهوري اسلامي ايران با ولايت مطلقه فقيه اش و يا بدون ولايت مطلقه فقيه اش، مانع اصلي تحقق خواستهاي ملي خلق ترك در ايران نيست. مانع اصلي تحقق خواستهاي ملي ملت ترك در ايران، دولت ايران است كه بر اساس هويت ملي و تاريخي فارس در سال ١٩٢٥ شكل گرفته و از آن پس تحت حاكميت انحصاري و مطلق عنصر قومي فارس قرار دارد. ديروز اين دولت فارس محور و به واقع فارس، در فرم سلطنت پهلوي، امروز در فرم جمهوري اسلامي و فردا در فرم ديگري خواهد بود.

٢- نويسنده محترم ادعا نموده است: " حرکت ملی- دموکراتیک آذربایجان ماهیتا مبارزه ای است علیه استبداد حاکم. "

بر خلاف اين ادعا، حركت ملي دمكراتيك ترك و آزربايجان، ماهيتا مبارزه اي صرف بر عليه استبداد نيست، بلكه اساسا مبارزه اي براي استقلال ملي، براي بدست آوردن حق تعيين سرنوشت و براي اداره خود و رهائي از يوغ استعمار فارسي است.

حركت ملي دمكراتيك ترك و آزربايجاني معاصر بيش از آنكه احقاق حقوق ملي خود را منوط و وابسته به جنبش دمكراسي خواهي و لائيسيسم در سراسر ايران بداند (كه ماهيت مبارزه در حال انجام مناطق فارس نشين بر ضد جمهوري اسلامي است)، به عكس آن معتقد است. يعني حاكميت دمكراسي و تاسيس نظامي مبتني بر لائيسيسم در سرزمين ملي خويش را وابسته به احقاق حقوق ملي و تاسيس دولت ملي خود مي داند و نه عكس آن.

اساسا ايجاد سيستمي لائيك و دمكراتيك در كشورهاي مسلمان خاورميانه در آينده اي نزديك، اگر نه كه غيرممكن، بلكه غيرمحتمل است. گره زدن سرنوشت خلق ترك و آزربايجان جنوبي، به حادثه اي كه اصلا تحقق آن نيز محال و يا بعيد است، امري عاقلانه نيست و از همين جهت نيز در ميان روشنفكران ترك و آزربايجاني از اقبال چنداني برخوردار نيست.

علاوه بر آن مدتهاست كه كاربرد ترمينولوژي نارسا، ناكارا و مبهمي مانند "مبارزه ضد استبدادي" كه نويسنده محترم براي توصيف مبارزه در حال جريان در ايران بكار برده است، در ادبيات مدرن حركت ملي دمكراتيك ترك و آزربايجاني رو به منسوخ شدن دارد. مبارزه ضد استبدادي، ذهنيتي مربوط به يك صد و صد و پنجاه سال پيش است. آنچه در نوشته نويسنده محترم با تعيبر نارساي مبارزه ضد استبدادي ذكر شده، در واقع دو مبارزه با توتاليتاريسم (مبارزه براي دمكراسي- حقوق شهروندي)، و مبارزه بر عليه دولت ديني (مبارزه براي لائيسيسم- طرد دولت ديني و دين دولتي) است. اختلاط اين دو مبارزه با هم و مجموع آنها با جنبش ضد استعماري خلق ترك و آزربايجان جنوبي (كه مبارزه اي براي حقوق ملي است)، باعث نتيجه گيريهاي نادرست از جمله يكسان نگاشتن آنها و يا خلط كردن مقدمات و نتايج و عوارض اين مبارزات جداگانه با يكديگر ميگردد.

كساني كه هنوز مبارزه ضد ديكتاتوري و ضد دولت ديني را با مبارزه استقلال ملي يكي مي گيرند، درك درستي از هيچكدام از اين مبارزات و تاريخ معاصر ايران و آزربايجان ندارند.

٣-نويسنده محترم ادعا نموده است كه "آذربایجان .. باید پرچم دار مبارزه بخاط حقوق برابر ملی برای ملیت های غیر فارس ایران ... باشد. "

اين ادعا تماما نادرست است. كوچكترين دليل و منطقي براي اينكه آزربايجان مي بايست پرچمدار مبارزه براي حقوق برابر ملي براي مليتهاي غيرفارس ايران باشد، وجود ندارد. اين ذهنيت، ذهنيتي پيش مدرن و پدرسالارانه است. مگر آزربايجان سازمان ملل است كه صداي ملتهاي گوناگون ساكن در ايران باشد؟، مگر آزربايجان ولي فقيه است كه قيوميت ملل ديگر ساكن در ايران را داشته باشد؟ مگر آزربايجان دين و تعهدي پرداخت نشده در قبال ديگر ملل ساكن در ايران دارد كه مي بايست در قبال آن، مسئوليت و رنج پرچمداري در امري كه مربوط به همه است را بر دوش نحيف خود بكشد؟ به چه سبب ديگر ملل ساكن در ايران خود نمي توانند و نبايد پرچمدار مبارزه ملي خود باشند؟ اساسا آيا ديگر ملل ساكن در ايران همچو طلب و خواستي از آزربايجان براي پرچمدار شدن به جاي آنها را دارند؟ آنها كه آزربايجان را پرچمدار مبارزات ملي و سراسري ديگر ملل مي خواهند، خواسته و يا ناخواسته حق و صلاحيت ديگر ملل ساكن در ايران براي حق تعيين سرنوشتشان را زير سوال مي برند.

وانگاه در كدام نمونه مبارزه براي استقلال ملي در جهان معاصر ديده شده كه يك ملت اسير و مستعمره، پرچمدار مبارزه براي حقوق ملي برابر براي ملتهاي ديگر بوده باشند؟ آيا در چين، ملت تبت پرچمدار مبارزه براي ملت اويغور نيز شده است؟ آيا در شوروي سابق، لاتويا و لتونيا و استونيا پرچمدار مبارزه براي حقوق ملي تاجيكستان و تركمنستان نيز بودند؟ آيا در يوگسلاوي سابق، كرواتيا پرچمداري مبارزه ملي كوسووا را نيز مي كرد؟ آيا در عراق، كردها پرچم مبارزه براي حقوق ملي توركمانها و آسوريها و اعراب را نيز بر دوش خود مي كشند؟

علاوه بر آن خلق ترك و آزربايجان جنوبي كه در اثر روند استحاله ملي و مستعمره سازي از پرچمدار بودن مبارزه خود نيز عاجز است، چگونه مي تواند پرچمداري مبارزه اي را كه عقلا و منطقا و ذهنا و مادتا از انجام آن ناتوان است بر عهده بگيرد؟ كساني كه همچو تقاضاهاي خارق العاده اي از آزربايجان دارند، يا از عالم واقعيات بريده اند و يا متوجه عمق و شدت استحاله ملي، عقب ماندگي مدني و سياسي و اجتماعي آزربايجان كه فاقد طبقه متوسط تعيين كننده و نهادهاي مدني گسترده و جنبش روشنفكري پايدار پس از يكصد سال سياستهاي استعماري دولت ايران است نشده اند.

حتي من اضافه مي كنم كه آزربايجان نه تنها پرچمدار مبارزه ملي ديگران نيست، حتي مدافع سيستم فدرال و يا هيچ سيستم ديگري براي كل ايران نيز نمي باشد. شايد ديگر ملل ساكن در ايران خواهان بكار گرفتن حق تعيين سرنوشت خود، آنهم به شكل استقلال و يا فدراليسم نباشند، آزربايجان به چه حقي آنها را مجبور به پذيرش سيستم فدرالي كه نمي خواهند مي كند؟. آنچه ملل ديگر ساكن در ايران براي خود و آينده خود مي خواهند مساله آنها، حق آنها و در مسئوليت آنها است، نه ملت ترك و آزربايجان جنوبي. آزربايجان جنوبي صرفا خواهان حق تعيين سرنوشت خود و حق اداره امور خود است، با ايران و يا بي ايران، بقيه خواهان فدراليسم باشند و يا نه. اينكه بقيه ايران با سرنوشت خود چه مي كنند نه در حيطه صلاحيت ماست و نه در قدرت ما.

٤-نويسنده محترم ادعا مي كند "آذربایجان... باید پرچم دار مبارزه علیه جمهوری اسلامی و استبداد ولایت مطلقه فقیه در سراسر ایران باشد"

اين ادعا نيز از بنيان نادرست و بي اساس است. به چه دليل مي بايست آزربايجان پرچمدار مبارزه عليه جمهوري اسلامي و استبداد ولايت مطلقه فقيه كه مسئله همه ملل ساكن در ايران است باشد و هزينه هاي سنگين همچو مبارزه اي را بپردازد؟

وآنگاه اگر ملتي از ملل ساكن در ايران وظيفه ويژه اي در مبارزه با توتاليتاريسم و دولت ديني جمهوي اسلامي ايران دارد، آن ملت نه ملت ترك، بلكه ملت فارس است كه بر دولت مذكور حاكم مي باشد.

مگر تبت در چين و يا لتونيا در شوروي سابق و ... به جاي ملل حاكم چين و روس پرچمدار مبارزه بر عليه رژيمهاي توتاليتر كشورهاي مذكور بوده اند، كه در ايران نيز ملت ترك به جاي ملت غالب و عنصر ملي حاكم بر دولت كه فارسها مي باشند، پرچمداري اين مبارزه فراملي، كه به هيچ وجه به تنهائي به او تعلق ندارد را بر عهده بگيرد؟.

تجربيات ديگر كشورهاي چند ملتي مانند چين و روسيه و يوگسلاوي و ... نشان مي دهد كه پرچمداري مبارزه بر عليه ديكتاتوري در اين كشورها صرفا و صرفا بر عهده ملت حاكمه است و نه ملل به حاشيه رانده شده. در ايران نيز خلق ترك پرچمدار مبارزه ضد ديكتاتوري و مبارزه ضد دولت ديني نيست و نخواهد بود، پرچمداري اين مبارزه - اگر در اين مبارزه به پرچمدار احتياجي بوده باشد- بر عهده خلق فارس است. تنها مبارزه اي كه خلق ترك و آزربايجان جنوبي پرچمدار آن است، مبارزه براي احقاق حقوق ملي خلق ترك و سرنوشت آزربايجان جنوبي است..

كساني كه همچو ادعاهاي بي پايه اي مانند ضرورت پرچمداري مبارزه ضد توتاليتاريسم و دولت ديني توسط ملت ترك و آزربايجان جنوبي را مطرح مي سازند، معني به حاشيه راني ملل و مناطق ملي در ايران را به درستي درك نكرده اند. در ايران به حاشيه راني ملل و مناطق ملي امري واقعي است و معني آن اين است كه نه تنها ملت ترك و آزربايجان جنوبي از فعل و انفعالات و اقتدار دولتي و بهره برداري از آنها به حاشيه رانده شده است، بلكه به موازات آن، قوم فارس به عنوان واحدي ملي جاي وي در فعل و انفعالات و اقتدار دولتي و بهره برداري از آنها را گرفته است. پرچمدار بودن جنبشي در كشوري چند مليتي رابطه و تناسب مستقيم با سهم داشتن از قدرت و بهره برداري از نعمات حاصل آن دارد. مسئوليتها و هزينه هائي كه هر ملت مي بايست متحمل گردد نيز با اين دو مرتبط است. بنابراين، مسئوليت مبارزه ضد ديكتاتوري در ايران، در درجه اول بر عهده قوم فارس كه بر دولت ايران حاكم است مي باشد و اين قوم كه اقتدار را دربست در دست خود قبضه كرده است، موظف به هزينه دهي، به تناسب بهره برداري از نعمات اقتدار در يك صد سال اخير است، نه ملت به حاشيه رانده شده ترك.

در فعل و انفعالات كلان ايران امروز، تركان و آزربايجان جنوبي را پرچمدار خواندن و به پرچمداري دعوت كردن، نشان مي دهد كه صاحبان همچو دعوتهائي از آنچه در عرصه ملي در يك صد سال گذشته ايران به وقوع پيوسته و چرائي تبديل اين خلق به يك ملت اسير و اين سرزمين به يك سرزمين مستعمره آگاهي كافي ندارند. اگر خلق ترك و آزربايجان جنوبي هنوز داراي نقش محوري و تعيين كننده اي در سرنوشت سياسي و جنگ اقتدار در ايران مي بود كه دليلي براي شكايت از به حاشيه شدن نمي داشت.

خلق ترك و آزربايجان جنوبي ملت و سرزميني به حاشيه رانده شده در ايران است، و از اين پس -حتي اگر بخواهد هم- نمي تواند در هيچ روند و حادثه كلان ايران پرچمدار هيچ چيزي بشود. انتظار مسئوليت و هزينه دادن خلق ترك در مبارزه ضد ديكتاتوري، انتظاري غيرواقعي و ناعادلانه از ملتي است كه در مرز هستي و نيستي دست و پا مي زند.

وانگاه، در گذشته كه آزربايجان و خلق ترك پرچمداري مبارزاتي را كه متعلق به همه ملل ساكن در ايران بود ، مانند مبارزه بر عليه ديكتاتوري (مشروطه، ٢٩ بهمن، ..) و مبارزه بر عليه ولايت فقيه (خلق مسلمان)، به اشتباه بر عهده خود گرفت، چه موفقيتي حاصل كرد كه امروز بخواهد همان اشتباه را يكبار ديگر تكرار كند؟

در گذشته نيز پرچمدار شدن خودسرانه و بيجاي آزربايجان بويژه در مبارزاتي كه اختصاص به هيچ ملتي نداشت، صرفا باعث شكست آن مبارزات، بدتر شدن وضعيت كل ايران و نيز استحاله ملت ترك و آزربايجان جنوبي در هويت فارسي و ايراني-فارسستاني شده است.

اكنون آزربايجان جنوبي نه تنها پرچمدار هيچ مبارزه اي براي هيچ ملت ديگري در ايران نيست و پس از اين نيز نخواهد بود، از پرچمداري اي كه در گذشته و به خطا كرده نيز پشيمان است و از اين بابت عذري بزرگ به ديگر ملل ساكن در ايران بدهكار مي باشد.

به گمان اينجانب وقت آن رسيده است كه ادبيات خيالبافانه "پرچمدار بودن آزربايجان در ايران" برخي از فعالين آزربايجاني، مانند ادبيات عوامفريبانه "آزربايجان سر ايران است" دولت و پان ايرانيستها، به جايگاه واقعي خود، يعني حافظه تاريخ سپرده شود.

٥-نويسنده محترم مي گويد "اکنون زمان قهر کردن، خانه نشین شدن و جدا کردن حساب مان با دیگر بخش های مردم ایران نیست. "

اين درست است كه نه اكنون و نه هيچ زمان ديگري زمان قهركردن و خانه نشين شدن نيست، اما بر خلاف ادعاي نويسنده، تصادفا اكنون بهترين زمان براي جدا كردن حساب ما با ديگر بخشهاي مردم ايران است.

نمي بايد فراموش كرد كه اساسا فدراليسم و يا استقلال ملي مساله اي در رابطه با جدا كردن حساب يك ملت و يك خلق با بخشهاي ديگر مردم يك كشور است. وگرنه هيچ دليلي ندارد كه گروههاي مختلف ائتنيك و ملي كه يك كشور بسر مي برند طالب فدراليسم و يا استقلال شوند. در جهان هزاران ملت و دهها هزار گروه ائنتيك و ملي وجود دارد، در حاليكه هزاران كشور و واحد فدرال وجود ندارد. زيرا ضرورت استقلال ملي و يا فدراليسم ملي آنزمان بوجود مي آيد كه اين گروههاي ملي و ملتها ديگر نتوانند مانند گذشته و با مخلوط بودن حسابها به همزيستي ادامه دهند، در اين صورت است كه اقدام به جدا كردن حساب خود از ديگران مي كنند. به عبارت ديگر فدراليسم نتيجه منطقي و طبيعي جدا بودن حسابهاست. فدراليسم يك حق نيست، بلكه ضرورت و تدبيري و شانسي براي ايجاد دوباره همزيستي بين واحدهائي كه عملا و قبلا حساب خود را از يكديگر جدا كرده اند و همزيستي شان مشكل زا شده است مي باشد..

بر اين اساس كسي كه خواهان جدا كردن حساب ملت ترك و آزربايجان جنوبي از ديگر ملل و مناطق ساكن ملي در ايران نيست، نابجا شعار فدراليسم مي دهد. اين شخص يا آگاهي بر شعاري كه مي دهد (فدراليسم،) ندارد و يابر ضروريات و لوازم و مقدمات و نتايج آن بي اطلاع است و يا از اين شعار براي مخفي نمودن اهداف ايرانگرايانه خود استفاده مي كند. برخي نيز ناآگانه با ادعاهاي بي پايه اي مانند پرچمدار شدن ملت ترك و آزربايجان براي ملل ديگر و شعارهاي بي محتوائي مانند جدا نكردن حساب خود از ديگران، به ادامه روند استحاله ملي ملت ترك و سرزمين آزربايجان جنوبي در ملت ايران و وطن ايران، همانند جنبش مشروطه كمك مي رسانند.

بر خلاف تمني نويسنده محترم، دوره معاصر و بويژه اكنون، زماني ايدآل براي جدا كردن ريشه اي و تاريخي حساب خلق ترك و وطن آزربايجاني از بقيه مردمان ايران و سرزمينهاي ملي واقع در آن است. اين امر به نفع ملت ترك، به نفع ملت فارس، به نفع همه ملل ساكن در ايران، و به نفع كل منطقه و جهان است. بواقع نيز اين همان چيزي است كه خلق ترك پس از تجربه خلق مسلمان و به دفعات در حال انجام آن است. در قيام ٨٥، در انتخاب مهر عليزاده و در عدم اشتراك فعال در قيام فعلي پايتخت و مناطق فارس نشين ايران، آزربايجان بدرستي حساب خود را از ديگر مناطق ملي ايران و بويژه فارسستان جدا كرده است.

اين رفتارها و در ادامه آن عدم اشتراك خلق ترك و آزربايجان جنوبي در قيامهاي اخير مناطق فارس نشين، قاطعترين دليل براي پيدايش و استحكام هويت سياسي و ملي مستقل تركان و آزربايجان جنوبي است. از اينرو نيز، اين پديده نه تنها امري ناخوشايند و مذموم نيست بلكه بسيار خوشايند و داراي اهميتي تاريخي و جهشي به جلو هم در امر ملت شوندگي خلق ترك و هم در امر حركت به سوي احقاق حقوق ملي اش است.

كساني كه از جدا كردن حساب خلق ترك و آزربايجان جنوبي از بقيه ايران -كه دقيقا به معني ملت شدن تركان و وطن شدن آزربايجان جنوبي است- شكايت دارند، به واقع از اين دو روند يعني ملت شوندگي خلق ترك و وطن شوندگي سرزمين آزربايجان ناخشنودند.

البته بنده اصراري ندارم كه نويسنده اين نوشته را نيز يكي از اين افراد به حساب آورم. اما داده هاي ديگر- مانند اعطاي شيلت قدرداني به يك پان ايرانيست خجالتي ترك (مرتضي نگاهي) كه صريحا منكر وجود ملتي به نام ترك و وطني به نام آزربايجان در ايران مي باشد، از سوي نويسنده محترم - آنهم با اين بهانه كه پان ايرانيست خجالتي مذكور روشنفكر و فعالي آزربايجاني است- احتياط فوق العاده در باره معاني واقعي مستتر در موارد ايراد شده از سوي نويسنده محترم را ضروري مي سازد.



با احترام
مئهران باهارلي



------------ --------- --------

پیامدهای
انتخابات ریاست جمهوری ایران:
اوج گیری جنبش ضد استبدادی و نقش حرکت ملی- دموکراتیک آذربایجان
دکتر علی قره جه لو

http://www.oyrenci.com/Articles.aspx?articleId=1959


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-10:22 PM
0 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

Friday, June 19, 2009
 


تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان، ولايت فقيه رئژيمينين چؤكمه سينه حاضير اولماليدير

اونونجو جومهورباشخانليغي سئچيمله رينده ن سونرا، ايران ايسلام جومهورييه تي ايلك كز، چؤكمه و داغيلما سوره جينه گيرميشدير. بو سوره ج گئري دؤنولمه زدير و اونون سونوجلانماسي، تكجه زامان مساله سيدير.

تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي اؤزونو يالنيز سئچيمين سونوجلارينا ائعتيراضا قيسيتلاماماليدير، بو ائعتيراضلاري خامنه اي`يه يؤنه لتمه لي، اونون عزليني ايسته مه لي و اولايلار گليشديكجه، ويلايه ت-ي فقيه و فارس ايران ايسلام جومهورييه تينين بوتونونو هده ف آلماليدير.


سؤزوموز


سئچيمين اوچونجو آشاماسي


تورك خالقينين ايراندا ياپيلان اونونجو جومهورباشخاني سئچگيله ري ايله ايلگيلي توتومونو ايكي آچيدان اله آلماق اولاسيدير:

١-سئچگي سوره جي ايله ايلگيلي
٢-آدايلارلا ايلگيلي

سئچگي سورجه جي ايله ايلگيلي توتوموموز:

تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين سئچيمله ايلگيلي اولان موناسيبه تي حاققيندا، بوندان اؤنجه سؤزوموزده اوچ يازي يازيلميشدير. بو يازيلاردا اؤزه تله ايله ري سوروله ن دوشونجه بوندان عيباره تدير:

تورك خالقي جومهورباشخانليغي سئچگيله ري ايله – ايراندا گرچه كله شه ن باشقا هر هانسي يئكه (كلان) سيياسي اولاي تكين – آكتيو اولاراق ايلگيله نمه ليدير. بو ايلگيله نمه ده ن باشليجا آماج، سئچيم سوره جيني آشاغيدا سيرالانان يؤنته مله ري اويقولاياراق فورصه ته چئويريب، تورك خالقينين ميللي چيخارلاري دوغرولتوسوندا قوللانماقدير. بو يؤنته مله رين بير نئچه سي بئله دير:

-تورك آكتيويست و آيدينلاري آراسيندا دييالوق روحو و ديلينين ياراديلماسينا كؤمه ك ائتمه، ميللي سيياسه ت و ميللي كيمليك تمه لينده تشكيلاتلانما، سيياسيله شمه يولوندا ايله رله مه،
-تورك خالقينين ميللي ايسته كله ريني فورموليزه و راديكاليزه ائتمه، بو ايسته كله ري تورك خالقي، ايران خالقلاري، ايران دئوله تي و دونيا قامو اويونا چاتديرما،
-ايراندا سپه له نميش تورك خالقينين ياشاديغي بؤلگه له ر و داغينيق آلت قوروپلاري آراسيندا سيياسي ائيله م بيرلييي و يؤنده شليك ياراتما،
-سئچيم سوره جي و ايران`ين سراسه ري سؤيله مله ريني ائتگيله مه، بونلارا يؤن وئرمه و حتتا اؤز كونترولونا گئچيرمه، ميللي مساله يه آكتوالليق قازانديرما،
-چئشيتلي تاكتيكله ر منيمسه يه ره ك ميللي يؤنده ن تورك خالقينين فارس خالقيندان آيريشماسينا يارديم ائتمه، تورك خالقيني ايران ايسلام جومهورييه تي ايله اوز اوزه گتيرمه،
-بوتون بونلارلا دا تورك خالقينين ميلله تله شمه سيني يئيينله شديرمه، .....

آدايلارلا ايلگيلي توتوموموز:

آدايلارلا ايلگيلي تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين توتومو اوچ آشامادا اينجه له نه بيله ر:

١-بيرينجي آشاما: آدايلارين اؤز آدايليقلاريني بيلديرديكله رينده ن صلاحييه تله رين ردد ائديلمه سينه ده ك
٢-ايكينجي آشاما: صلاحييه تله رين ردد ائديلمه سينده ن سس وئرمه گونونه ده ك
٣-اوچونجو آشاما: سس وئرمه گونونده ن سونرا و آياقلانما-گؤسته ريله ر دؤنه مي

بيرينجي آشاما:

١-بيرينجي آشامادا يعني صلاحييه تله رين ردد ائديلمه سينه ده ك گئچه ن سوره ده، اكبر اعلمي`ده ن حيمايه ت ائتمه ك تورك خالقي و آزه ربايجان`ين ميللي چيخارلارينا ان اويقون اولان تاكتيك ايدي. اعلمي`ده ن حيمايه ت ائتمه نين آماج و يارارلاري باشليجا بونلاردان عيباره ت ايدي:

-تورك خالقي و تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين ايسته ك و سؤيله مله ريني اعلمي`نين سؤيله مله رينه داخيل ائتمه ك و بو يوللا اونلاري سئچيم و باشقا آدايلارين سؤيله مله ري آراسينا سوخماق، ميللي مساله نين آكتواللاشماسينا كؤمه ك ائتمه ك؛
-اعلمى`نين سؤيله مله ريني راديكاليزه ائتمه ك و بو يوللا ايراندا وار اولان قيرميزي چيزگيله ري آشماق، سيياسي و ميللي تابولاري ييخماق؛
-اعلمي`ده ن حيمايه ت ائتمه كله تورك خالقي و آزه ربايجان`ين فارس خالقي و فارسيستان`دان آيري بير سيياسي داورانيش گؤسته رمه سيني ساغلاماق و بونونلا دا تورك خالقي و آزه ربايجان`ين سيياسي كيمليك آچيسيندان فارس خالقي و فارسيستان`دان آيريشما و قوپماسينا نده ن اولماق؛
-اعلمي`نين صلاحييه تي ردد ائديله نده ن سونرا بو اولايي ايران ايسلام جومهورييه تينين تورك خالقينا قارشي ياپديغي بير حره كه ت و تضييق كيمي گؤسته رمه ك؛
-اعلمي`نين ردد ائديلمه سيني تورك خالقي و آزه ربايجان`ين فارس خالقي و فارسيستان ايله ايران ايسلام جومهورييه تينده ن قوپماسي دوغرولتوسوندا قوللانماق؛
-ايران ايسلام جومهورييه تي بونيه سينده يئر آلان تورك كؤكه نلي يوكسه ك روتبه لي دئوله ت آداملارينا بو مئساژي وئرمه ك: اعلمي كيمي تورك خالقينا گئري دؤنه نله ره تورك خالقي دا آرخا چيخاجاقدير؛
-....

ايكينجي آشاما:

٢-ايكينجي آشاما يعني اعلمي`نين صلاحييه تينين ردد ائديلمه سينده ن سس وئرمه گونونه ده ك، تورك خالقي و آزه ربايجان`ين ميللي چيخارلارينا ان اويقون اولان تاكتيك، سئچيمي تحريم ائتمه ك و سس وئرمه يه قاتيلماماق، هئچ بير آدايا اوي وئرمه مه ك؛ سس وئرمه يه قاتيلماق ايسته يه ن و يا بونو ياپمايا مجبور اولانلارينسا، كروبي`يه سس وئرمه له ريني ساغلاماق ايدي. بو تاكتييي منيمسه مه نين باشليجا آماجلاري بئله ايدي:

-تورك خالقينين ايسته كله ريني اؤز سؤيله مله رينده يانسيتان اعلمي`نين "شوراي نگهبان" طره فينده ن ردد ائديلمه سينه و گنه ل اولاراق هر يؤنو ايله آنتي دئموكراتيك اولان بو سئچگييه ائعتيراض ائتمه ك؛
-تورك خالقينين ميللي ايسته كله رينه لاقيئد قالان حتتا بير سيرا پان ايرانيسم ايلكه و سؤيله مله ريني منيمسه ميش اولان موسوي و اونو حمايه ت ائده ن خاتمي و رفسنجاني كيميله ري ايفشا ائتمه ك؛
-تورك خالقينين وارليغي و ميللي حاقلاريني دانان، ايران مركه زلي و فارسچي باشقا بير تورك`ون ايران ايسلام جومهورييه تينين تپه سينده يئر آلماسينا انگه ل اولماق؛
-دين دئوله تي و ويلايه ت-ي فقيه`ه اينانان و آچيق ايرانچي و اوتانجاق بير پان ايرانيست اولان موسوي`يه تورك خالقينين تكجه تورك اولدوغو اوچون راي وئرمه سينين قاباغيني آلماق؛
-ايران دئوله تينين تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ا اويقولاديغي آيريمجي و باسقيجي-سؤمورگه چي سيياسته تله ره ينه ائعتيراض ائتمه ك،
-آزه ربايجان`ين سئچيمي تحريم ائتمه كله، سئچيمه قاتيلماق ايسته يه ن ايران`ين باشقا بؤلگه له ري و اؤزه لليكله فارسيستاندان آيري بير سيياسي داورانيش گؤسته رمه سيني ساغلاماق؛
-ايران ايسلام جومهورييه تي بونيه سينده يئر آلان تورك كؤكه نلي يوكسه ك روتبه لي دئوله ت آداملارينا بو مئساژي وئرمه ك: موسوي كيمي تورك خالقينا آرخاسيني چئويره نله ره، تورك خالقي دا آرخاسيني چئويره جه كدير،
-....

اوچونجو آشاما:

٣-اوچونجو آشاما ويا سس وئرمه بيته نده ن سونرا اورتايا چيخان دوروملا ايلگيلي موناسيبه ت، آشاغيدا آيرينتيلي بير بيچيمده آچيقلانميشدير.


تمه ل قاوراملار:


سس وئرمه گونونده ن سونرا پاتلاق وئره ن خالق آياقلانمالا و گؤسته ريله ري و موسوي-خامنه اي چكيشمه سينده تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين ان دوغرو و يارارلي تاكتييينين نه اولدوغونو بليرله مه ك اوچون، بير نئچه تمه ل قاورامي گؤزده ن گئچيرمه كده يارار واردير. بو ايلكه له ر تكجه اونونجو جومهورباشخانليغي سئچيمي دئييل، ايراندا بوندان سونرا سيخجا باش وئره جه ك اولان بوتون يئكه (كلان) اولايلار اينجه له نديكده گؤز اؤنونده بولوندورولماليدير:


ايران دئوله تي بير فارس دئوله تيدير،
گونئي آزه ربايجان فارسيستان`ين سؤمورگه سيدير


ايران چوخ ميلله تلي بير اؤلكه دير، آنجاق ايران ايسلام جومهورييه تي بو اؤلكه ده ياشايان بوتون ميلله تله ر دئييل، تكجه فارس خالقينين ميللي چيخارلاريني گؤزه ته ن بير دئوله تدير. داها دوغروسو ايران دئوله تي فارس خالقينين دئوله تله شمه سيدير. گونئي آزه ربايجان ايسه، فارسيستان`ين سيياسي، ايقتيصادي و فرهه نگي سؤمورگه سيدير. بو دوروم ييرمينجي يوز ايلده اورتايا چيخان بير دورومدور و ١٩٢١ ده ياپيلان بير كودئتا و داها سونرا ١٩٢٥ ايلينده مشروطه آناياساسينين آياقلار آلتينا قويولماسي، مشروع و ياسال اولان تورك آزره بايجان قاجار دئولته تينه ياساديشي يوللارلا سون وئريلمه سي و تورك خالقينين ايران حاكيمييه تي و ايقتيداريندان اوزاقلاشديريلماسي ايله اورتايا چيخميشدير.

تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان آچيسيندان، ١٩٢٥ ينجي ايلده پهلوي ديكتاسينين قورولماسي گونونده ن باشلاياراق ايران دئوله تي نامشروع بير دئوله تدير. فارس دينچيله رين حاكيم اولدوغو ايران ايسلام جومهورييه تي ده، اؤزونده ن قاباقكي پهلوي ديكتاسي كيمي، تورك خالقيني تمثيل ائتمير و تورك خالقي گؤزونده مشروع بير دئوله ت ساييلمير. ١٩٤٥ ده آزه ربايجان ميللي حؤكومه تي و ١٩٨٠ ده آزه ربايجاندا قوپان "خلق مسلمان" حره كه تينين سيراسي ايله پهلوي و ايسلام جومهورييه تي طره فينده ن ازيلمه سي، ايران دئولته تينين تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان گؤزونده مشروع اولماما گرچه ييني بير داها آچيغا وورموش، حتتا بو دئوله تي ايشغالچي بير دئوله ت قونومونا سوخموشدور.


ايران دئوله تله رينين مشروعييه ت سورونو، تورك خالقينين سورونو دئييلدير


تورك خالقينين جومهورباشخانليغي سئچگيله ري و يا باشقا سئچيمله ره قاتيلماسي ايله، ايران ايسلام جومهورييه تينين مشروعييه تينين آرتماسي آراسيندا هئچ بير باغ يوخدور. چونكو ١٩٢٥ روحونون محصولو اولان، تورك خالقينين اولوشوم و ايقتيداريندان ديشلانديغي هئچ بير دئوله ت، تورك خالقي آچيسيندان مشروع بير دئوله ت دئييلدير. بونا ايران ايسلام جومهورييه تي ده داخيلدير.

دولاييسي ايله سيياسي داورانيشلارلا ايران ايسلام جومهورييه تينه مشروعييه ت وئريب وئرمه مه سورونو، تورك خالقينين دئييل، فارس خالقي و سراسه ري فارس اوپوزيسييون قوروپلارينين ايلگيله نمه سي گره كه ن بير سوروندور. زيرا ايران ايسلام جومهورييه تي او ميلله تين دئوله تيدير.


ايكي پارالئل آنجاق آيري موجاديله:

"ميللي حاقلاري الده ائتمه" و "ايران`ين دئموكراتيكله شمه سي"


ايران ايسلام جومهورييه تي، فارس بير دئوله ت اولمايا اك اولاراق، دين دئوله تي و توتاليتئر بير رئژيمدير. بو اوزده ن ده ايراندا عئيني آندا وار اولان و يورودوله ن ايكي آيري ساواشيمدان سؤز ائتمه ك اولاسيدير:

الف-دئموكراتيكله شمه: ايلك موجاديله ايراندا ياشايان بوتون اينسانلار و بوتون ايران ميلله تله رينين لاييك، دئموكراتيك، چاغداش و حوقوقا دايالي بير سيستئمي اؤزله رينه حاكيم قيلما يولونداكي ساواشيملاريدير. بو آماج اوغروندا موجاديله وئره ن شخص و قورولوشلار، "دئموكرات اولماق" اؤزه للييينه صاحيبديرله ر.

ب-ميلله تله شمه: ايكينجي موجاديله، ايراندا ياشايان فارس اولمايان ميلله تله رين اؤز ميللي حاقلاري و اؤز گله جه كله ريني بليرله مه حاققيني الده ائتمه اوغروندا وئرديكله ري ساواشيمدير. بو آماج اوغروندا موجاديله وئره ن شخص و قورولوشلار، "ميللي اولماق" اؤزه للييينه صاحيبديرله ر.

ايرانداكي هر هانسي اولاي و شخصييه تله سيياسي قوروپو اينجه له ركه ن، و يا اونلاري دسته كله ييب دسته كله مه مه ميزه قرار وئره ركه ن، هر بيريني بو ايكي اؤزه لليك آچيسيندان (دئموكرات اولماق، ميللي اولماق) آيريجا اله آلماميز گره كير. چونكو بير سيرا دوروملاردا بللي بير اولاي، قوروپ و شخصييه ت دئموكرات اولدوغو حالدا، ميللي اولمايابيله ر.


"دئموكرات اولماق"، "ميللي اولماق" گؤره جه (نيسبي) قاوراملاردير


بورادا ديققه ت ائديلمه سي گره كه ن بير قونو، دئموكرات و ميللي اولما اؤزه لليكله رينين موطله ق اولماييب، گؤره جه (نيسبي) اولمالاريدير. بير حره كه ت بللي بير حره كه ته گؤره داها ميللي، و يا داها دئموكراتيك اولدوغو حالدا، باشقا بير حره كه تله قارشيلاشديراندا داها آز دئموكراتيك و يا داها آز ميللي اولابيله ر.

اؤرنه يين مشروطه حره كه تي داها سونرا اينحيرافا چكيلسه ده، باشلانقيجدا دئموكراتيك بير حره كه ت ايدي، آنجاق بو حره كه ت ايلك باشدان فارسچي بير حره كه ت اولوب و دولاييسي ايله تورك ميلله تي آچيسيندان هئچ بير شكيلده ميللي بير حره كه ت ساييلابيلمه ز (مشروطه حره كه تي فارس خالقي آچيسيندان هم دئموكراتيك، هم ده ميللي بير حره كه تدير). گينه ده ٢٩ بهمن اينقيلابينين دئموكراتيك بير حره كه ت اولماسينا رغمه ن، بو حره كه ت تورك خالقي آچيسيندان ميللي بير حره كه ت دئييلدي. بو ايكي حره كه ت، ايران چاپيندا و دئموكراتيك اولما يؤنونده ن اولوملو و ايله ريجي اولسالار دا، تورك خالقي آچيسيندان و ميلليليك يؤنونده ن اولومسوز و گئريجي حره كه تله ر ايديله ر.

عئيني دوروم شخصييه ت و قوروپلار اوچون ده گئچه رليدير. اؤرنه يين خاتمي ايله خامنه اي قارشيلاشديريليرسا، خاتمي داها دئموكرات اولماسينا رغمه ن، داها آنتي ميللي، داها فارسچي و داها پان ايرانيست بير شخصييه تلدير.


"دئموكرات اولماق" مي اؤنه ملي، يوخسا "ميللي اولماق" مي؟


بو ايكي اؤزه لليك يعني دئموكرات اولماق و ميللي اولماق`دان هانسيسي بيزيم اوچون اؤنجه ليكليدير؟ بو سورونون كسين و ده ييشمه ز يانيتي يوخدور، اويقون و دوغرو يانيتي قوشوللار و قارشيلاشديرمانين زميني تعيين ائده ر. بعضي زامانلاردا بير شخصين دئموكرات اولماسي، باشقا بير زاماندا ايسه ميللي اولماسي بيزيم اوچون اؤنه ملي حالا گله بيله ر. بونون ترسي ده دوغرودور.

اؤرنه يين "جومهورباشخانليغي مقامي" سؤز قونوسو ايكه ن، موسوي`نين احمدي نژاد`ا گؤره داها دئموكرات اولماسي تورك خالقي آچيسيندان چوخ دا اؤنه م عرض ائتمير، بورادا بيزيم اوچون اؤنه ملي اولانين، ايران جومهورباشخانليغي مقامينا بير فارسچي تورك`ون اوتورماماسي گره كدييي، و موسوي`نين آنتي ميللي اولما اؤزه لليييدير. بو اوزده ن ده تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين موسوي`نين جومهورباشخاني مقامينا اوتورماسيني ايسته مه مه سي چوخ دوغالدير. سئچگينين ايكينجي آشاماسيندا تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين موسوي`يه قارشي آپارديغي تبليغاتين فلسه فه سي بو ايدي.

آنجاق "موسوي- خامنه اي چكيشمه سي" و موسوي سيماسيندا "ايران ايسلام جومهورييه تينين ايچينده چيخان چاتلاما و پارچالانما سوره جي" سؤز قونوسو ايكه ن، بيزيم اوچون اؤنه چيخان و بليرله ييجي اولان اؤزه لليك، موسوي`نين، ميللي اولماماسي دئييل، بلكه داها دئموكراتيك بير خالق حره كه تيني-ايسته مه سه ده- تمثيل ائتمه سيدير. دولاييسي ايله ايران ايسلام جومهورييه تينين تمه ليني سارسان "خامنه اي-موسوي چكيشمه سي"نده، تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين موسوي`نين تمثيل ائتدييي داها دئموكراتيك اولان طره فين يانيندا يئر آلماسي دوغالدير. سئچگينين اوچونجو آشاماسيندا تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين موسوي`نين تمثيل ائتدييي دئموكراتيك خالق آياقلانماسي يانيندا يئر آلماسينين نده ني، ايشته بو يالين گرچه كدير.


كركوك`ن آجي عاقيبه تي بيزه درس اولماليدير:

ايراندا باش وئره ن دئموكراتيك سوره جله ره آكتيو اولاراق قاتيلماليييق


بير سيرا شخصله ر ايران توركله ري و گونئي آزه ربايجان`ين "ايران آدلانان اؤلكه"نين اولايلارينا قاريشمامالاري گره كديييني اؤيوتله ييرله ر. بو دوشونجه بللي بير قوشوللار اوچون، اؤرنه يين گئچميشده دوغرو ايسه ده، بوگون دوغرو ساييلماز:

تورك خالقي ايران سينيرلاري ايچه ريسينده ياشاديغي، و گونئي آزه ربايجان`ين "ايران آدلي اؤلكه" نين بير پارچاسي اولدوغو مودده تجه، باشقا بير سؤزله ايران ائتنيك سينيرلار تمه لينده بؤلونوب داغيلماديقجا، بو اؤلكه ده اولان بيته ن اولايلار، كسينليكله گونئي آزه ربايجان و تورك خالقيني دا ايلگيله نديرير، چونكو بيزي – ايسته سه ك ده، ايسته مه سه ك ده- ائتگيله يير. حتتا ايران`ين بؤلونه جه ييني وارسايساق بيله، چوخلو نده نله رده ن دولايي، فئدئرال و يا موسته قيل فارسيستان، هميشه تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين ماراق داييره سي ايچينده قالاجاقدير.

آيريجا بوگون اولايلارا پاسيو و چكينگه ن ياخلاشماق، يارين دينچي فارس رئژيمين چؤكمه سينده ن سونرا بيزيم ميللي حاقلاريميزي الده ائتمه و قارانتي آلتينا آلماميزا انگله ل اولار. بورادا عراقدا ياشايان توركمان ديياسپوراميزين آجي تجروبه سي اونودولماماليدير. ياخين تاريخده توركمان ديياسپوراميز عراقدا اولوب بيته ني يانليش ده يه رله نديرميش، اؤز ميللي چيخارلاريني دوشونمه ك يئرينه توركييه نين بوتونويله يانليش اولان عراق سيياسه تينه اوياراق، بو اؤلكه نين فئدئرال سيستئمه گئچيشينه قارشي چيخميش، وار اولان فاشيست بعث رئژيمي و آنتي دئموكراتيك دورومون داوامينا چاليشميش، عراقدا باش وئره ن سيياسي چالخانتيلار و اولوب بيته نه قاتيلماميش، و عراق`ين ائحتيياجي اولان ده ييشيمي گتيره ن، اوتاجاغي و غاليب اولاجاغي بللي اولان آمئريكانين يانيندا دئييل، داغيلماسي كسين اولدوغو صددام رئژيمينين يانيندا يئر آلميشدير. ياپديقلاري بو اؤلومجول يانليشليقلار و ايزله ديكله ري گئريجي سيياسه تله رين سونوجوندا ايسه، توركمانلار صددام رئژيمي ييخيلاندان سونرا- كوردله رين ترسينه- يئني اولوشان داها دئموكراتيك سيياسي سيستئمده ن جزالانديريلاراق ديشلانميش و بوتون ميللي حاقلاريندان محروم بيراخيلميشديرلار.


٢٩ بهمن يانليشليغي تكرار ائديلمه مه ليدير:

سراسه ري اولايلارا، فارسلاردان آيري ميللي تشكيلاتلار، سراسه ري-فارس قوروپلاردان باغيمسيز اولان موديرييه ت (يؤنه تيم) و ميللي شوعارلارلا قاتيلمالي


گئچميشده تورك خالقي و آيدين-سيياسيله رينين ايراندا باش وئره ن سراسه ري اولاي و آخيملارا قاتيلماما و اونلاردان اوزاق دورمالاري، بللي بير قوشوللاردا اويقون بير داورانيش ساييليردي. تورك خالقي و آيدينلارينين تورك ميللي بيلينجينه صاحيب اولماديقلاري، اورتادا ميللي دوشونجه لي و تورك ميلله تينين ميللي چيخارلاريني گؤزه ته ن، تورك خالقينين ميللي حاقلاريني الده ائتمه اوغروندا ساواشيم وئره ن ميللي سيياسي تشكيلات و درنه كله رين اولماديغي بير يئرده، ايراندا ياشايان توركله رين سراسه ري آنجاق اصلينده فارس اولان هؤرگوت و آخيملارا قوشولمالاري، تورك خالقينين، فارس خالقيندا و ايران كيملييينده اريمه سي ايله سونوجلانميشدير.

بوتونويله يانليش اولان بو توتوم و داورانيشا بيز هم مشروطه دئوريمينده و هم ٢٩ بهمن اينقيلابيندا تانيق اولماقداييق. تورك خالقي بو اولايلارا، ميلللي بيلينجده ن يوخسون بير دورومدا ايكه ن و اورتادا تورك آزه ربايجان ميللي حاققلاري اوغروندا ساواشيم وئره ن آيدينلار، ميللي تشكيلاتلار و ميللي پيلان-شوعارلار اولمازكه ن قاريشميشدير. بونون ايسه تك سونوجو، تورك خالقينين فارسلار طرفه فينده ن ماشا كيمي قوللانيلماسي، تورك ميللي كيملييينين فارس ميللي كيملييينده اريييب سيسقالاشماسي و تورك خالقينين داها دا فارسلاشماسي اولموشدور. تورك خالقينين فارسلاردان آيري و باغيمسيز بير ميلله ت دئييل، ايران ميلله تينين بير پارچاسي اولاراق قاتيلديغي بو ايكي خالق حره كه تينده ن سونرا، دوغال اولاراق يئني اولوشان دوزه ن، دئوله ت و آناياسالاردا، تورك خالقينين ميللي وارليغي و ميللي حاقلاري گؤرمه زده ن گلينميش و تورك خالقي بوتون ميللي حاقلاريندان محروم بيراخيلميشدير.

آنجاق بوگون دوروم ده ييشمه يه باشلاميشدير. آرتيق تورك خالقينين اؤنه ملي بير كسيمي اؤز ميللي كيمليك و حاقلارينين فرقينه وارميش و آيدينلارلا سيياسي آكتيويستله رينين بليرله ييجي بير بؤلومو ميللي بيلينجه صاحيبدير. اورتادا اؤلكه ايچينده و ديشيندا تورك خالقينين ميللي چيخارلاري و گونئي آزه ربايجان`ين گله جه يي اوغروندا ساواشيم وئره ن اونلارجا درنه ك و قوروم واردير. بو دورومدا ايران`ين سراسه ري اولايلاري ايله ايلگيله نمه ك و اونلاري ائتگيله مه و يؤنله نديرمه يه چاليشماق، نه تك يانليش و ضره رلي بير سيياسي تاكتيك و توتوم دئييل، بلكه يارارلي و گره كليدير.


سراسه ري-فارس تشكيلاتلارلا، ايران ايچينده و ديشيندا تماسا گئچمه ك گره كير


عئيني دوروم سراسه ري تشكيلاتلارلا ايليشگيله رده ده گئچه رليدير. ميللي ايسته كله ريميز ديلله نديريلمه ده ن و ميللي تشكيلاتلانمايا گئتمه ك يئرينه، سراسه ري تشكيلاتلارا فردي اولاراق قاتيلماق، اؤزوده فارس شخصييه ت و قوروپلارين يؤنه تيمي (موديرييه تي) آلتيندا، تورك خالقي اوچون اينتيحار ائتمه ك دئمه كدير. بيز بو يانليشليغي ياخين تاريخده "عدالت، حزب كمونيست ايران، توده، فدائي، مجاهد، پيكار، راه كارگر، نهضت آزادي، خلق مسلمان، ..." كيمي اونلارجا هؤرگوتله ري ياراداراق و يا اونلارا قاتيلاراق دفعه له رله تكرار ائتميشيك.

آنجاق بونون ترسي ده دوغروردور: ميللي تشكيلاتلار اورتايا چيخاندان و ميللي ايسته كله ر بليرله نه نده ن سونرا، ايران`ين ايچي و ديشيندا وار اولان سراسه ري-فارس سيياسي قوروپلارلا ايليشگيييه گئچمه مه ك ده، تورك خالقي اوچون اينتيحار دئمه كدير. بو توتوم بيزي عراقدا ياشايان توركمان ديياسپوراميزين عاقيبه تينه دوچار ائده ر.

بوگون بيزيم ساييلاري آرتماقدا اولان سيياسي تشكيلاتلاريميز، اينسان حاقلاري درنه كله ريميز، قادين حاقلاريني ساوونان توپلولوقلاريميز، مئديياميز، ... واردير. بونلارين اؤز باغيمسيز ميللي تورك كيمليكله ري و فارس تشكيلاتلاريندان كسينليكله آيري اولان يؤنه تيمله ريني قوروياراق، بنزه ر فارس-سراسه ري سيياسي قوروپلار، اينسان حاقلاري و قادين درنه كله ري و مئدييالاري ايله تماسا گئچمه له ري گره كير. چونكو بو، فارس-سراسه ري تشكيلاتلاري تورك خالقينين فارسلاردان آيري و باغيمسيز اولان ميللي و سيياسي كيمليك و يؤنه تيميني قبول ائتمه يه مجبور ائده جه كدير.


مشروطه حره كه تينين بيزه اؤيره تدييي درس:

حاكيمييه تده و فارسلار آراسيندا اورتايا چيخان پارچالانما و بؤلونمه له ر تشديد ائديلمه ليدير


مشروطه حره كه تي بير چوخ آچيدان آزه ربايجان و تورك خالقي اوچون درسله رله دولودور. بونلارين باشيندا گونئي آزه ربايجان`ين نئجه سؤمورگه بير اؤلكه يه و تورك خالقينين هانسي يوللارلا سيياسي ايقتيداري و اؤز حاكيمييه تيني فارسلارا قاپديراراق اسير بير خالقا دؤنوشمه سيني بيزه اؤيره تمه سيدير.

آزه ربايجان`ين سؤمورگه و تورك خالقينين كؤله له شمه سوره جي، ايلك اؤنجه قاجار تورك-آزه ربايجانلي آريستوكراسي و يؤنه تيجيله رينين ايكييه بؤلونمه سي ايله باشلاميشدير. آرديندان بير سيرا تورك و آزه ربايجانلي سئچگين و آيدين، گينه ده تورك و آزه ربايجانلي اولان قاجار دئوله تينه سالديرييا گئچميشدير. ميللي بيلينجده ن يوخسون اولان تورك سئچگين و آيدينلارين قيشقيرتمالاري، قاجار دئوله تينين باجاريسيزليغي و بؤلگه و دونيا قوشوللاري ايله بيرله شينجه، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان دا تورك آزه ربايجان قاجار دئوله تينه قارشي عوصيان ائتمه يه سوروكله نميشدير. بوتون بونلار ايسه، چوخ قيسسا سوره ده توركله رين اؤز ال.له ري ايله كندي تورك دئوله تله ريني سارسيب داغيتمالاري و اؤز حاكيمييه تله ريني قاجار تورك دئوله تينين باشكندي اولان تئهران ايله بيرليكده، ايكي اللي رقيب ميلله ت اولان فارسلارا تسليم ائتمه كله سونوجلانميشدير. او آنا قده ر پوسودا بكله يه ن فارسلار ايسه، تورك دئوله تي و تورك خالقينين ايييجه ضعيفله دييينده ن آرخايين اولدوقدان سونرا، و الده ائتديكله ري يابانجي دسته كده ن يارارلاناراق (اينگيليز)، كيچيك بير چابا ايله تورك آزه ربايجان قاجار دئوله تينه سون وئرميش و گونئي آزه ربايجان`ي هئچ بير ديره نجله قارشيلاشمادان اؤز سؤمورگه له ري و تورك خالقيني دا اؤز اسيرله ري حالينا گتيري وئرميشله ردير.

تورك حاكيمييه تي و تورك توپلوموندا اورتايا چيخان بو بؤلونمه و پارچالانما اولماقسيزين، ييرمينجي يوز ايلين باشلارينداكي ايراندا – كي تورك خالقي نوفوسون چوخونلوغونو اولوشدوروردو، اؤلكه يه بير تورك دئوله ت حاكيم ايدي و اوردو دا توركله رين الينده ايدي- فارسلارين ايران`ين مين ايلليك حاكيمييه تيني بو آسانليقلا توركله رين الينده ن چيخارماسينا ايمكان يوخ ايدي. اونلار بو ايشي، ايلك اؤنجه تورك حاكيمييه تيني ايكييه بؤله ره ك، داها سونرا تورك آيدين و سئچگينله ريني و ان سون دا تورك خالقيني تورك دئوله تينين جانينا سالاراق باشارميشلاردير. باشقا بير دئييشله فارسلارين ايرانا حاكيم اولماسي، اونلارين بؤل و يؤنه ت سيياسه تيني باشاري ايله اويقولامالاري و توركو توركه قيرديرابيلمه له رينين سونوجودور.


فارس ايران ايسلام جومهورييه تي تپه سينده اوچ جيناح:

"ويلايه تچي" (ولايتمداران)، "مصله حه تچي" (مصلحتگرايان)، "ايصلاحاتچي" (اصلاح طلبان)


بوگون فارس ايران ايسلام جومهورييه تي و حاكيمييه تده اولان فارس شيعي كؤكده ن دينچيله ر اوچ جيناحدان اولوشماقدادير: ويلايه تچي، مصله حه تچي، ايصلاحاتچي.

الف-"ويلايه تچي" (ولايتمداران): "اصولگرا" دا آدلانديريلان بو جيناح خامنه اي، جنتي، خزعلي، مصباح يزدي، جوادي آملي كيمي فارس يوكسه ك دين آداملاريندان (آيت الله) و موتلفه، حجيتيه، مدرسين حوزه هاي علميه، جامعه اسلامي مهندسان، .... كيمي اولترا گئريجي فارس قوروپلاريندان اولوشماقدادير. احمدي نژاد`ين دا باغلي اولدوغو بو جيناحين، ايسلامدان ايلكه ل بير يورومو واردير و فارس ايمامي شيعيزمينين قوندارتيسي (بدعتي) اولان "ولايت مطلقه فقيه"ه اينانير. بو اوزده ن ده بونلارين اصولگرا دئييل، "ويلايه تچي" (ولايتمدار) آدلانديريلماسي داها دوزگوندور. ويلايه تچيله ر ويا ولايتمدارلار، "ايران`ين طاليبانلاري" و يا "فارس-شيعي طاليبله ر" ساييليرلار. بو جيناح بوگون ايران ايسلام جومهورييه تينده اوستون قونومدادير و "رهبر، شوراي نگهبان، صدا و سيما، سپاه پاسداران، بسيج، قوه قضائيه، قوه مقننه و قوه مجريه، كميته امدام، بنياد مستضعفان، حوزه هاي علميه، ائمه جمعه، ..." ني اؤز كونتروللاري آلتيندا توتور. ويلايه تچيله ر، فارس قوومييه تچيسي (قوميتگراي فارس) اولوب، دولاييسي ايله آنتي تورك و آنتي آزه ربايجان بير آخيمديرلار. آنجاق بونلارين آشيري پان ايرانيست سؤيله مله ري يوخدور. بو جيناحين توپلومسال تاباني يوخسول، آزگليرلي شهه رلي و كندليله رده ن اولوشور.

ب-"مصله ح تچيله ر" (مصلحتگرايان): رفسنجاني، خاتمي، رضائي، موسوي و .... كيمي شخصله رده ن اولوشان بو جيناح مجمع تشخيص مصلحت نظام`دا توپلانميشدير. بو جنياح دا، دين دئوله تي و ويلايه ت-ي فقيه`ه اينانير، آنجاق ايران ايسلام جومهورييه تينين آياقدا قالابيلمه سي اوچون، ايچ و ديش سيياسه تله رينده بير سيرا داورانيشلاريني تعديل ائديب يوموشاتماسيني و "ولايت فقيه"ين گوجو و يئتگيله رينين آزالديلماسيني ايسته يير. بونلاري مجمع تشخيص مصلحت نظامدا اوداقلانديقلاري و گرچه ك ايصلاحاتين طره فداري اولماديقلاريندان دولايي، "ايصلاحاتچي" دئييل، بلكه "مصله حه تچي" (مصلحتگرا) آدلانديرماق داها دوزگوندور. فارس قوومييه تچيسي اولان بو جيناحين آچيق پان ايرانيست ائييليم و سؤيله مله ري واردير.

ج-"ايصلاحاتچيلار" (اصلاح طلبان): بو جيناح، كؤكده ن دينچي فارس ايسلام جومهورييه تي و ولايت فقيه`ه اينانماسينا رغمه ن، اونون داورانيش و ياپيسيندا گرچه ك ايصلاحات و رئفورملارين ياپيلماسي گره كدييينه اينانير. كروبي`نين ده داخيل اولدوغو بو جيناح، حاكمييه تده وار اولان گرچه ك ايصلاحاتچي كسيمي اولوشدورور. بونلار حاكيمييه ت ايچينده ايراندا ياشايان ميلله تله ره ان ياخين دوروشا صاحيب اولان جيناحديرلار. بو كسيمين توپلومسال تابانيني، اورتا صينيف اولوشدورور.

حاكيمييه تده يئر آلان بو اوچ جيناحدان باشقا، حاكيمييه ت ديشيندا اولان باشقا فارس دينچي قوروپلار دا واردير (نهضت آزادي، مجاهدين انقلاب اسلامي، جنبش مسلمانان مبارز، جاما، ...). حاكيمييه ت ديشيندا اولان بو فارس دينچي قوروپلارلا "ايصلاحاتچيلار"، "ويلايه تچيله ر"ه قارشي موسوي چئوره سينده توپلاشان "مصله حه تچيله ر"له ايتتيفاق حالينداديرلار. بوگون فارس حاكيمييه تده جره يان ائده ن داعوا "ويلايه تچيله ر"له "مصله حه تچي-ايصلاحاتچي"لارين داعواسيدير.


خامنه اي ايله رفسنجاني قارشي دورماسي، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين خئيرينه دير


بوگونكو قوشوللاردا، تورك خالقي و تورك آزه ربايجان ميللي دئموكرات حره كه تينين گوجو، فارس حاكيمييه تيني تك باشينا آشاغييا چكمه يه، حتتا اونو جيددي شكيلده ضعيفله تمه يه يئتمه ز. آنجاق چكيشمه حاليندان اولان ايكي جيناحين باشچيلاري يعني خامنه اي و رفسنجاني، بير بيري ايله ايران ايسلام جومهورييه تينين بوتونونو ايييجه ضعيفله تمه و يا يوخ ائتمه گوج و حيرصينه صاحيبديرله ره ر. بو اوزده ن ده بيزيم بوگون اويقولاماميز گره كه ن تاكتيك، بير ياندان فارس ايسلام جومهورييه تي جيناحلاريني بير بيرينين الي ايله تضعيف و يا حذف ائتمه ك، اؤته ياندان فارس آيدين و سئچگينله ري ايله اوپوزيسييونونو دينچي فارس حاكيمييه تينين جانينا سالماقدير.

بورادا يانيتلانماسي گره كه ن تك سورو، تورك خالقي و تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين هانسي جيناحا ياخين دورماسي گره كدييي سوروسودور.

-رفسنجاني`نين رهبه رليك ائتدييي "مصله حه تچيله ر" بير آز داها پان ايرانيست اولسالار دا، ميللي آچيدان ايران ايسلام جومهورييه تيني اولوشدوران ايكي "ويلايه تچي" و "مصله حه تچي" قانات آراسيندا اؤنه ملي بير فرق يوخدور. چونكو ايكيسي ده آنتي تورك و آنتي آزه ربايجانديرلار. دولاييسي ايله بونلاردان هر هانسي بيري وار اولان گوج چكيشمه سي سونوجوندا حذف ائديليرسه، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين خئيرينه دير.

-بوگون ايران ايسلام جومهورييه تينين كونترولو خامنه اي باشيچيليغيندا اولان "ويلايه تچي" قاناتين الينده دير. "ويلايه تچيله ر"ين و ايران ايسلام جومهورييه تينين اساس سمبول و باشي ايسه، خامنه اي`دير.

خامنه اي`نين عزل ائديلمه سي، تكجه خامنه اي`نين اؤزو ايله قيسيتلي قالماييب، رهبه رليك، ويلايه ت-ي فقيه و بوتون ايران ايسلام جومهورييه تينين تمه ل.له ريني سورقولامايا، موللا كاستيندا درين آيريشمالار و قارشي دورمالارا يول آچيب، كؤكده ن دينچي فارس ايسلام جومهورييه تيني اوچوروما يووارلاداجاقدير. بو اوزده ن ده تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي خامنه اي`نين رهبرليكده ن عزل ائديلمه سيني ايسته مه ليدير. بو ايسته يين گره كچه سي خامنه اي`نين اؤز آناياساسيندا (١٠٩ نجو باشلاق) "رهبر"ين اؤزه لليكله ري ساييلان "عدالت، بينش صحيح اجتماعي و سياسي، تدبير و مديريت كافي" كيمي وصيفله ره صاحيب اولماماسيدير. خامنه اي سئچگي ساختاكارليغينين دا اساس سوروملوسودور.


تمه ل ايستئراتئژيميز:

هميشه داها ليبئرال اولانين يانيندا يئر آلماق



-"ويلايه تچي" قانات فاشيست و توتاليتئر بير بئيين ياپيسينا صاحب اولماقلا بيرليكده داها آشيري و ايلكه ل بير كؤكده ن دينچيلييي تمثيل ائتمه كده دير. اويسا ايراندا فارسلار حاكيم اولدوغو مودده تجه بيزيم اوچون ان اويقون اولاني ليبئرال فارسلارين حاكيمييه تيدير. چونكو حاكيمييه تين ليبئرال اولماسي، بيزه ديرچه لمه ايمكاني و ياشاما فورصه تي وئره ر.

-"ويلايه تچي" قانات، گونئي آزه ربايجاندا ١٣٨٥ خورداد آياقلانماسي و بو آياقلانمانين آجيماسيزجا باسديريلماسيندان دا سوروملودور. بونون حئسابي ار گئج آلينماليدير.

-"ويلايه تچي" جيناحين باشيندا تورك كؤكه نلي اولاراق بيلنه ن خامنه اي نين بولونماسي، بو جيناحين تصفييه ائديلمه سينه، تورك خالقي آچيسيندان اؤنجه ليك قازانديران باشقا بير نده ندير.

-دئموكراسي اورتا صينيفينا دايانير، اورتا صينيف يوخسا، دئموكراسي ده يوخدور. حاكيمييه ت جيناحلاري آراسيندا ايسه، اورتا صينيفي تمثيل ائده ن "ايصلاحاتچي" و داها آز اولماق اوزه ره "مصله حه تچي" قاناتدير.

-مئوجود چاتيشمادا، هئچ بير شوبهه اولمادان، اوتوزاجاق اولان طره ف، خامنه اي باشچيليغيندا "ويلايه تچي" قاناتدير. سيياسي پيراقماتيسم، تورك خالقينين اوتوزان دئييل، اوتان طره ف اولان ايصلاحاتذچيلارين يانيندا يئر آلماسيني حؤكم ائتمه كده دير.

-بيز بو حره كه ته قاتيلساق دا، قاتيلماساق دا، رئژيم بو فورصه تي بيزه سالديرماق اوچون قوللاناجاقدير. دولاييسي ايله ان ياخشي تاكتيك، اوتوروب بيزه سالديرمالاريني بكله مه ك دئييل، اؤنله ييجي سالديرييا گئچمه كدير.

يوخاريدا سؤيله نه نله رين ايشيغيندا بوگون تورك خالقي و تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين، "ويلايه تچيله ر"ه قارشي "مصله حه تچيله ر" و "ايصلاحاتچيلاري" تحريك ائديب قيشقيرتماسي، و بونلارين اوچونده ن اولوشان فارس ايران ايسلام جومهورييه تينين بوتونونه قارشي دا باشلاديلان خالق آياقلانماسيني دسته كله مه سي گره كير.


بعضه ن آز، چوخدور:

تورك خالقي بو اولايلارا سؤزده دسته ك وئرمه لي، ائيله مده دئييل


بوگون ايراندا حاكيمييه ت ايچه ريسينده جره يان ائده ن "ويلايه تچي" (خامنه اي-احمدي نژاد)، "مصله حه تچي" (رفسنجاني-موسوي) و "ايصلاحاتچي" (كروبي) چاتيشماسي و بو چاتيشمانين باشلاتديغي ايله ريجي و دئموكراتيك خالق آياقلانماسينا، تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي اؤز ميللي كيملييي، ميللي هؤرگوتله نمه سي، فارسلاردان و سراسه ري آخيملاردان باغيمسيز اولان موديرييه تي و ميللي شوعارلاري ايله و آشاغيدا سؤيله نه جه ك ايلكه له ره باغلي قالاراق دسته ك وئرمه ليدير.

-تورك خالقي سون ايكي يوز ايلده ايران اوچون، گره كدييينده ن قات قات آرتيق هزينه وئرميش و اؤزوئريده بولونموشدور. بو بيلينجسيز اؤزوئري و ايتگيله ر ايسه، تورك خالقينين گوجسوزله شمه سي و كؤله له شمه سي بير يانا، ايران`ين دا –گؤروندويو كيمي- خئيرينه اولماميشدير و بو اؤلكه گونده ن گونه داها دا گئريله ميشدير. آرتيق تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان، يالنيز و يالنيز اونو دوغرودان ايلگيله نديره ن ساواشيمدا يعني اؤزونون ميللي حاقلاري اوغروندا اؤزوئريده بولونمالي و هزينه وئرمه ليدير. بوندان سونرا ايران`نين گنه ل دئموكراتيكله شمه موجاديله سي اوغروندا هزينه وئرمه سي سيراسي ايسه، حاكيمييه تي الينده بولوندوران فارس خالقيندادير.

-ذاته ن سون اولايلارين، آزه ربايجاندا سويوق قارشيلانديغي و داها چوخ فارس بؤلگه له رينه محدود اولدوغو، بو گرچه يين خالقيميز طره فينده ن ده آنلاشيلديغيني گؤسته رير. بوندا موسوي`ني دسته كله يه ن رفسنجاني و خاتمي`نين تورك خالقي و آزه ربايجانليلار طره فينده ن سئويلمه يه ن شخصله ر اولدوغونون دا اؤنه ملي پايي واردير. فارس بؤلگه له رينده ن فرقلي اولان بو سيياسي داورانيش، آيريجا تورك خالقينين ميلله تله شمه سينين ده بير گؤسته رگه سيدير.

-دولاييسي ايله تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي سئچيم سونراسي فارس بؤلگه له رينده اورتايا چيخان آياقلانمالارا ائيله مده دئييل، سؤزده دسته ك وئرمه ليدير. دوغال اولاراق وئريله ن بو گئچيجي دسته ك، ان كيچيك بير هزينه و ايتگي وئرمه ده ن اولماليدير.

-بير سيرا آزه ربايجانلي شخصييه ت و قوروپلارين (حس شريعتمداري، فرقه دمكرات آذربايجان،...) تورك خالقي و گونئي آزه ربايجاني ايران ميلله تينين بير پارچاسي و ايران`ين باشي اولاراق، گره كسيز يئره و بوش شوعارلارلا گينه ده ايران`ين سراسه ري اولايلارينا بولاشديرما و قوربان ائتمه چابالاري، بونلارين هله ده مشروطه دؤنه مي ايران مركه زلي دوشونجه يه تاخيليب قالديقلاريني گؤسته رير.


خامنه اي`نين رهبرليكده قالماسي، بيزيم ايستيراتئژيك چيخارلاريميزا ترسدير


تورك خالقي و آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين خامنه اي`نين رهبرليكده ن عزل ائديلمه سيني ايسته مه سينين اؤنه ملي آيري بير نده ني داها واردير، او دا خامنه اي`نين ايچ و ديش قامو اويوندا تورك اولاراق بيلينمه سيدير. تورك كؤكه نليله رين فارس ميلله تينين دئوله تله شمه سي اولان ايران ايسلام جومهورييه تينين باشيندا و يا ان اوست مقاملاري آراسيندا يئر آلماسي، تورك خالقينين ميللي چيخارلارينا ترسدير:

الف-بئله بير دوروم، ايران توركله رينين ايران دئوله تي و توپلومو ايله بيرله شدييي گؤروشونو گوجله نديرير، ايراندا توركله ره قارشي دئوله ت دوزئيينده آيريمجيليق وار دييه نله رين ايدديعاسيني چورودور، ايراندا ياشايان توركله ري ايران دئوله تينده ن قوپارما و اونونلا قارشي قارشييا گتيرمه ني ايسه اولدوقجا چتينله شديرير. بيز ايراندا حاكيمييه تين باشيندا فارسلاشميش توركله ر دئييل، فارس مقاملارين بولونماسيني يئيله ييريك. بو دوروم، تورك خالقينين ايران دئوله تينده ن آيريشماسينا كؤمه ك ائده ر و تورك خالقي ايله دونيا قامو اويونو ايران دئوله تينين بير فارس دئوله تي اولدوغونا اينانديرماني دا آسانلاشديرار.

سئچيمين ايكينجي آشاماسيندا موسوي`نين جومهورباشخانليغينا سئچيلمه سينه قارشي آپاريلان كامپانيانين اصيل نده ني ده، بو ايدي. جومهورباشخانليغي ايله ايلگيلي بيزيم تمه ل ايستئراتيژيميز، فارسلاشميش بير توركون بو مقاما اوتورماماسي ايدي. عئيني نده نه گؤره، ايران ايسلام جومهورييه تينين باشيندا تورك اولاراق بيلينه ن خامنه اي`نين بولونماسي دا ايسته نيلمه ز بير دورومدور. فارس ايران ايسلام جومهورييه تينين ان تپه سينده كي مقاملار سؤز قونوسو اولونجا، هميشه فارسي توركه، و ليبئرالي آوتوريتارا ترجيح ائتمه ليييك. خامنه اي بو اؤزه لليكله رين هر ايكيسينده ن يوخسوندور. دولايييسي ايله سون آياقلانمالاردا خالق طره فينده ن ايله ري سوروله ن خامنه اي`نين رهبرليكده ن عزل ائديلمه ايسته يي، تورك خالقينين ميللي چيخارلارينا يوزده يوز اويقوندور.

ب-اينديكي حاكييميه ت ايچي چاتيشمادا، ان گئريجي، ان آنتي دئموكراتيك، ان فاشيست قانات خامنه اي`نين رهبه رليك ائتدييي قاناتدير. بو ايسه تورك خالقي و آزه ربايجانا قارشي اولان، پيسيكولوژيك اولاراق سون دره جه اولومسوز بير دورومدور. بيليندييي كيمي تورك شخصييه تله ر و گونئي آزه ربايجان اون دوققوزونجو يوز ايل و ييريمينجي يوز ايلين باشلاريندا ايران`ين دئموكرات، آيدين، لاييك و مودئرن اوزو ايدي. آنجاق ييرمينجي يوز ايلين ايكينجي ياريسيندان دوروم ده ييشميشدير و گونئي آزه ربايجان و تورك خالقي، ايران`ين سيياسي صحنه سينده كؤكده ن دينچي شخصييه تله ري وئره ن بير خالق و اؤلكه يه چئوريلميشدير (بازرگان، غفاري، حنيف نژاد، خلخالي، چمران، رجائي، بني صدر، موسوي، موسوي اردبيلي، محصولي و ....). بيزجه بو دوروم تورك خالقي و آزه ربايجان`ين دين آچيسيندان دا آغير بير بيچيمده فارسلاشماسينين (ايمامي شيعه له شمه سينين) بير سونوجودور. خامنه اي و باشقا بير مانقورت تورك اولان صادق محصولي (وزير كشور و رئيس شوراي امنيت ملي) بو فارسلاشميش تورك دينچي زنجيرينين ان سون و ان گئريجي حلقه سيني اولوشدورورلار.


خاريجي موداخيله هميشه پيس بير شئي دئييلدير


اسير دورومونا دوشموش تورك خالقينين، تك باشينا فارس حاكيمييه تينه سون وئره جه ك و فارس ايران ايسلام رئژيمينين يئرينه دئموكراتيك بير دوزه ن قوراجاق گوجو يوخدور. بيزجه حتتا بوتون ايران ميلله تله رينين بيرگه اولماسي و ايراندا ياشايان بوتون خالقلارين آياغا قالخماسي دوروموندا دا بونا ايمكان يوخدور. چونكو ايران بير موسه لمان و اورتا دوغو اؤلكه سيدير. موسله لمان و اورتادوغو اؤلكه له رينده دئموكراتيك ده ييشيم و سوردوره بيلير سيياسي و ايجتيماعي گليشيمي ساغلايابيله جه ك دئموكراتيك گله نه ك و قوروملار يوخدور. بونلار وار اولماديغيندان دولايي دا، اورتادوغودا خاريجي گوج و ديش ائتگي اولمازسا، ايله رييه دوغرو هئچ بير دئموكراتيك گليشمه گرچه كله شمه ز، گرچه كله شسه بيله، مشروطه حره كه تي و ٢٩ بهمن اينقيلابيندا قانيتلانديغي كيمي، اوزون عؤمورلو اولابيلمه ز.

اساسه ن چاغداش (موعاصير) و يئنيجيل (مودئرن) دونيادان تجريد ائديلميش موسه لمان دونياسي و اؤزه لليكله اورتادوغودا اؤز باشينا و ايچ ديناميزمي ايله دئموكراتيك، لاييك و حوقوقا دايالي سيستئمه گئچميش تك بير اؤلكه اؤرنه يي مئوجود دئييلدير، اولابيلمه ز ده.

ميللي ايستيقلال ساواشلارينا گلينجه، بؤلگه ميزده هئچ بير ميللي قوروپون خاريجي گوجله رين دوغرودان موداخيله سي اولمادان اؤز گله جه ييني بليرله مه و اؤزونو يؤنه تمه حاققيني الده ائتمه دييي اورتادادير. قيبريس توركله ري، عراق كوردله ري، گورجوستان اوسئتينله ري، آزره ربايجان ائرمه نيله ري، .... و هاميسي اؤز ميللي دئوله تله ريني، تكجه و تكجه خاريجي گوج و دئوله تله رين ديرئكت موداخيله سينده ن سونرا الده ائده بيلميشله ردير. ايراندا دا دوروم عئينيدير. آزه ربايجان ميللي حؤكومه تينين بيله، بؤلگه سوويئت اوردوسونون ايشغالي آلتيندا اولاركه ن قورولماسي، بو قورالا اويقونلوق گؤسته رير. عراق توركمانلاري، روسييا چئچه نله ري و ... ده عئيني نده نله يعني ديش گوج موداخيله سي و خاريجي دئوله ت دسته يينه صاحيب اولماديقلاري اوچون، ميللي حاقلاري و دئوله تله رينه قاووشابيلمه ميشله ردير.


تورك خالقي ديش دونيانين بوتون ايران اولايلارينا قاريشماسيني ايسته مه ليدير


ايشته بو نده نله دير كي تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين ايستيراتئژيك هده فله رينده ن بيري، ايراندا ياشايان ميلله تله ر سورونونو، اولوسلارآراسي پيلاتفورما داشيماقدير. بيز گونئي آزه ربايجان سورونونو ان باشدا آزه ربايجان جومهورييه تي و توركييه نين ده سورونو ائتمه يه چابا گؤسته مه ليييك. اؤرنه يين ايراندا ياشايان قيزيلباش (اهل حق) توركله ريني توركييه علويله رينه باغلاياراق، آزره ربايجان جومهورييه تينين ناتويا اويه لييينه آرخا چيخاراق، ... ايراندا ياشايان تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان سورونونو، توركييه، آزه ربايجان جومهورييه تي، آوروپا پارلامئنتي و ناتونون دا سورونو حالينا گتيرمه يه چاليشماليييق. كوردله ر، توركمه نله ر، بلوچلار و عره بله ر ده حاقلي اولاراق، قونشو دئوله تله ر و سينير اؤته سي سويداشلاريني اؤز ميللي مساله له رينه بولاشديرمايا چاليشيرلار.

آْيريجا، چاغداش دونيادا اينسان حاقلاري، دئموكراسي، كؤكده ن دينچيليك، اؤزگور سئچگيله ر، عيرقچيليق و آيريمجيليق، قادين حاقلاريني يوخ سايما، ديلله ر و كولتورله رين يوخ ائديلمه سي و ... كيمي قونولار، هئچ بير اؤلكه نين ايچ ايشله ري دئييلدير. بونلار آرتيق ايران`ين دا ايچ ايشي دئييلدير. بيز بو آلانلاردا اليميزده ن گلدييي قده ر اولوسلارآراسي قوروملارلا قونشو و باتي اؤلكه له رين موداخيله ائتمه سيني ساغلامايا چاليشماليييق. بو دوغرولتودا بوندان سونرا ايراندا ياپيلان بوتون سئچيمله رده، اولوسلارآراسي قوروملار و ديش اؤلكه له رده ن گؤزله مجيله رين (ناظيرله رين) بولونماسي، تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين اساس ايسته كله رينده ن بيري اولماليدير. بو ايسته ك، عئيني زاماندا بيزيم ايران دئوله تيني مشروع و گووه نيلير سايماديغيميزين بير گؤسته رگه سيدير.


ايسته كله ر سوموت و آچيق اولاراق بيلديريلمه ليدير


گونئي آزه ربايجان و اؤته كي تورك بؤلگه له رينده حاضيردا ياپيلماقدا اولان و يا گله جه كده ياپيلاجاق اولان گؤسته ري، ائيله م و آياقلانمالاردا و بونلار حاققيندا تورك آزه ربايجان مئدييا و قوروملارين يايديغي راپورلاردا، تورك خالقينين سئچيمله ايلگيلي، تمه ل دئموكراتيك و ميللي ايسته كله رينه يئر وئريلمه ليدير.

١-تورك خالقينين سئچيمله ايلگيلي ايسته كله ري:

-احمدي نژاد باشچيليغيندا يئني ايران حؤكومه تي رسمييه ته تانينماماسي
-سون دؤنه مده توتوقلانانلارين آزاد ائديلمه سي،
-نظارت استصوابي`نين قالديريلماسي،
-سيياسي قوروپلارين اؤزگورجه چاليشابيلمه له رينين تضمين ائديلمه سي،
-آدايلارين مئدييا و رادييو تئلئويزييوندان يارارلانمالارينا شراييط ياراديلماسي،
-سئچگيله رين يئنيده ن ياپيلماسي،
-اولوسلارآراسي گؤزله مجيله رين (ناظيرله رين) سئچيمله ره نظاره ت ائتمه سي،
-صادق محصولي`نين ايچ ايشله رباخانليغيندان عزل ائديلمه سي
-...

٢-تورك خالقينين تمه ل دئموكراتيك حاقلارلا ايلگيلي ايسته كله ري: بونلارين چوخو گؤسته ريله رده و يا آدايلار طره فينده ن ايله ري سوروله ن ايسته كله ردير. او جومله ده ن:

-خامنه اي`نين رهبرليكده ن عزل ائديلمه سي،
-ايجباري حيجابين قالديريلماسي،
-ائعدامين لغو ائديلمه سي،
-آناياسانين دئموكراتيك يؤنده ده ييشديريلمه سي،
-رادييو و تئلئويزييونون اوزه رينده دئوله ت تكه لي و اينحيصارينا سون وئريلمه سي،
-ايفاده اؤزرگولويونون تامين ائديلمه سي (مطبوعات، اينتئرنئت، موبايل، گؤسته ريله ر، اويدو، يابانجي ژورناليستله ر، ....)،
-ديشاريدا اولانلار آچيقجا لاييك سيستئمه گئچيش و ... ايسته ييني ديله گتيرمه ليديرله ر.

٣-تورك خالقينين ميللي حاقلاري ايله ايلگيلي ايسته كله ري:

-آناياسا باشدا اولماق اوزره ايران ياسالاريندا تورك ميلله تينين وارليغي و كيملييينين رسمييه ته تانينماسي،
-تورك ديلينين رسمي و دئوله ت ديلي ائعلان ائديلمه سي،
-ايران`ين شومال غربينده بوتون تورك بؤلگه له ريني ايچينه آلان بؤلگه سه ل پارلامئنتينين (آزه ربايجان مجليسينين) قورولماسي،
-توركجه اؤزه ل و دئوله ت سراسه ري رادييو، تئلئويزييون و قزئتله رين يايينلانماسي،
-تورك فرهه نگيستانينين آچيلماسي،
-ديشاريدا اولانلار اؤز گله جه ييني بليرله مه حاققي و باغيمسيزليق ايسته ييني ديله گتيرمه ليديرله ر.


يوكسه لمه كده اولان فارس ميللييه تچيلييي دالقاسينا ديققه ت ائتمه ليييك


حاكيمييه ت ايچي چاتيشمالار هانسي طره فده سئير ائده رسه ائتسين، اولايلارين سونوجو تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين خئيرينه اولاجاقدير. آنجاق بورادا ريسكله ر ده واردير.

-تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي مصله حه تچي-ايصلاحاتچي قاناتينا دسته ك وئرمه كله بؤيوك ريسك ياپماقدادير، آنجاق بوندان باشقا بير چاره سي ده يوخدور. بيليندييي كيمي مصله حه تچي قانات، قويو فارس ميللييه تچيسي اولوب حتتا بير سيرا پان ايرانيست سؤيله مله ري منيمسه ميشدير. بوگون جره ياندا اولان چاتيشمادا دا، مصله حه تچي-ايصلاحاتچيلارين ان اؤنه ملي دسته كچيله ري آراسيندا فارس ميللييه تچيله ري و پان ايرانيستله رله اوتانجاق تورك پان ايرانيستله ر (نگاهي، ارسي، فرقه دمكرات آذربايجان يانداشلاري، ايران امروز سايتي، ....) يئر آلماقدادير.

-اونوتولماماليدير: آزه ربايجاندا ايران ايسلام جومهورييه تينه قارشي ياپيلان ائعتيراضلارا ايران`ين باشقا يئرله رينده ن، و اؤزه لليكله فارسلاردان هئچ واخت يارديم و حيمايه ت اولماميشدير. ترسينه ايران سراسه ري-فارس مئديياسي (ايصلاحاتچيلار دا داخيل) بيزيم سسيميزي سانسور ائتمه کده مرکه زي دئوله ت و ايقتيدارچيلارلا ايش بيرلييي آپارميشلاردير. دئمه لي بيز ايصلاحاتچيلارين ايقتيدارا يوكسه لمه سينه كؤمه ك ائتمه كله – كي بونو ياپمايا مجبوروق- اوزه ريميزه باشقا بير آنتي تورك و آنتي آزه ربايجان گوجونو حاكيم قيليريق.

-مصله حه تچي-ايصلاحاتچيلارين غله به چالماسي ايله، ايران دئوله تينين داها دا فارسچي بير ياپي آلاجاغي كسيندير. هله هئچ بير شئي اولماميشكه ن، مخملباف كيميله ري، آنتي آزه ربايجان دورتوله رله، خزه ر (خزر) دنيزينين ايرانا عاييد اولدوغونو سؤيله ميشدير.

-ايصلاحاتچيلارين حاكيمييه تي آلتيندا، باتي دونياسي ايله ايران دئوله تينين ايليشگيله ري يوموشاياجاق و دوزه لمه يه اوز توتاجاقدير. بونونلا دا ديش دونيادا و باتيدا ايران توركله رينه ذاته ن چوخ آز اولان دسته ك و سمپاتي، داها دا آزالاجاقدير. بو اوزده ن ده تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي بو دوروما اينديده ن اؤزونو حاضير ائتمه ليدير. عئيني زاماندا فورصه ت وار ايكه ن، چوخ دا اوزون سورمه يه جه ك اولان ويلايه تچيله رين حاكيمييه تي دؤنه مينده، ايران ايسلام جومهورييه تينه قارشي، ميللي حاقلاري اوغروندا ان گنيش بير بيچيمده پيسيكولوژيك ساواشا گيرمه ليدير. چونكو باتي دونياسي و دونيا قامو اويو، ويلايه تچيله ره قارشي ياپيلان هر ائيله م و باش قالديرييا، سمپاتي ايله باخاجاقدير. بو فورصه ت بير داها اله گئچمه يه بيلير.


گونئي آزه ربايجاندا ياپيلان ائيله مله رين، فارس-سراسه ري قوروپلارين كونترولونا گئچمه سي انگه ل.له نمه ليدير


گرچه ك بودور كي تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين قامو اويو اوزه رينده كي تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين ائتگيسي، هله ده ايدئالدان چوخ اوزاقدير. بو اوزده ن ده گونئي آزه ربايجاندا سيياسي اورتامين يؤنله نديريلمه سي و يؤنه تيمي هله ده بؤيوك اولچوده حاكيمييه ت ايچي و ديشي سراسه ريچي-ايرانچي حتتا آچيق و يا گيزلي پان ايرانيست قوروپ و آخيملارين الينده دير. فارسيستاندا باش وئره ن سئچم سونراسي آياقلانمالار سيراسيندا، اورمو و تبريزده قوپان اولايلار دا بو ايدديعاني دوغرولايير.

بو دورومدا تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي، گونئي آزه ربايجان توپراقلاريندا ايسته يي ديشيندا و باشقالاري طره فينده ن باشلاديلان ائيله م و آياقلانمالارين رهبرلييي، يؤنله نديريلمه سي و شوعارلاريني اؤز الي و اؤز كونترولونا گئچيرمه ليدير.

بو مومكون دئييلسه ده، اونلاري تبليغات آچيسيندان تورك خالقينين ميللي چيخارلاري دوغرولتوسوندا قوللانماني باشارماليدير.

اونوتولماماليدير: بيزيم بوش قويدوغوموز يئرله ري، فارسلار و كوردله ر دولدوراجاقدير.


گؤسته ري و ائيله مله رله ايلگيلي بير نئچه اؤنه ري


بو اؤنه ريله ر، گونئي آزه ربايجاندا گرچه كله شه ن بوتون ائيله م و گؤسته ريله ر اوچون گئچه رليدير:

-گونئي آزه ربايجاندا ايصلاحاتچيلار طره فينده ن باشلاديلان ائيله م و گؤسته ريله ره، تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينه باغلي آز ساييلي آنجاق ائتگيلي كيچيك قوروپلار قاتيلمالي و اونلاري تورك خالقينين ميللي حاقلاريني باغیراجاق تيریبونلارا چئویرمه يه چاليشماليدير.

-ائعتيراضلار سيراسيندا هئچ بير ايتگي و هزينه وئرمه مه يه ديققه ت ائديلمه ليدير.
-ائيله مله رده هزينه ني آزالتماق اوچون خوشونه ت و شيدده تده ن اوزاق دورلمالي، اونلارين دينج گئچيريلمه سينه چابا گؤسته ريلمه ليدير.
-آكتيويستله رين گووه نلييي اؤنه مسه نمه لي، گره كيرسه اوزله ره ياشماق (نيقاب) تاخيلماليدير.

-گؤسته ريله رده كسينليكله توركجه شوعارلار دا سؤيله نمه لي، توركجه پيلاكارتلار دا قالديريلماليدير.
-"آزه ربايجاندا ياپيلان گؤسته ريله رده، كربلا و عاشورا بنزه تمه له ري، "الله اكبر"، "نصر من الله و فتح قريب"، "ياحسين"، "لا اله الا الله" كيمي دينچيله رين شوعارلاري ايشله ديلمه مه ليدير.
-توركله ر فارس ميللييه تچيلييين سمبولو اولان "اي ايران" و "يار دبستاني" كيمي فارسجا سورودلاري ايشله تمه كده ن كسينليكله قاچينماليديرلار. بونلارين يئرينه قولاغا ياتان، ازبه رله مه سي آسان اولان توركجه سورودلار حاضيرلانماليدير.

-آزه ربايجان و تورك شهه رله رينين خبه رله ري، بورالاردا باش وئره ن اولايلار، آزه ربايجان و تورك مئدييا، درنه ك و قوروملاري طره فينده ن، توپلوجا و فارس شهه رله رينده ن آيري اولاراق، گونلوك راپورلاردا قامو اويونا بيليديريلمه ليدير.
-تورك شهه رله ري خبه رله رينين، فارس و كورد مئديياسي طره فينده ن وئريلمه سينين قاباغينا گئچيلمه ليدير.
-تورك شهه رله رينده ياپيلان گؤسته ريله رده اوچ رنگلي آزه ربايجان بايراغي ويا بو اوچ رنگي ايچه ره ن سمبوللار-پالتارلار.... قوللانيلماليدير.

-ايران`ين قوزئي باتيسيندا توركله رله مسكون بؤلگه له رده باش وئره ن و گله جه كده داها دا سيخ باش وئرمه سي بكله نه ن چاتيشمالار، باسقيلار و آياقلانمالارا، كيمين طره فينده ن ياپيلديقلارينا باخماقسيزين، آزه ربايجان اينسان حاقلاري درنه كله ري صاحيب چيخمالي و بونلاري آزه ربايجانليلارين ايران دئوله تي طره فينده ن باسقييا معروض قالديغي كيمي ايلگيلي مركه زله ره بيلديرمه سي گره كير.


موسوي`نين تورك اولماسي، خاريجي مئدييادا فارس شووئنيسمينه قارشي قوللانيلماليدير


موسوي دين دئوله تي و ويلايه ت-ي فقيه`ه اينانان، و فارسچي- پان ايرانيست ائييليمله ري اولان بير شخصييه تدير. آرتي، او گرچه ك بير ايصلاح طله ب ده دئييلدير. بوتون وئريله ر، اونون آزه ربايجان و تورك خالقينا اوز گتيرمه سينين –اعلمي`نين ترسينه- بير سئچيم تاكتييي اولدوغونو گؤسته رير. دئمه لي او تورك خالقي گؤزونده "ميللي" بير شخصييه ت دئييلدير. بونا رغمه ن، ايليملي و ارده ملي موسوي ايله آشيري و ايلكه ل احمدي نژاد آراسيندا، دين دئوله تي و ويلايه ت-ي فقيه`ده ن نه آنلاديقلاري آراسيندا اولدوغو كيمي، يؤنته م و اوسلوب آچيسيندان دا جيددي فرقله ر واردير. موسوي-احمدي نژاد" و حتتا "موسوي-خامنه اي" چاتيشما و چكيشمه سينه گلينجه، بو چكيشمه له رده موسوي، داها ايليملي و دئموكراتراق اولان طره فدير. بو اوزده ن ده موسوي، باتي دونياسي و ديش مئدييادا رغبه ت و به يه ني ايله قارشيلانير.

فارس شووئنيسمينين منيمه سه دييي بير يؤنته م واردير: اونلار اولوملو يؤنله ري اولان تورك شخصييه تله رين (اؤرنه يين مصدق)، تورك اولدوغونو قامو اويوندان گيزله ده رله ر. آنجاق اولومسوز و منفي يؤنو بولونان بير تورك وارسا (اؤرنه يين خلخالي)، دؤنه دؤنه و اوستونه باسا باسا بو شخصين تورك اولدوغونو وورقولارلار. بونو ياپماقدان آماجلاري ايسه، تورك كيمليييني آشاغيلاماق و تورك گنجليييني اؤز ميللي كيملييينده ن اوتانديرماقدير. فارسلارين اولوملو يؤنو بولونان بير توركون (اؤرنه يين شيرين عبادي`نين) توركلويونو ذيكر ائده نده ده آماجلاري، بو شخصين اؤزونو ايرانلي بيلديييني، دولاييسي ايله ايران توركله رينين ايران ميلله تينده ن اولدوغونو و باغيمسيز ميللي كيمليكله رينين اولماديغيني گؤسته رمه كدير.

عئيني دوغرولتودا سون اولايلار سيراسيندا موسوي`نين تورك و آزه ربايجانلي اولماسي گرچه يي بير سيرا فارس ديللي ايرانچي-سراسه ريچي مئدييا (اؤرنه يين مانقورت توركله ره عاييد اولان ايران امروز سايتي، ...) طره فينده ن سيخ سيخ گونده مه گتيريلير. ايرانچي-سراسه ريچيله رين بو تبليغاتلاردان آماجي، ايران توركله رينين باغيمسيز بير ميللي وارليق اولاراق حره كه ت ائتمه سيني انگه ل.له مه ك و اونلاري موسوي اؤرنه يينده اولدوغو كيمي ايران، ايران اولايلاري و ايران ميلله تينه ياماماقدير. آنجاق موسوي-احمدي نژاد`ين قارشي قارشييا گلمه سي، حتتا موسوي-خامنه اي چاتيشماسي، ايران توركله رينه فارس شووئنيسمينين بو سينسي پيلانلاريني بوشا چيخارتمايا ايمكان يارادير.

سئچيم سوره جينده ديش مئدييادا، ايران ايسلام جومهورييه تينين ايچه ريده ن چاتلاماسينا نده ن اولان ايليملي و دئموكرات موسوي`نين تورك و آزه ربايجانلي اولدوغو گرچه يي وورقولانميشدير. بيز ايسته سه ك ده، ايسته مه سه ك ده، موسوي بوگون ايران ايسلام جومهورييه تينين تمه ل.له ريني سارسان بير شخصييه ته چئوريلميشدير. بو، خاريجي تبليغاتدا بيزيم فارس شووئنيسمينه قارشي قوللانماميز گره كه ن بير نوكته دير. اؤزه لليكله ديش مئدييايا خطابه ن ياپيلان يايينلار و تبليغاتلاردا، موسوي`نين تورك اولوشونو چكينمه ده ن قوللانماليييق. بيز تورك موسوي`نين باش قالديريسيني دونيايا، تورك خالقينين فارس ايران ايسلام جومهورييه تيني قبول ائتمه دييي و فارسلاردان آيري ياپي و داورانيشلارا ماليك اولدوغو دييه سونمالي و موسوي كيمي تورك كؤكه نلي دينچيله رين بيله، فارس مودئللي شيعي ايسلام و ايران ايسلام جومهورييه تي ايله سورونلو اولدوقلارينا وورقو ياپماليييق. ايران ايسلام جومهورييه تينين تپه سينده اورتايا چيخان بو چاتيشماني تورك كؤكه نلي-آزه ربايجانلي ايليملي دينچي موسوي`نين، فارس كؤكه نلي-فارسيستانلي آشيري دينچي احمدي نژاد و حتتا فارسلاشميش ياري تورك اولان خامنه اي ايله چاتيشماسي اولاراق گؤسته ريلمه سينده ده يارار واردير. بوتون بو تبليغاتدان آماجيميز ايسه، ديش دونيايا ايراندا ياشايان تورك خالقينين، بو اؤلكه نين اويقار، چاغداش و اينسانجيل اوزو اولدوغو و ايران`ين گله جه يي سؤز قونوسو اولاندا باتي دونياسي طره فينده ن موخاطه ب آلينماسي گره كدييي فيكريني آشيلاماقدير.

گرچه يه هو!!!


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-4:59 PM
0 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

Sunday, May 24, 2009
 


سئچيمين ايكينجي آشاماسي، اعلمي`ده ن سونرا نه ائتمه لي؟

مئهران باهارلي
------------------

"سيز ساواشلا ايلگيله نمه يه بيليرسينيز، آنجاق ساواش گلدييينده كسينليكله سيزينله ايلگيله نه جه كدير."

"اولايلاري سيز كونترول ائتمه زسه نيز، باشقالاري اونلاري كونترول ائده ر."



سئچيمين ايلك آشاماسي


ايكي آي بوندان قاباق، ايراندا گله جه ك آي ياپيلاجاق اولان اونونجو جومهورباشخانليغي سئچيمله ري حاققيندا ايكي يازي يازميشديم. بو يازيلاردا تورك خالقي و آيدينلارينين سئچيمله ره آكتيو بيچيمده ياخلاشماسي، اونو بللي آماجلار اوغروندا و اؤز ميللي چيخارلارينا اويقون اولاراق قوللانماسي گره كديييني سؤيله ميشديم. آدايلارلا ايلگيلي تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين منيمسه يه بيله جه يي ان ال وئريشلي تاكتييين، ايلك آشامادا اكبر اعلمي`ده ن حيمايه ت ائتمه ك، اونون كسين اولدوغو بيلينه ن شوراي نگهبان طره فينده ن صلاحييه تي ردد ائديلديكده ن سونرا دا، سئچيمله ري توپدان بايكوت ائتمه ك اولدوغونو ايله ري سورموشدوم. اعلمي`نين صلاحييه تي ردد ائديلسه ده، ردد ائديلمه سه ده هر ايكي اولاسيليغي تورك خالقينين ميللي چيخارلاري دوغرولتوسوندا قوللانمانين مومكون اولدوغونو ساولامشيديم (ايدديعا ائتميشديم). تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين، آدايلار و سؤيله مله ري ايله جومهورباشخاني سئچيلديكله ري حالدا نه ياپاجاقلاري و يا نه ياپابيله جه كله رينده ن داها چوخ، سئچيم سوره جيني نئجه تورك خالقينين ميللي چيخارلاري دوغرولتوسوندا قوللانابيلمه قونوسونا اوداقلانماسي گره كديييني سؤيله ميشديم:

جومهورباشخانليغيندا ايكي تورك: اعلمي و موسوي
http://sozumuz.blogspot.com/2009/03/blog-post_7194.html
تورك ايصلاح طله بله ر حره كه تي يارانماليدير
http://sozumuz.blogspot.com/2009/02/blog-post_2374.html

او يازيلارين يازيلماسيندان ياخلاشيق ايكي آي گئچميشدير. بو سوره ده ايران و ديشيندا ايله ري سوردويوم دوشونجه له ر، تورك و آزه ربايجانلي آيدين، سيياسي آكتيويست و قوروملارينين چوخو طره فينده ن منيمسه نيب و پايلاشيلميشدير. بوگون ايسه "شوراي نگهبان"، گؤزله نيله ن بيلديريسيني ياياراق، باشقا تورك آدايلارلا بيرليكده (فاطمه بيات، ...)، اعلمي`نين صلاحييه تيني ردد ائتميش، بونونلا دا جومهورباشخانليغي سوره جينين ايكينجي آشاماسينا گيريلميشدير. بو دورومدا اولوب بيته نه ييغجام بيچيمده بير داها باخماقدا يارار گؤروره م:

"سئچيمه قاتيلماق"لا "سئچيمده سس وئرمه ك" آراسيندا فرق واردير

سئچيم سوره جي، تكجه سس وئرمه اولاييندان عيباره ت دئييلدير. بو سوره ج آدايلارين اؤز آدايليقلاريني بيلديرمه له ري، اونلارين تبليغاتلاري، شوراي نگهبان`ين صلاحييه تله ري ردد ائتمه سي، صلاحييه تله ري قبول اولانلارين تبليغات چاليشمالاري، سس وئرمه و يا بايكوت ائتمه، سس وئرمه-بايكوتدان سونراكي اولايلار، بوتون بونلار ايله ايلگيلي خالقين، آيدينلارين، آكتيويستله رين، ايجتيماعي و سيياسي قوروم و درنه كله رين چئشيتلي آراج و يؤنته مله رله بيلديرديكله ري دوشونجه له ر، ايزله ديكله ري توتوملار و بونلارين دا دونيا قامو اويونا يانسيمالاريندان اولوشان، قارماشيق بير سوره جدير.

سئچيمه قاتيلمانين آماجي نه دير؟:

تورك خالقي، آيدينلاري و درنه ك-قوروملارينين جومهورباشخانليغي سئچيمي سوره جينه قاتيلما آماجلاري آراسيندا، آشاغيداكيلار ساييلابيله ر. گؤروله جه يي كيمي بو آماجلار، آدايلارين كيمله ر اولدوغونا، سؤيله مله رينه، جومهورباشخاني سئچيليب سئچيلمه مه له رينه و يا سئچيلديكله ري تقديرده نه ياپاجاقلاري ايله ايلگيلي دئييلدير:

١-فرقليليكله ره دؤزمه و بيربيري ايله ايشبيرليك ياپماني اؤيره نمه ك: بوگون تورك و آزه ربايجانلي آكتيويستله ر آراسيندا –كوردله رين ترسينه- نه ايراندا و نه خاريجده مودئرن و دئموكرات سيياسي كولتور، فرقلي گؤروش و داورانيشلارين وارليغيني قبول ائتمه، اونلارا سايقي گؤسته رمه، بير بيري ايله دييالوق قورما و فرقلي گؤروش صاحيبله رينين بير بيري ايله، اويوم ايچينده ايش بيرليك ياپما كولتورو يوخدور و يا اولدوقجا ضعيفدير. بونون- ايسلام دونياسي و اورتادوغو`نون گنه ل سوسيوكولتوره ل گئري قالميشليق قونوسونو بير قيراغا بيراخيرساق- تاريخي نده نله ري واردير.

مشروطه و خيياباني حره كه تله ري ايران مركه زلي و فارس ميللي كيمليييني اساس آلان، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين ميللي حاقلاريني الده ائتمه كله اوزاقدان ياخيندان هئچ بير ايليشگيله ري بولونمايان حره كه تله ر ايدي. چاغداش تاريخيميزده تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين ميللي حاقلاري ايله ايلگيلي اولان تك گرچه ك ميللي حره كه ت، آزه ربايجان ميللي حؤكومه تي`دير. آنجاق بو حره كه تين ازيلمه سي، آزه ربايجان دئموقرات فيرقه سي`نين زامانلا توده پارتيسي`نين سيماسيندا فارس شووئنيسمينين كونترولو آلتينا گئچه ره ك ايران مركه زلي و آنتي تورك بير خئيرييه تشكيلاتا چئوريلمه سي ايله، ايراندا تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي، ياريم يوز ايلده ن آرتيق اوزون بير مودده ت يوخلارا قاريشميش و ذاته ن اولدوقجا قيسسا اولان سيياسي ياشامي سون بولموشدور. اولمايان بير سيياسي حره كه تين، چاغداش، دئموكرات و مده ني سيياسي داورانيشلاري منيمسه مه و گؤسته ره بيلمه سي آنلامسيزدير. چونكو مودئرن و دئمكراتيك سيياسي آنلاييش و داورانيش هر شئيده ن داها چوخ اوزون سوره لي سيياسي ياشام و تجروبه نين ميوه سيدير. بو ايسه تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينده وار اولمايان شئيدير. دولاييسي ايله بوگون ايراندا تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي و بو حره كه ته باغلي اولان آيدين و آكتيويستله ر، هر شئيه صيفيرده ن باشلاماليديرلار. مودئرن و دئموكرات سيياسي اخلاق و داورانيشلار دا، بو حره كه تين سيياسيله شمه سي و سيياسه ت ياپمادا تجروبه قازانماسي ايله اورتايا چيخاجاقدير. ايشته سئچيم و بنزه ري دوروملار، تورك سيياسيله رين سيياسي چاليشمالار يولو ايله، دييالوق، بيربيريني تانيما، فرقليليكله ري گؤرمه، اونلاري قبول ائتمه، اونلارا دؤزمه، و تمه ل ميللي چيخارلار دوغرولتوسوندا ايشبيرليك ياپما كيمي داورانيش و آليشقانليقلاري الده ائتمه له رينه كؤمه ك ائده ر.

٢-سيياسيله شمه و تشكيلاتلانماني اؤيره نمه ك: آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي يئني دئورينده "آيدين و سئچگينله رين مده ني حره كه تي" اولاراق باشلاميش، خورداد ٨٥ اولايلاري ايله خالق آراسينا ياييلاراق "كوتله سه ل بير حره كه ت" اؤزه لليييني قازانميش و آرديندان دئوله تين باسقي و آسدي توتدولاري ايله "اينسان حاقلاري آلاني"نا دا صاحيب اولموشدور. آنجاق هله ده اورتادا، ايران ايچينده، آدي و آدرئسي بللي اولان، ياسالار چرچيوه سينده چاليشان مودئرن تورك و آزه ربايجانلي سيياسي قوروم و قورولوشلارين يئري بوشدور. بئله قوروملار اولماديغي اوچون ده ايراندا تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي، اولايلارا يؤن وئره بيله جه ك ائتگين بير سيياسي گوج، و جيددييه آليناجاق گوج مركه زي حالينا گله بيلمه ميشدير. سئچيم سوره جي، سيياسي شخصييه ت و قوروملارين سيياسيله شمه و تشكيلاتماني اؤيره شمه له رينه يارديم ائده ره ك، بو بوشلوغو دولدورماق يؤنونده ايشله ديله بيله جه ك بير فورصه تدير.

٣-ميللي مساله يه آكتوالليق قازانديرماق: سئچيمه قاتيلمانين آماجلاريندان بيري فارس خالقي و ايران مئديياسينا يؤنه ليك تبليغات ايشي آپاراراق ايراندا "ميلله تله ر مساله سي"، "تورك مساله سي" و "گونئي آزه ربايجان مساله سي"ني سئچيم سؤيله مينه، آدايلارين پيروقرام و تارتيشمالارينا سوخماق، بو يوللا دا ميللي مساله يه آكتوآلليق قازانديرماق، اونو ايران`ين ان تمه ل و گونجه ل سورونلاريندان بيرينه چئويرمه كدير.

٤-تورك خالقينين اويانيشينا يارديم ائتمه ك: ايراندا ياشايان تورك خالقي، ميلله تله شمه سيني بيتيرميش اولان كورد خالقينين ترسينه، ميلله تله شمه سوره جينين ايلكين آشامالاريندادير. ايراندا ياشايان تورك ديللي قوروپلار و سئچگينله ر (نخبه)، نه ميللي حاقلارينين بيلينجينده و نه ده اصله ن بير ميلله ت اولدوقلارينين فرقينده ديرله ر. بو دورومدا تورك خالقينين ان عاجيل، تمه ل و گره كلي ائحتيياجي، اويانيش و ميللي بيلينجله نمه دير. سئچيم سوره جينده تبليغات ايشي آپاراراق تورك خالقيني اؤز ميللي حاقلارينا تانيش ائتمه، و بونلاري آيدينلار ايله خالق كوتله له ري آراسينا داشيما تورك خالقينين سئچيمه قاتيلماسينين باشليجا آماجلاريندان بيريدير.

٥-تورك خالقينين ميللي ايسته كله ريني فورموليزه ائتمه ك: بوندان آماج، چئشيتلي شخصييه ت و قوروپلارين بيلديريله ر ياياراق، توپلانتيلار ياپاراق، موصاحيبه له ر وئره ره ك، يازيلار يازاراق اؤز دونيا و سيياسي گؤروشله رينه گؤره، تورك خالقي، ايران، بؤلگه و دونيا قوشول و دورومونو گؤز اؤنونده توتاراق، مودئرن گؤروش و ديلله تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين عاجيل، قيسسا و اوزون مودده تلي ميللي ايسته كله ريني آيري آيري و گرچه كچي بير شكيلده فورموليزه ائتمه كدير. بو يؤنته م، ميللي ايسته كله رين آچيغا چيخاريلماسي و دورولاشديريلماسي، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين قيرميزي چيزگيله رينين بليرله نمه سي (اؤرنه يين، ياسالاردا تورك كيملييينين تانينماسي، تورك ديلينين رسمي اولماسي، بؤلگه سه ل پارلامنئتله رين قورولماسي، ....) و اونلارين حاققيندا بير ايجماعين اولوشماسينا كؤمه ك ائده ر.

٦-ميللي ايسته كله رين دوزئييني يوكسه لتمه ك، اونلاري راديكاليزه ائتمه ك: سئچيم سوره جينين ياراتديغي نيسبي آزادليق اورتاميندان يارارلاناراق تورك خالقي و آزه ربايجان`ين ايسته كله رينين دوزئييني يوكسه لتمه ك، بو ايسته كله ري راديكاللاشديرماق، ايراندا وار اولان تابولاري سينديرماق. اؤرنه يين "توركجه نين رسمي و دئوله ت ديلي اولماسي"، "بؤلگه سه ل پارلامئنتله رين ياراديلماسي"، "توركجه سراسه ري رادييو، تئلئويزييون و گونده ليكله رين يايينلانماسي"، "آزه ربايجاندا وار اولان شيعه "حوزه هاي علميه"سينين فارسيستاندان باغيمسيز اولماسي"، "عله وي (قيزيلباش-اهل حق) مذهه بينين رسمييه ته تانينماسي"ني ايسته مه كله.

٧-ايراندا سپه له نميش تورك خالقي آراسيندا سيياسي يؤنده شليك (همسوئي) ياراتماق: ايران`ين باشاباشينا سپه له نميش تورك خالقي، ميللي كيمليك باخيميندان اولدوغو كيمي، سيياسي حره كه ت آچيسيندان دا داغينيق دورومدادير. بو داغينيقليق سونوجوندا بوتون سئچيمله رده باشي بوش قالان تورك قوروپلارين اويلاري، چوخو تورك دوشمه ني اولان چئشيتلي آدايلار آراسيندا بؤلوشولور. آرتيق زاماني گلميشدير كي ان آزيندان جومهورباشخانليغي سئچيمله ري سيراسيندا، چئشيتلي بؤلگه له رده ياشايان توركله ره منسوب آيدين و درنه ك-قوروملار بير بيري ايله ايستيشاره ائديب، تورك خالقينين ميللي چيخارلاري دوغرولتوسوندا و عئيني يؤنده حره كه ت ائتسينله ر. بيرينه سس وئره جه كله رسه هاميسي عئيني شخصه سس وئرسين، سئچيمي تحريم ائده جه كله رسه هاميسي بيرليكده تحريم ائتسينله ر. بو سيياسي اولقونلوغا اولاشما، ايراندا ياشايان تورك خالقينين اويو و سسينين هئچه گئتمه سيني اؤنله مه و اونو بير سيياسي گوج مركه زينه چئويرمه نين اؤن قوشولودور.

٨-تورك خالقي و آزه ربايجان`ين ايران دئوله تي- فارس خالقي- فارسيستان`دان آيريشما و قوپماسيني يئيينله شديرمه ك: بو آماجا آشاغيداكي يؤنته مله رله اولاشماق مومكوندور:

-سئچيمله ر سيراسيندا چئشيتلي آراجلار قوللاناراق تورك خالقينين تاپدالانان حاقلارينين ديلله نديريلمه سي ايله دئوله تين آنتي تورك و آنتي آزه ربايجان ماهيييه تي ايفشا ائديلمه ليدير.

-دئوله تين سئچيم چاليشمالاري سيراسيندا تورك و آزه ربايجانلي آكتيويستله ره ياپديغي باسقيلار دئوله تي ايفشا ائتمه دوغرولتوسوندا قوللانيلماليدير.

-تورك آدايلارين، اؤزه لليكله اكبر اعلمي كيمي تورك خالقي و آزه ربايجان`ين ميللي ايسته كله رينه اولوملو باخانلارين ردد ائديلمه سينده ن ده بو دوغرولتودا و ان گنيش چاپدا يارارلانماق گره كير.

-سئچيمله رده تورك خالقي، تورك بؤلگه له رينين و آزه ربايجان`ين فارس خالقي و فارسيستان`دان سيياسي اولاراق بوتونويله آيري حره كه ت ائتمه سي، فرقلي داورانماسي و دولاييسي ايله آيريشماسينا چاليشيلماليدير. اؤرنه يين فارسيستان سئچيمه قاتيليرسا تورك بؤلگه له رينين سئچيمي بايكوت ائتمه سي (بو سئچيمله رده اولدوغو كيمي)، يا دا تورك بؤلگه له رينين فارسيستاندان باشقا بير آدايا سس وئرمه سي (گئچه ن سئچيمله رده مهرعليزاده`يه سس وئرمه كيمي).

٩-اينقيلابا و ايران ايسلام دئوله تينه اينان توركله ري يئنيده ن قازانماق: سئچيم سوره جي چاليشمالارينين باشقا بير ياراري، تورك خالقينين معروض قالديغي حاقسيزلاري ديلله نديره ره ك، هله ده فارس دئوله تينه اينانان و اونا باغليليق ايچينده بولونان توركله رين صفيني بؤلمه ك، دئوله ت بونيه سينده چاليشان بوروكرات، تئكنوكرات و سيلاحلي گوجله رده اولان توركله ري اينقيلاب و ايسلام جومهورييه تينده ن قوپارابيلمه كدير.

١٠-فارسلاري، ميللي مساله ايله ايلگيلي ايكييه بؤلمه ك: سئچيم سوره جينه آكتيو قاتيلمانين ان اؤنه ملي آماجلاريندان بيري، فارسلارا ايراندا ياشايان ميلله تله ر و تورك خالقينين ميللي ايسته كله رينين دئموكراتيك، مده ني و اينساني اولدوغونو گؤسته رمه كدير. ايليملي فارسلارا اولاشماقلا فارس خالقي و آيدينلاريني ايكييه بؤلمه ك و آنتي تورك جبهه سيني ضعيفله تمه ك مومكون اولاجاقدير. اصلينده ايندي بيله، سئچيم سوره جينده بو يولدا بؤيوك اوغورلار قازانيلميش، آدايلار، سيياسي قوروپلار و فارس خالقي آراسيندا ميللي مساله ايله ايلگيلي، گؤروش فرقليليكله ري و ايكيليك اورتايا چيخميشدير: ايران تاريخينده ايلك كز، بير سيرا فارس ايليملي دينچي قوروپلار (نهضت آزادي، جاما، جنبش مسلمانان مبارز، دفتر تحكيم وحدت، ....) آچيقجا و رسمي اولاراق ايراندا ايلك اوخوللاردا ميللي ديلله رين اوخودولماسيني ايسته ميش، آدايلاردان كروبي ايسه، بؤلگه سه ل پارلامئنتله رين ياراديلماسي گره كديييني سؤيله ميشدير.

حره كه تيميزين دوشونه ن بئيني، گرچه كچي اوزو

سون گونله رده ايچه ريده چوخ ساييدا آيدين، آكتيويست، درنه ك و قورومون - آيرينتيلارا باخماقسيزين - آشاغي يوخاري عئيني دوشونجه له ري ساووندوقلارينا تانيق اولدوق. اونلار تاكتيك اولاراق اؤنجه اعلمي`ده ن حيمايه ت، او ردد ائديلديكده ن سونرا دا سئچيمي بايكوت ائتمه نين ان اويقون و يارارلي تاكتيك اولاجاغي دوشونجه سيني ساوونموشلاردير. اورمو و سولدوز شهه رله رينده ايسه آيدينلار، مده ني و سيياسي فععاللارين چئشيتلي سيياسي و تبليغاتي ائيله مله رله، بري باشدان و آچيق شكيلده اعلمي`ده ن حيمايه ت ائتمه له رينين تاريخي اؤنه مي واردير. اونلارين سئچيم چاليشمالاري اعلمي`ني و اونون ردد ائديلمه سيني تورك آزه ربايجان ميللي حره كه تينين قازانجينا چئويرميشدير. بو، ميللي چيخارلاري آيدينجا درك ائتمه و تيپيك مودئرن، باشاريلي بير سئچيم كامپانياسينين اؤرنه ييدير. اؤلكه ديشيندا دا ضيا صدرالاشرافي، علي نظمي افشار (كميسيون ديپلماتيك آزربايجان جنوبي)، چاغري چؤهره گانلي (گاموح - گونئي آزه ربايجان ميللي اويانيش حره كه تي)، چنگيز گؤي تورك (آمات - آزه ر بايجان ميللي آزادليق تشكيلاتي)، ت.د.پ. (تورك دئموكراتيك پيلاتفورمو)، قورتولوش پارتيسي، گونتاي گنج آلپ، .... - بيرليكده اولماسا دا تكليكده - عئيني دوغرولتودا حره كه ت ائتميشله ردير.

"ميللي مساله" ايله "اينسان حاقلاري"، "دئموكراسي موجاديله سي"، "گليشمه مساله سي"، "آنتي راسيسم" ساواشيملاريندان آيري مساله له ردير.

سعيد نعيمي سئچيمله ايلگيلي يازديغي چوخ ده يه رلي بير يازيسيندا آزه ربايجان ميللي حره كه تينين دئموكراسي حره كه تينده ن آيري اولماديغيني سؤيله يير (سیاستین پراتیک یؤنو - 1. مهندس سعید نعیمی). من عئيني فيكيرده دئييله م. ايران قوشوللاريندا "ميللي مساله" ايله "دئموكراسي موجاديله سي"، بير بيري ايله ايليشگيلي و باغلانتيلي اولسالار دا، گينه ده عئيني اولماييب، آپ آيري شئيله ردير. نه تك ايراندا "ميللي مساله"، "دئموكراسي حره كه تي"نده ن آيريدير، بلكه او "اينسان حاقلاري حره كه تي"، حتتا "ايجتيماعي، سيياسي، مده ني گليشمه سوره جي" (روند توسعه مدني، اجتماعي و سياسي) و "آنتي راسيسم" موجاديله سينده ن ده آيري و باغيمسيز بير مساله دير. "ميللي مساله"، باشدا "اؤز گله جه ييني بليرله مه حاققي" اولماق اوزره، "ميللي حاقلار"لا ايلگيليدير، اونون قايناغي ايسه، اينسان حاقلاري، دئموكراسي و ... دئييل، تاريخي ضروره ت و سيياسي گره كليليكدير. باشقا بير دئييشله ايراندا اينسان حاقلارينا سايقيلي، دئموكراسي قوراللارينا باغلي، ايجتيماعي و سيياسي اولاراق گليشميش بير دوزه ن و ياپي قورولسا بيله، گينه ده بيزيم ميللي مساله ميز اؤز چؤزومونو بولماياجاقدير. نئجه كي كانادا، بئلژيك، هولاند و ... كيمي اينسان حاقلارينا سايقيلي، دئموكراسي قوراللارينا باغلي و گليشميش اؤلكه له رده، هله ده -بو و يا او شكيلده- ميللي مساله واردير. ايراندا ائتنيك قوروپلارين مساله له ريني و اؤزه لليكله گونئي آزره ربايجان سورونونو، اؤلكه له رين توپراق بوتونلويونو بيرئيسه ل و يورتداشليق ايلكه له ري اساسيندا تضمين ائده ن اينسان حاقلاري، دئموكراسي و سوسيال گليشمه سوره جله رينه انديرگه مه ك (تقليل وئرمه ك)، و ميللي مساله ني تكجه بو اساسلاردا يوروملاماق ايسته يه ن ذئهنييه ت، ايران مركه زلي، سراسه ريچي، فارسچي و تماميت ارضيچي ذئهنييه تدير.

سئچگي شوراسينين اؤيره تديكله ري

ايچه ريده ياپيلان سئچيم چاليشمالارينين ان اؤنه مليسي، سئچگي شوراسيني اولوشدورما چاباسي ايدي. بوتون سيياسي چاليشمالاردا اولدوغو كيمي، بو گيريشيمين ده يه رله نديريلمه سينده ده، نيييه تله ر دئييل، اؤنجه ده ن بليرله نه ن آماجلارا كسين باغليليق، سوموت سونوجلار و پيلانلانان آماجلارين الده ائديليب ائديلمه مه سي و يا نه اؤلچوده الده ائديلدييي اساس آلينماليدير. گرچه ك بودور كي سئچگي شوراسي گيريشيمي يوخاريدا سيرالانان سئچيمه قاتيلما آماجلارينا اولاشماميشدير، باشقا بير سؤزله سونوجسوز قالميشدير. اك اولاراق، بو گيريشيمه قاتيلانلاردان بير كسيم، قيسسا سوره ده اساس سورون و آماجي - او جومله ده ن سئچيم فورصه تينده ن بللي آماجلار دوغرولتوسوندا يارارلانما و اونا ايسته نيله ن يؤنو وئرمه قونوسونو - اونوتموش و شورانين اؤزونو اصل مساله يه چئويرميشدير. آرديندان، باشلانان تارتيشمالارا قاتيلانلارين باشقا بير بؤلومو، لومپه ن بير اده بييات ايشله ده ره ك اؤزله رينده ن فرقلي دوشونه نله ره قارشي تخريبات ايشله ري آپارمايا ال آتميشلاردير.

بيزجه بو باشاريسيزليغين تمه لينده، بئله بير شورانين ياراديلماسينين اؤزو ياتماقدادير:

-جومهورباشخانليغي سئچيمي يئيينليكله دوروم بليرله مه و ائيله مه گئچمه ني گره كديره ن عاجيل و قيسسا وعده لي بير اولايدير. بو اوزده ن ده اونون موديرييه تي ده توپلانما، قرار وئرمه، ائيله مه گئچمه و سونوجا وارا بيلمه سي اولدوقجا يئيين و آسان اولان سيياسي آراج و يؤنته مله رله ياپيلماليدير. اويسا بوتون ايران توركله ري و يا گونئي آزه ربايجانلي آيدين و آكتيويستله ري بير آرايا گتيرمه ك، عاجيل و قيسسا وعده لي بير ايش دئييل، اوزون وعده لي بير پيروژه دير و ياپيسينا اويقون اولاراق دا اوزون وعده لي پيروژه له ر اوچون –اؤرنه يين آناديلينده ائييتيم ايسته مه كامپانياسيندا - قوللانيلماليدير. عاجيل ائيله مه ائحتيياج دويان و قيسسا سوره لي سئچيم چاليشمالاري سيراسيندا، اوزون كامپانيالارا اويقون و گرچه كله شديرمه سي اوزون بير زامان آلان بئله بير گيريشيمده بولونماق و سئچيم چاليشمالاريني بو شورايا باغلاماق، سيياسي تجروبه سيزليكده ن قايناقلانان بير داورانيشدير.

-بئله قاپساملي بير ايشه گيريشمه ك، چوخ داها سيياسيله شميش، بيربيرينين وارليغيني قبول ائتميش، فرقلي اولان و موخاليفله رله دييالوق قورما كولتور و تجروبه سيني قازانميش، بيرليكده چاليشما آليشقانليغيني ائدينميش بير حره كه تين، اؤزو ده نيسبي آزادليقلارين وار اولدوغو بير اورتامدا – اؤرنه يين توركييه ده كورد حره كه تينين- ال آتا بيله جه يي بير ايشدير. ايران`ين اينديكي قوشوللاريندا، تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينه منسوب قوروم و شخصييه تله رينين بئله بير شئيي ياپماق ايسته مه له ري گرچه كچي دئييلدير. تورك آيدين و آكتيويستله رله درنه ك و قوروملارين بئله گرچه ك ديشي بير گيريشيمده بولونمالاري، تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين ايچينده بولونان دوروم و صاحيب اولدوغو اؤزه لليكله ريني يانليش بيلمه له رينين گؤسته رگه سيدير. گله جه كده ده تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين گنيش قاپساملي گيريشيمله رده باشاريلي اولابيلمه سي اوچون، اوزون سوره بيربيريني قبول ائتمه، فرقليليكله ره دؤزمه و موخاليفله رله ايشبيرلييي ياپابيلمه كولتور و يئته نه ييني قازانمايا چاليشماليدير.

-اساسه ن اونونجو جومهورباشخاني سئچيمي چاليشمالاري سيراسيندا بئله گنيش چاپلي بير گيريشمده بولونمايا گره ك ده يوخ ايدي. ياپيلماسي گره كه ن شئي، بنزه ر گؤروش و آناليزله ره صاحيب اولان شخصييه ت و درنه كله رين، بير آرايا گليب اورتاق حره كه ت ائتمه قراري آلمالاري، اوندان سونرا دا واخت ايتيرمه ده ن حره كه ته – تورك خالقي و فارس مئديياسينا يؤنه ليك تبليغات ايشينه – گئچمه له ري ايدي. نئجه كي ايران كوردله ري، بنزه ر بير شوراني اولوشدورمايا قادير اولمالارينا رغمه ن، آز ساييلي آنجاق ائتگيلي اولان آيري آيري قوروپلار ("سازمان حقوق بشر کردستان"، "جبهه متحد کرد"، "اتحادیه دمکراتیک دانشجویان کرد"، ...) اولاراق حره كه ت ائتمه يي يئيله ميشله ردير.

يانيلقي ايچينده اولانلار

بير سيرا تورك و آزه ربايجانلي قوروملار اونونجو جومهورباشخاني سئچيمي سوره جينده سوسماني يئيله ميشله ردير. بير دسته ايسه ايلك باشدان بري سئچيمين و سئچيم چاليشمالارينين بايكوت ائديلمه سيني ساوونموش، باشقا بير دسته ده آچيقجا اعلمي`نين شخصييه تيني تخريب و تئرور ائتمه يه قالخيشميشلاردير.

-سئچيمي ايلك باشدان تحريم ائده نله رين آناليز و سؤيله مله ري، گنه ل اولاراق سطحي، جيددي اولماقدان اوزاق، تك يؤنلو و دار گؤروشلو اولوب آراسيرا آنارشيسمي چاغريشديرميشدير. اؤرنه يين بونلاردان بيري، اؤز دانيشيقلاريندا سئچيمده فععال اولماني؛ شوعار وئرمه ك، آدايلارين بيلديريله ريني جيزماق و پوستئرله ريني ييرتماق اولاراق آچيقلاميشدير. بونلار سئچيم سوره جينه قاتيلماني، اوندان يارارلانما و اونو يؤنله نديرمه سورونو اولاراق گؤرمه ك يئرينه، آدايلارين كيمله ر اولدوغو، سؤيله مله ري، جومهورباشخاني سئچيليب سئچيلمه مه له ري و يا سئچيلديكله ري تقديرده نه ياپاجاقلاري قونولارينا ساپديرميشلاردير.

-سوسماني يئيله يه نله ر - سئچيمي ايلك باشدان بايكوت ائده نله ر كيمي - سوسمالاري ايله ميللي مساله نين آكتواللاشديريلماسينا، تورك خالقينين آيدينلانما و سيياسال گليشمه سينه، ميللي ايسته كله رين فورموليزه و راديكاليزه ائديلمه سينه قاتقيدا بولونماني ردد ائتميش و ايزله ديكله ري آجئندالارينين، تورك خالقينين گونجه ل مساله له ريله چوخ دا ايلگي اولماديغي گرچه ييني ديشا وورموشلاردير. بو كيمي سيياسي قورولوشلارين گونئي آزه ربايجان و تورك خالقينين ان اؤنه ملي سيياسي قونولاري حاققيندا سوسماسي، اونلارين دوشونجه اوره ته ممه له رينين آچيق گؤسته رگه سيدير.

-بو قوروپلار، اؤز داورانيشلاري ايله اعلمي`نين صلاحييه تي ردد ائديله نده ن سونرا، ايران دؤولته تينين بو ايشيني تورك خالقي و آزره بايجان`ين آداييني ردد ائتمه ك كيمي گؤسته رمه و بو سئچيمله ري تورك و آزه ربايجان`ين ميللي چيخارلاري دوغرولتوسوندا قوللانما شانسيني آزالتميشديرلار.

ميللي حره كه ت نه دير، نه دئييلدير؟

بير سيرا شخصله ر، اعلمي`نين ميللي حره كه تين ايچينده يئر آلماديغيني سؤيله ميشله ردير. بو گؤروش، تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تيني بير سيياسي پارتي، قوروپ و شيركه تله قاريشديرير. ميللي حره كه ت، تورك خالقينين اؤز ميللي كيمليك و حاقلاريني درك ائتمه و بو كيمليك و حاقلاري قوروماق اوغروندا گرچه كله شديردييي تاريخي و كوللئكتيو بير خالق حره كه تيدير. دولاييسي ايله تورك خالقينين ميللي كيملييي و ميللي حاقلاريني ايدراك ائده ن و ميللي ايسته كله ريني، ده ييشيك دوزئيله رده ديله گتيره ن، بو يولدا چابا گؤستر ره ن هر كس تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين ايچينده يئر آلماقدادير.

خالقيميزي تورك آدلانديران و توركجه نين اوخوللاردا اوخودولماسيندان دانيشان اعلمي، يالنيز بو ايكي نده نده ن دولايي بيله، آزه ربايجان`ين چوخو تاريخي شخصييه تينده ن، اؤرنه يين مشروطه و آزاديستان حره كه تله ري اؤنده رله رينده ن- كي سؤيله مله رينده تورك خالقي و تورك ديلينين ان كيچيك بير يئري يوخ ايدي و هر ايكيسي ده ايران مركه زلي و فارسچي حره كه تله ر ايدي- چوخ داها ميللي بير شخصييه تدير.

تورك آزه ربايجان ميللي حره كه تينين گنيشله مه و درينله شمه سي ايله، اونون سيرالارينا قوشولان داها اؤنجه ايران مركه زلي شخصييه ت و گوجله رين ساييسي دا آرتاجاقدير. بو ايران مركه زلي شخصييه تله ر، گنه لده داها اؤنجه فارس سول، ساغ و يا دينچي آخيملارا باغلي اولان كيمسه له ردير. فارس دينچي سراسه ري آخيملارا باغلي بولونان بو كسيمين اؤنه ملي بؤلومو ايسه، ايران دئوله تي آپاراتيندا چاليشميش اينسانلار و دين آداملاري (روحانيله ر)دير. بونلارين تورك و آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينه قوشولماسي، گئچميش سراسه ري-ايرانچي سول-كومونيست، موجاهيد، .... كيمي آخيملارا باغلي اولانلارين حره كه ته قاتيلماسي قده ر طبيعي قارشيلانماليدير. ايشته اكبر اعلمي ده بئله شخصييه تله رده ن بيريدير.

شخصييه ت تئرورو ياپانلار

سئچيم سوره جينده باشقا بير اوزوجو اولقو ايله ده قارشيلاشديق. او دا شخصييه ت تئروردور. بير سيرا شخصله ر سئچيمله ايلگيلي اؤز دوشونجه له ريني اورتايا آتانلاري و داها سونرا اعلمي`نين اؤزونو قارالامايا قالخيشديلار. آزه ربايجانلي و تورك آيدين و سيياسي فععاللارين چوخونون، شريعه تمه داري (شريعتمداري) حره كه تينده ن حيمايه ت ائتمه ديكله ري، حتتا وار گوجله ري ايله اونون - او دؤنه م و او گونكو قوشوللاردا دئموكراتيك ساييلابيله جه ك- حره كه تينه قارشي چيخديقلاري بيلينه ن آجي بير گرچه كدير. ايندي ايسه بيز او آيدين و سيياسي فععاللاري قينايير و الده ن قاچيريلان و يانديريلان او آلتين تاريخي فورصه ت اوچون آغيلار سؤيله ييريك. آنجاق گؤرونه ن او كي بيز هله ده گئچميشده ن و اؤزه لليكله گئچميشده ياپديغيميز يانليشليقلاردان درس آلما، درس چيخارتما يئته نه ييني قازانابيلمه ميشيك. اعلمي`نين سون دؤنه مده اؤزه لليكله اورمو و سولدوزداكي چيخيشلاري، بيزيم ياپماميز گره كه نين اوندان حيمايه ت ائتمه اولدوغونو آچيقجا اورتايا قويدو. آنجاق بير سيرا شخصله ر سئچيم سوره جينده ن يارارلانما و اونو ميللي چيخارلاريميز دوغرولتوسوندا قوللانما اولاييني ساپديراراق، تارتيشماني اعلمي`نين شخصينه يؤنه لديب و وار گوجله ري ايله اونون شخصييه تيني تئرور ائتمه ايشينه گيريشديله ر. بو داورانيش بيزيم منطيقلي دوشونمه و موحاكيمه يئته نه ييميزين وارليغيندا جيددي شوبهه له ر ياراتماقلا قالماييب، "بيزيم سورونلاريميزين قايناغي ديشاريدا -فارس شووئنيسمينده يوخ- بلكه ايچه ريده، اؤزوموزده دير" ايدديعاسينا حاقليليق قازانديردي.

من بورادا سؤيله مله ري داها چوخ اعلمي`نين شخصييه تيني قارالامايا يؤنه ليك اولان بابك آذري اؤرنه يينه توخونماق ايسته ييره م. بابك آذري مني جومهورباشخاني سئچيمي ايله ايلگيلي يازديغيم ايكي يازيمين ياييلماسيندان سونرا، "شخصيت پرستليك" ايله سوچلاميشدير. بئله بير سوچلامادا بولونان كيمسه، يا منيم يازديقلاريمي ديققه تله اوخوماميش، يا اونلاري اوخوموش آنجاق اونلاردا ايله ري سوروله ن دوشونجه له ري قاورايامماميش و يا دا شخصييه ت پرستلييين نه اولدوغونو بيلمه مه كده دير. گرچه ك نه ايسه، آيدين و آكتيويستله رين قاوراملاري راست گله و اونلارين داشيديغي آنلاملارا ديققه ت ائتمه ده ن يئرلي و يئرسيز ايشله تمه له ري اوزوجو بير داورانيشدير. منيم سئچيلمه ايلگيلي يازيلاريم، "شخصييت پرستليك" دئييلدي، آنجاق بابك آذري`نين مني "شخصيت پرستليك"له سوچلاماسي، تيپيك بير "شخصييه ت تئرورو" اؤرنه ييدير. سايين بابك آذري`نين سئچيم حاققيندا ايله ري سوردويو دوشونجه له ره گلينجه، من اونلاري گنه لده منطيقده ن اوزاق، سئچيم سوره جي و سئچيمه قاتيلما آماجلاري ايله علاقه سيز، و درينليك ايله چوخ يؤنلولوكده ن يوخسون بولورام. اؤرنه يين بابك آذري اؤز دانيشيقلاريندا اعلمي`نين آزه ربايجان ميللي حره كه تيني تمثيل ائتمه ديييني، ائده بيلمه يه جه ييني ايله ري سورموشدور. بو تارتيشمايا گيرمه ك بيله، ايلگيسيز و منطيقسيزدير. سئچيم سيراسيندا هر هانسي بير آدايين بللي بير قوروپ طره فينده ن دسته كله نمه سي، او آداييين او قوروبو تمثيل ائتدييي آنلامينا گلمه ز. نئجه كي هوموسئكسوئلله رين اوباما`ني دسته كله مه سي، اوباما`نين هوموسئكسوئلله رين تمثيليچيسي اولدوغو و يا هوموسئكسوئل حره كه تيني موصاديره ائتمه ايسته مه سي آنلاميندا دئييلدير.



سئچيمين ايكينجي آشاماسي، جومهورباشخاني سئچيمي تحريم ائديلمه ليدير



شوراي نگهبان`ين تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينه ائتدييي خيدمه تله ر!

شوراي نگهبان، اعلمي`نين صلاحييه تيني ردد ائتدي. بونونلا دا تورك خالقي و آزه ربايجان`ين فارس خالقي و فارسيستان`دان بير آز داها اوزاقلاشما و قوپماسينا يارديم ائتميش اولدو. تورك خالقينين فارس خالقيندان آيريشماسي و آزه ربايجان`ين فارسيستان`دان قوپماسي، تورك ميلله تي و آزه ربايجان وطه نينين يارانماسي دئمه كدير. دولاييسي ايله شوراي نگهبان بو آدديمي ايله بوتونويله بيزيم ميللي چيخارلاريميز دوغرولتوسوندا حره كه ت ائتميشدير. اصلينده سون دؤنه مده فارس شووئنيزمي و ايران دئولته تينين آتدديغي آدديملارين چوخو عئيني يؤنده دير.

آزه ربايجان مشروطه حره كه تي بوتونويله ايران مركه زلي و فارسچي بير حره كه ت ايدي و تورك خالقي، تورك ديلي و گونئي آزه ربايجان`ين ميللي حاقلاري ايله ايلگيلي هئچ بير سؤيله مه صاحيب دئييلدي. بونا رغمه ن فارس شووئنيسمي، اونا بيله دؤزمه يه ره ك، آزه ربايجان مشروطه حره كه تيني باشاريسيزليغا اوغراتدي. بو ايسه ايران توركله رينده فارسلار و فارسيستان`ا قارشي ايلك شوبهه له رين يارانماسينا نده ن اولدو. آرديندان آنتي تورك فارس پهلوي رئژيمي قورولدو و تورك خالقي اسير بير خالق و آزه ربايجان دا فارسيستان`ين سؤمورگه سينه چئوريلدي. بونونلا تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان ايييجه فارس خالقي و فارسيستان`دان اوزاقلاشمايا باشلادي. بو اوزاقلاشما، پيشه وه ري اؤنده رلييينده آزه ربايجان ميللي حؤكومه تينين يارانماسي ايله سونوجلاندي. آزه ربايجان ميللي حؤكومه تينين يارانماسي، تورك خالقينين بير ميلله ت و گونئي آزه ربايجان`ين بير وطه نه دؤنوشمه سينده سون دره جه بؤيوك بير ايله رله مه ساغلادي. بو حره كه تين فارس شووئنيسمي و ايران دئوله تي طره فينده ن قان ايچينده بوغولماسي، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجانلا فارس خالقي و فارسيستان`ي قارشي قارشييا گتيردي. آرديندا ياريم يوز ايل سسيز و اولايسيز گئچدي. تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي يوخ اولمايا اوز توتدو.

ايران ايسلامي جومهورييه تي قورولونجا، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجاندا بو كز "خلق مسلمان" حره كه تي آدي ايله يئنيده ن قيپردامالار باش وئردي. بو حره كه تين ده فارس شووئنيسمي و ايران دئوله تي طره فينده ن ازيلمه سي، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين فارس خالقي و فارسيستانلا اولان بير آرادا ياشايابيلمه سي حاققيندا جيددي شوبهه له ر ياراتدي. آرديندان ايران ايسلام جومهورييه تينين فارس ديليني ايران`ين تك رسمي ديلي و ايران ميلله تي كيملييينين تمه لي ائعلان ائتمه سي، و .... ايله بو دئوله تين تورك خالقي گؤزونده مشروعييه تي سورقولانمايا باشلادي. خورداد ٨٥ اولايلاري، تورك خالقينين فارس خالقيندان كسين اولاراق قوپماسي و ايران دئوله تينين تورك خالقي يانيندا قالان مشروعييه تيني ده ايتيرمه سينه نده ن اولدو.

اعلمي`نين جومهورباشخانليغينا آداي اولماسي ايله، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان فارس خالقي و فارسيستان`ا، بيرليكده و بير بيرينه سايقيلي ايكي ميلله ت و ايكي وطه ن اولاراق ياشاماني، بير كز داها اؤنه ردي. آنجاق بو اؤنه ري گئري چئوريلدي. شوراي نگهبان اعلمي`نين صلاحييه تيني ردد ائتمه كله، اصلينده تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين فارس خالقي و فارسيستانلا بير آرادا ياشاماسينين مومكون اولماديغيني قانيتلادي و ايران دئوله تينين تورك خالقي ايله گونئي آزه ربايجان`ي يؤنه تمه صلاحييه تيني ردد ائتميش اولدو.

اونونجو جومهورباشخانليغي سئچيمي، اورتاق بيلديريله رله تحريم ائديلمه ليدير

ايلك آشاماني باشاريسيز بير شكيلده گئريده بيراخان تورك آيدين و آكتيويستله رينين، ايكينجي آشامادان يارارلانابيلمه شانسي هله ده واردير. اعلمي حذف ائديلديكده ن سونرا، تورك خالقي و گوئني آزه ربايجان`ين ميللي ايسته كله رينه سمپاتي ايله باخان آداي يوخدور. كروبي بير سيرا دئموكراتيك آچيليملاردا بولونسا دا اونون سئچيلمه شانسي بولونماماقدادير. سئچيلسه بيله، سؤيله ديكله ريني اويقولامايا گوج و ايسته يي يوخدور.

-اعلمي`نين حذف ائديلمه سينده ن سونرا، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين ميللي چيخارلاري اونونجو جومهورباشخانليغي سئچيميني بير بوتون اولاراق، اؤنجه ده ن ده پيلانلانديغي كيمي، بايكوت ائتمه كده دير. آنجاق بايكوت اولايي دا آكتيو بير شكيلده گرچه كله شديريلمه ليدير.

-بو داورانيش، تورك خالقي و آزه ربايجان`ين فارس خالقي و فارسيستان`دان آيريشماسينا نده ن اولاجاقدير.

-داها اؤنجه بيرينجي آشامايا سوروملولوق، درينليك و چوخ يؤنلولوكله باخابيله ن، اعلمي`نين صلاحييه تي ردد ائديله نده ن سونرا، سئچيمي تحريم ائتمه يي اويقون گؤره ن شخصييه ت، قوروپ و قوروملار، سئچيمي تحريم ائتديكله رينه دايير اورتاق بير بيلديري يايينلامالي و بو بيلديريده تورك خالقينين تمه ل، ان آز و ايدئال ايسته كله ريني آيري آيري و ييغجام بيچيميده، اؤزو ده تورك و آزه ربايجانلي شخصييه ت و يا قوروملار اولاراق ايران قامو اويونا بيلديرمه ليديرله ر. بو بيلديريله ري يايينلامانين آماجي، فارس ديللي مئدييادا ان گنيش چاپدا يانسيتيلمالاريدير.

-سئچيمين بايكوت ائديليشي عئيني حالدا، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين دئوله ته وئردييي بير ايخطار و اوياريدير. فارس شووئنيسمي و ايران دئولته تي، بونو باشا دوشمه ليديرله ر: تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ي ايران`ين حاكيمييه تي و ايقتيداريندان ديشلامالاري، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين فارس شووئنيسمي و ايران دئوله تينه باش اه يمه سينه نده ن اولماياجاقدير. ترسينه، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين اؤز باشينا و ايران`ين قالانيندان آيري و باغيمسيز اولاراق حره كه ت ائتمه و داورانماسي ايله سونوجلاناجاقدير.

اعلمي`ين باشارديقلاري، باشارماديقلاري

اعلمي، سئچيم چاليشمالاري سيراسيندا ايران ايسلام جومهورييه تينين قيرمزي جيزقيلاريني هئچه ساياراق بير نئچه كؤكله شميش- سراسه ري تابونو ييخابيلميشدير. بونلارين باشيندا ولايت فقيه ي سورقولاماسي، آناياساني سوال آلتينا آپارماسي، ايران ايسلام جومهورييه تينين گونئي آزه ربايجاندا ياپديقلاريني ايسراييل`ين غززه ده ياپديقلارينا بنزه تمه سيدير. اعلمي`نين سئچيم سيراسيندا ايله ري سوردويو گؤروشله ر و منيمسه دييي شوعارلار نه تك تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين خئيرينه اولموش، بلكه اوندا ايله رييه دوغرو اؤنه ملي بير آتيليم گرچه كله شديرميشدير. اعلمي`نين اورمودا دانيشديغي مسجيدده دووارلارا آسيلان پيلاكارتلار توركجه، اؤزوده لاتين اليفباسيندا يازيلميشدير. اونون سايه سينده لاتين يازيلي تورك ديلي، تاريخده ايلك كز و رسمي اولاراق گونئي آزه ربايجان مسجيدله رينه گيره بيلميشدير. اعلمي بوندان سونرا سؤيله ديكله ريني گئري آلسا دا، آلماسا اؤنه مي يوخدور، قيزميزي چيزگيله ر آشيلميش، تابولار ييخيلميشدير.

بونا رغمه ن منجه اعلمي ميللي مساله ايله باشقا بير نئچه تمه ل تابونو ييخماقدا باشاريسيز اولموشدور. او فارس ديلينين تك رسمي ديل اولماسيني سورقولاماقلا بيرليكده، ن تورك ديلينين ايراندا - عراق و افغانيستاندا اولدوغو كيمي- رسمي و دئوله ت ديلي اولماسي گره كديييني چكينمه ده سؤيله مه لي ايدي، ايراندا -گينه ده عراق و پاكيستاندا اولدوغو كيمي- بؤلگه سه ل پارلامئنتله رين قورولماسي گره كدييي و فئدئراليسمه گئچيش قونوسونو اورتايا آتمالي ايدي. او ايران`ين گونئيي، مركه زي و قوزئي دوغوسوندا ياشايان تورك خالقيميزا دا دوغرودان خطاب ائتمه ميشدير. اعلمي، گنه ل ايران سورونلاري حاققيندا– كروبي`نين قومييه تله ر و قادين حاقلاري ايله ايلگيلي يايديغي بيلديرگه كيمي- آيدينلاري تطمين ائده بيله جه ك آچيق و آيرينتيلي پيروقراملار سونماميش؛ ايجباري حيجاب، داش قالاق (سنگسار)، اوشاقلارين ائعدامي و ... كيمي تمه ل قونولارا آچيقجا توخونماميشدير.

اعلمي`نين سئچيم چاليشمالاري و سيياسي ياشاميندا اكسيك اولان باشقا بير قونو، اونون –كروبي كيمي- مودئرن بير پارتي قاليبيندا دئييل، بيرئي اولاراق سئچيمله ره قاتيلماسي ايدي. اعلمي`نين تورك خالقي و آزه ربايجان`ين ميللي چيخار و حاقلارينا اوداقلانميش مودئرن بير سيياسي پارتي قورماسي، قاليجي سونوجلاري اولان تاريخي بير آدديم ساييلاجاقدير.

اعلمي`نين راديكاليزه اولماسينين يارارلاري

آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي سئچيم بيتديكه ن سونرا دا اعلمي`ده ن حيمايه ت ائتمه يه داوام ائتمه لي، اونونلا اولان ايليشگي و باغلاريني هر آلاندا درينله شديريب بركيتمه ليدير.

اعلمي`ده ن حيمايه ت ائتمه نين باشليجا آماجي، اونون سؤيله م، گؤروش، پيروقرام و قونوم-توتوموندا ذاته ن وار اولان ميللي مساله ايله ايلگيلي وورقولاري راديكاليزه ائتمه ك، وار اولان اكسيكليكله ري بوتونله مه كدير.

بو، هم آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي و هم اعلمي`نين خئيرينه دير. راديكاليزه ميللي ايسته كله ر، اعلمي`نين آراجيليغي ايله ايران`ين گنه ل سيياسي گونده مينه گيريب، گونئي آزه ربايجان مساله سينين آكتواللاشديريلماسينا كؤمه ك ائده جه كدير.

اعلمي`نين سؤيله مينده ميللي گؤروشله رين آغير باسماسي، اونون "شوراي نگهبان" طره فينده ن حذف ائديلمه سيني، ايران ايسلام جومهورييه تينين تورك خالقي و آزه ربايجان`ين ميللي ايسته كله ريني، دسته كله دييي آداييني حذف ائتمه اولايينا چئويره جه كدير. بو ايسه، تورك خالقي و دئوله ت آراسيندا اولان اينشيقاق، آيريشما و قوپماني آرتيرماق كيمي اؤنه ملي يارارلار ساغلاياجاقدير.

اعلمي`نين راديكاليزه ائتمه سينده ن دانيشاركه ن اونون بير آكتيويست، هله ميليتان بير آكتيويست كيمي داورانماسي بكله نمه مه ليدير. اعلمي ايران ايسلام جومهورييه تينه اينانان بير دئوله ت آداميدير. اونون فارس شووئنيسمي و كؤكده ندينچيلييينده ن قوپماسي ايله تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين كيملييي و حاقلاريني منيمسه مه كده ترجيح ائتدييي يؤنته مله ر و سورعت، اونون بيله جه يي قونولاردير. بونلارا سايقي گؤسته ريلمه ليدير.

آزه ربايجان اينسان حاقلاري درنه كله ري اعلمي`يه صاحيب چيخماليديرلار

اعلمي`نين ايران`ين گنه ل سورونلاري و آزه ربايجان`ين دورومو حاققيندا سؤيله ديكله ري، اونون چوخ ياخين بير گله جه كده ايران دئوله تي طرفينده ن آغير بير شكيلده تضييقله ره معروض قالاجاغيني كسينله شديرميشدير. اعلمي اؤز سئچيم چاليشمالاري سيراسيندا ولايت فقيه`ي سورقولاميش، ايران ايسلام جومهورييه تي يؤنه تيجيله ريني ٢٠٠ كيشيليك بير مافيا آدلانديرميش، آناياسانين رئفئراندوما قويولماسيني ايسته ميش، ايران ايسلام جومهورييه تينين سولدوزدا ياپديقلاريني ايسراييل`ين غززه ده ياپديقلارينا بنزه تميش و .... شوبهه سيز اؤزونو يارالانميش حيسس ائده ن ايران دئوله تي، اعلمي`ني بو سؤيله ديكله رينده ن دولايي جزاسيز بيراخماياجاقدير. نئجه كي اينقيلاب محكه مه سي اعلمي`ني اورمودا ياپديغي ايلك سؤيله وي سيراسيندا محكمه يه چاغيرميشدير. اعلمي ايسته سه، ايسته مه سه آرتيق ايران دئوله تينين گؤزونده بير "پان توركيست"دير.

بو دورومدا تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي و اؤزه لليكله اينسان حاقلاري درنه كله رينين اعلمي`يه صاحيب چيخماسي، اونا قارشي اولان ميللي بورجلاريدير. آزه ربايجان اينسان حاقلاري درنه كله ري اعلمي`نين ردد ائديلمه سيني و ايران دئوله تينين اونا ياپديغي و ياپاجاغي باسقيلاري، گئجيكمه ده ن يئتگيلي و ايلگيلي مركه ز و قوروملارا چاتديرماليديرلار. اونوتولماماليدير كي - بير سيرا بيلگيسيز و دار گؤروشلو آزه ربايجانليلارين اعلمي`يه قارشي يوروتدوكله ري شخصييه ت تئرورو و قارالاما كامپانياسينا باخماقسيزين- اعلمي`نين ردد ائديلمه سينين اساس دليلي، اونون تورك خالقي و آزه ربايجان`ين آدايي اولماسي ايدي. دولاييسي ايله بوندان سونرا ايران دئوله تينين اعلمي به يه ياپاجاغي باسقيلار، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ا قارشي ياپيلان باسقيلار اولاراق گؤرولمه لي و ائله جه ده دونيا قامو اويونا يانسيتيلماليدير.

كروبي اولونتوسو (پديده سي)

بو سئچيمله رده كروبي باشقا آدايلاردان فرقلي بير چيزگي و يؤنته م ايزله ميشدير. بير سيرا گنه ل دئموكراتيك آچيليملار ايله بيرليكده (ائعدام، نظارت استصوابي، قادين حاقلاري، .... قونولاريندا)، ايراندا ياشايان ائتنيك و ديني آزينليقلار حاققيندا اؤزه ل بيلديري و پيلاتفورم يايينلاياراق، آناديلده ائييتيم و بؤلگه سه ل پارلامئنتله رين ياراديلماسي قونوسونو اورتايا آتميشدير. بونونلا دا ايراندا ياشايان ميلله تله ر مساله سينين ان اوست دوزئيده سئچيمين سؤيله مله ري آراسينا يئرله شمه سينه، بؤيوك بير تابونون رسمي اولاراق سينديريلماسينا يارديم ائتميشدير. (كروبي`نين بو دئموكراتيك گيريشمله ري، ايرانلي كورد قوروپلارين اونونلا ياپديقلاري گؤروشمه له رين سونوجودور).

بو و باشقا بير سيرا نده نله رده ن دولايي آيدينلاريميزدان بللي بير بؤلومو – باشدا حجت الاسلام عظيمي قديم اولماق اوزره- كروبي`يه سس وئره جه كله ريني بيلديرميشله ردير. كروبي`يه سس وئرمه كده ايصرار ائده ن تورك و آزه ربايجانليلارين دوشونجه له رينه سايقي گؤسته رمه كله بيرليكده، منجه كروبي`يه سس وئرمه ك اويقون بير داورانيش دئييلدير:

-كروبي`نين، دئوله تين ياپديغي سئچيم اوصولسوزلوقلاريني دا گؤز اؤنونه آلارساق، جومهورباشخانليغي سئچيميني قازانما شانسي يوخدور. بو دورومدا توركله رين كروبي`يه وئره جه كله ري سسله ر بوشا گئتميش اولاجاقدير.

-كروبي سئچيلسه بيله، ايران ايسلام جومهورييه تينين ايكي تمه لي اولان "ولايت فقيه" و "فارس شووئنيسمي" آياقدا دوردوغو مودده تجه، و اونون گئچميش سيياسي داورانيشلاريني گؤز اؤنونده آلاراق، سئچيم سيراسيندا سؤيله ديكله رينين گرچه كله شمه ايمكاني يوخدور.

-كروبي ميللي مساله ني سئچيم سؤيله مينه داشيياراق بو آلاندا بير نئچه تابونو ييخميشدير. بو اونون بيزه ائتدييي ان بؤيوك خيدمه تدير. آنجاق اونون بوندان سونرا بيزيم ياراريميزا ياپاجاغي بير شئي قالماميشدير.

-دين و دين آداملارينين سيياسه ته قاريشمالاري نورمال بير اولاي ايسه ده، تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تي لاييك بير حره كه تدير، دين ايله دئوله ت ايشله رينين كسين آيريليغي ايلكه سينه اينانير و ايئدئال قوشوللاردا بير دين آدامينين تكجه اؤز ايش و مسله يينده ن ايستئعفا وئرمه سينده ن سونرا دئوله ت ايشله رينه قاريشماسينا، دئوله تده بير مقام صاحيبي اولماسينا اولوملو باخير. كروبي ايسه بير دين آداميدير. بير دين آدامينين جومهورباشخاني اولماسي لاييكليييه اويقون اولماديغي كيمي، تورك خالقي و آزه ربايجان`ين سيياسي طرزي و اينانجلارينا دا ترسدير. دولاييسي ايله تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين بير دين آداميني دئوله ت مقامينا گتيرمه سي سؤز قونوسو اولابيلمه ز.

سس وئرمه كده ايصرارلي اولان توركله ر، كروبي`يه اوي وئرمه ليديرله ر

بو سئچيمله رده سس وئرمه يه ايصرار ائده ن توركله ر، موسوي، رضائي و احمدي نژاد كيمي قاتي تورك دوشمه نله رينه اوي وئرمه ك يئرينه، كروبي`يه سس وئرمه ني دوشونمه ليديرله ر:

-موسوي، احمدي نژاد و رضائي`نين ترسينه كروبي، هئچ اولماسا ايراندا ياشايان ميلله تله ر و اونلارين حاقلارينا اولوملو باخان بير كيمسه دير.

-كروبي`نين اوصولگرالارلا داييمي چاتيشما ايچينده اولماسي و جومهورباشخاني سئچيلدييي دوروموندا (بو ايمكانسيزدير) مركه زي دئوله تي ايچينده ن ضعيفله ده جه يي ده، بيزيم ميللي چيخارلاريميزا اويقوندور.

-كروبي`ده ن حيمايه ت ائديلمه سي گره كدييينه اينانان قوروم و شخصييه تله رين-سس وئرمه ني تحريم ائده نله ر كيمي- "تورك" و "آزه ربايجانلي" شخصييه ت و قوروملار كيملييي ايله، و اورتاق بير بيلديري يايينلاياراق كروبي`ده ن حيمايه ت ائتمه نده نله ريني قامو اويونا بيلديرمه له رينده يارار واردير.

-كروبي`يه سس وئرمه ك ايسته يه ن و يا ايسته مييه ن شخصييه ت و قوروملاريميزين اونونلا، حتتا موسوي ايله گؤروشمه له ر ياپمالاري، ياپماقدا اولدوقلاري گؤروشمه له ري سوردومه له ري گره كير.

موسوي`يه قارشي گنيش كامپانيا باشلاديلماليدير

گله ن خبه رله ره گؤره توركله رين آزيمسانماياجاق بير بؤلومو اؤزه لليكله آزه ربايجان`ين مركه زي (مركزي)، قزوين، همه دان (همدان)، قوم، تئهران، زنگان (زنجان) اوستانلاريندا، مير حسين موسوي`يه ايرانچيليق-دينچيليك دويقولاري ايله و يا دا اونون صيرف تورك اولماسيندان دولايي، سس وئرمه ائييليمينده ديرله ر. (آزه ربايجان دئموكرات فيرقه سي`نين يانداشلاري آدينا فارسجا يايينلانان بير بيلديريده، اونلارين موسوي`ده ن حيمايه ت ائده جه كله ري سؤيله نميشدير. بو بيلديريده يانسيتيلان دوشونمه طرزي، ايرانچي-فارسچي توده پارتيسينين قالينتيسي، ميللي بيلينجده ن بوتونويله يوخسون اولان بير ذئهنييه تين محصولودور). مير حسين موسوي و اونون كادروسو (ولايتي، حبيبي، ري شهري، رفيقدوست، عسگراولادي، خاتمي، ...)، ايران ايسلام جومهورييه تينين آنتي تورك و آنتي آزه ربايجان سيياسه تله رينين تمه ليني قويانلاردان اولوب بو سئچيمله رده ده رئژيمين احمدي نژاد`ا- ايشله ر يولوندا گئتمه زسه- حاضيرلاديغي يده ك و زاپاس آدايدير. سئچيم سوره جينده سس وئرمه گونونه ده ك، ياپيلماسي گره كه ن ان اؤنه ملي ايشله رده ن بيري، موسوي`نين آنتي دئموكراتيك، آنتي تورك و آنتي آزه ربايجان ايچ اوزونو ان گنيش چاپدا و سوره كلي اولاراق ايفشا ائتمه ك و تورك خالقيني موسوي`يه سس وئرمه ك كيمي وهيم بير خطادان قايتارماقدير.

دوغرودور، موسوي`يه قارشي آپاريلان كامپانيا احمدي نژاد`ين خئيرينه اولابيله ر. آيريجا موسوي`نين جومهور باشخاني اولماسي و ايران`ين ايچينده بولوندوغو ايزولاسييونونون بيتمه سي ايله، ايران ايسلام جومهورييه تينين ييخيلما ائحتيمالي – آزيجيق اولسا دا- آرتار. آنجاق تورك خالقي اوچون بونلار ايكينجيل اؤنه مه صاحيب اولان قونولارديرلار. بيرينجيل اؤنه مه صاحيب اولان قونو ايسه، موسوي`نين شخصه ن قاتي بير آنتي تورك و آنتي آزه ربايجان، درينده ن فارسلاشميش بير تورك اولماسيدير. آرتيق ايراندا ائله بير دوروم ياراديلماليدير كي تورك خالقي، رئفلئكس حاليندا و ايچ گودوسه ل اولاراق، آنتي تورك و آزه ربايجان دوشمه ني اولان هر كسي، اؤزه لليكله تورك اولانلاري- دونيانين ان دئموكرات شخصي اولسالار بيله- طرد ائتسين.

خاتمي`نين جوكو، موسوي`نين آدايليغي

بو باغلامدا، خاتمي`نين توركله ري تحقير ائده ن جوك مساله سي ده چكينمه ده ن، خاتمي`نين دسته كله دييي موسوي`يه يؤنه لديليب، اونا قارشي قوللانيلماليدير.

-بو دوغرولتودا سايين علي بيكس`ين (مدير روابط عمومی و دفتر ستاد مجمع آذریهای ایران اسلامی مستقر در ستاد مركزي مهندس مير حسين موسوي، مسئول روزنامه سبز در ٥ استان آذربايجاني) خاتمي`يه ائعتيراض اولاراق بوگون موسوي`نين تبريز سيتاديندان ايستئعفا وئرمه سي، اولدوقجا يئرينده، سون دره جه ذكيجه، آيدينلاتيجي و ائتگيلي اؤرنه ك بير سيياسي داورانيشدير.

-بير سيرا فارس قوروپلار، تورك خالقي و اؤيره نجيله ري- خاتمي-موسوي`يه قارشي ياپديقلاري ائيله مله رين ايصلاحاتچي جبهه سيني ضعيفله ده جه ك باهاناسي ايله- قينايير و محكوم ائديرله ر. دوغرودور، ايصلاحاتچي بير حاكيمييه تين ايش باشيندا اولماسي فارسي خالقي كيمي تورك خالقينين دا ميللي چيخارلاري دوغرولتوسوندادير. آنجاق بو، تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين اؤنجه ليكلي مساله و سورونو دئييلدير. بيزيم اؤنجه ليكلي و تمه ل سورونوموز ميللي حاقلاريميزين - ايسته ر ايصلاحاتچي، ايسته ر اوصولگرالار طره فينده ن- تانينماسي و اونلاري الده ائده بيلمه كدير. تورك خالقيني آشاغيلايان بير گوج و شخص، كسينليكله و هئچ بير قوشولدا تورك خالقيندان دسته ك گؤرمه يه جه يينده ن آرخايين اولماليدير.

-فارس خالقي و سياسي گوجله ري، تورك خالقي و آزه ربايجاندان، فارس خالقي و فارسيستان`ين چيخارلارينا اولان بللي بير سيياسي داورانيشي، بللي بير ايش بيرليييني بكله ييرله رسه، بونون قارشيليغيندا تورك خالقينا، سيياسي تعويض وئرمه له ري گره كه جه كدير. بو سياسي تعويض تورك خالقينين بير سيرا ميللي ايسته كله ريني، اؤرنه يين تورك ديلينين رسميييه ته تانينماسيني قبول ائتمه ك اولابيله ر.

-تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان، بوندان سونرا تكجه و تكجه اؤز ميللي چيخارلاري و ميللي حاقلارينا اوداقلانجاقدير و ايراندا ياشايان باشقا خالقلارين و ميللي بؤلگه له رينين، اؤزه لليكله فارس خالقي و فارسيستان`ين اوغروندا هئچ بير آدديم آتماييب هئچ بير اؤز وئريده بولونماياجاقدير. تورك خالقي و آزه ربايجان`ين فارسي خالقي و فارسيستانلا ايليشگيله ري، قارشيليقلي ميللي چيخارلارا سايقي ايلكه سينه داياناراق يئنيده ن تانيملانماليدير.

مانقورت، ساتقين، ايشبيرليكچي توركله ر

موسوي`نين ايران جومهورباشخاني سئچيلمه سي بير چوخ يؤنده ن تورك خالقينين ميللي چيخارلارينا ضيدد و ترسدير. بونلاردان بيري ده- موسوي`نين آنتي تورك و آنتي آزه ربايجان اولماسينا اك اولاراق- اونون تورك اولماسي گرچه ييدير. اؤز ميللي كيمليك و حاقلارينا بيلينجله نميش بير تورك خالقينين ياشاديغي دئموكراتيك و يا فئدئرال ايراندا، جومهورباشخاني و اؤته كي اوست دوزئي يؤنه تيجيله رين تورك اولماسي، شوبهه سيز تورك خالقينين ميللي چيخارلارينا اويقوندور. آنجاق توتاليتئر و آنتي دئموكراتيك بير ايراندا، آنتي تورك و آنتي آزه ربايجان اولان فارسلاشميش بير تورك كؤكه نلي ليدئر و يا جومهورباشخانينين وارليغي، بوتونويله بيزيم ميللي چيخارلاريميزا ترسدير، چونكو او بئله شخصله رده ن تكجه تورك خالقينين آسيميلاسييون و فارسلاشديرماسي اوچون يارارلانير. ايران دئوله تينين اؤز بونيه سينه آلديغي ساتقين، مانقورت و ايشبيرليكچي توركله ري، تورك خالقينين علئيهينه قوللانديغي بيلينه ن بير گرچه كدير. اونون دونيا و خالقيميزي آلداتماق اوچون گليشديردييي سؤيله م بئه دير: "ايراندا توركله رين فارس دئوله تي و فارسلاشما ايله نه تك هئچ بير سورونلاري يوخدور، بلكه سيستئمين ان تپه سينده دورانلار دا اونلارين اؤزله ريدير. ايران ايسلام جومهورييه تينين باشيندا بير تورك واردير، بو دئوله ت توركله رين ده دئوله تيدير. ايران توركله ري بو سيستئمي اؤزله ريندن بيليرله ر و كؤنوللو اولاراق فارسلاشماق ايسته ييرله ر. ايراندا تورك مساله سي واردير دييه ن شخصله ر، خاريجي گوجله ره باغليديرلار".

موسوي`نين جومهورباشخاني اولماسينين اولومسوز سونوجلارينا اينديده ن حاضير اولماليييق

موسوي`نين سئچيلمه سي ايله فارس شووئنيسمي، ايران دئوله تي، و ايراندا ياشايان تورك خالقي و گونئي آزه ربايجانا دوستجا باخمايان دئوله ت و قوروملارين، حتتا رقيب ائتنيك قوروپلار او جومله ده ن كوردله رين الينه، تورك خالقينا قارشي قوللانابيله جه كله ري چوخ اؤنه ملي يئني بير تبليغات سيلاحي داها گئچه جه كدير. موسوي جومهورباشخاني اولونجا، كؤكده ن دينچي و فاشيست فارس ايران ايسلام جومهورييه تينين تپه سينده بير ياري تورك يعني رهبه ر خامنه اي و بير تورك يعني جومهورباشخاني موسوي اوتورموش اولاجاقدير. بو دوروم، ايران توركله رينين فارس دئوله تي و توپلومونا انتئقراسييون و داها دوغرو آسيميلاسييونونو داها دا ييئنله شديريب، تورك خالقي و آزه ربايجان`ي فارس خالقي و فارسيستان`دان آيريشديرماني ايسه چوخ داها چتينله شه جه كدير. موسوي`نين جومهورباشخاني اولدوغو دؤنه مده، ايران و دونيا قامو اويو حتتا تورك خالقينين اؤزونو، ايراندا تورك خالقينين باسقييا معروض قالديغي، دئوله ت و سيستئمله سورونو اولدوغونا اينانديرماق اولدوقجا زورلاشاجاقدير. ايشته بو اوزده ن موسوي مووجود آداي و كانديدله ر آراسيندا، تورك خالقي آچيسيندان ان پيس و ان تهلكوكه لي اولان كانديددير. موسوي`نين اورتايا آتيلماسي، ايران ايسلام جومهورييه تينين چاغداش تورك آزه ربايجان ميللي دئموكراتيك حره كه تينين كؤكونو قازماق اوچون ال آتديغي سون و ذكيجه تدبير اولاراق گؤرولمه ليدير.

موسوي`نين جومهورباشخاني اولماسييلا تورك خالقي علئيهينه باشلاياجاق اولان بو يئني تبليغات ساواشينا اينديده ن حاضير اولونماليدير. بو تبليغاتا قارشي قويماق اوچون، سيراسي ايله تورك خالقي، ايراندا ياشايان باشقا خالقلار و دونيا قامو اويونا خطاب ائده بيله جه ك آيري آيري پيلان، يؤنته م و سؤيله مله ر گليشديريلمه ليدير.

كورد قوروپلارينين موسوي`يه ياخينليغي

موسوي`نين جومهورباشخانليغينا سئچيلمه سي دوروموندا، آزه ربايجان`ين قارشيلاشديغي كورد سورونو و كورد ياييلماجيليغينين داها دا آرتاجاغي- اؤزو ده دئوله تين ان اوست دوزئيينده ن و رسمي اولاراق - گؤزله نيلمه ليدير. موسوي و كورد قوروپلاري آراسيندا ايسسيجه ايليشگيله ر واردير. بوندان دولايي دا كورد قوروپلاريندان "جبهه متحد کرد" و "اتحادیه دمکراتیک دانشجویان کرد"، رسمي اولاراق موسوي`يه سس وئره بيله جه كله ريني بيلديرميشله ردير (اؤلكه چاپيندا كورد سوننيله ر گنه لده كروبي`يه سس وئره جه كله ردير). اؤته ياندان موسوي`نين ياپديغي ايلك ايشله رده ن بيري، سولدوزدا اؤز سيتادينين باشينا بير كوردو گتيرمه ك اولموشدور. موسوي جومهورباشخاني اولونجا، كوردله رين ايران دئوله تينين تپه سينده بير كورد يانداشي قازانميش اولاجاقلاريني سؤيله مه ك مومكوندور.

بونلارا اك اولاراق كوردله رين موسوي`نين تورك اولماسيني، اولوسلار آراسي پيلاتفورملاردا ايران توركله ري علئيهينه و اؤزله ريني مظلوم گؤسته رمه ك اوچون قوللانمالاري اولاسيدير. اونلارين بونو ياپماقدان آماجي، ايرانداكي اؤز آغيرليقلاريني شيشيرتمه ك، كوردله ري توركله ر طره فينده ن باسقي آلتيندا گؤسته رمه ك، بونونلا دا گونئي آزه ربايجان و تورك خالقيندان تورپاق ايسته مه له رينه سمپاتي قازانماقدير. نئجه كي كوردله ر داها اؤنجه ده خامنه اي`نين آتا طره فينده ن تورك كؤكه نلي اولدوغونو دفعه له رجه ايراندا ياشايان تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان علئيهينه ايشله تميشله ردير.

گرچه يه هو!!!


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-9:47 AM
10 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

Monday, May 18, 2009
 


يوروويژين و گونئي آزه ربايجان





آزه ربايجان جومهورييه تي`نين يوروويژين ياريشما-فئستيواليندا اوچونجولوك قازانماسي، سئوينديريجي بير اولايدير. بو باشاري، آزه ربايجان جومهورييه تي`نين دونيا چاپيندا تانينماسي و اؤزگور، اويقار، چاغداش ائوره نسه ل كولتوره قوشولوب اونا قاتقيدا بولونماسي آچيسيندان دا اؤنه مليدير.

آنجاق آزه ربايجان جومهورييه تي`نين يوروويژيندا اولماسي، گونئي آزه ربايجان آچيسيندان دا اؤنه ملي و يارارليدير.

١-آزه ربايجان`ين يوروويژيندا اولماسي، هم اونون آوروپا`نين بير پارچاسي اولما ايسته يينه كؤمه ك ائده ر و هم ده بو گرچه يي قانيتلار.

٢-آزه ربايجان جومهورييه تي`نين يوروويژيندا يئر آلماسي، بو اؤلكه نين آوروپايا ائنتئقراسييونونو يئيينله شديره ر. آزه ربايجان جومهورييه تي آوروپا پارلامئنتينين اويه سيدير، ناتو مانئورالاريندا گئتديكجه داها آكتيو اولاراق ايشتيراك ائدير، آياق توپو (فوتبول) تاخيمي آوروپادان ياريشمالارا قاتيلير، اوچون (قاز)-يئرياغي (پئترول) بورو خطله ري ايله آوروپا`نين ائنئرژي آلت ياپيسينا ائنتئقره ائديلمه ك اوزه ره دير. آزه ربايجان`ين يوروويژيندا اولماسي، آدي گئچه ن سيياسي، عسگه ري، سيپور (ايدمان) و ائنئرژي آلانلارينا اك اولاراق، آزه ربايجان`ين اوزلوق (صنعه ت) آلانيندا دا آوروپا ايله ائنتئقراسييون سوره جينه قاتقي ياپار و اونو بوتونله ر.

٣-آزه ربايجان`ين يوروويژيندا - هئچ اولماسا بعضه ن- آزه ربايجان توركجه سينده چيخيش ائتمه سي، آزه ربايجان توركجه سينين ائعتيباريني يوكسه لديب، بو ديلين آوروپا ديلله ري جرگه سينه گيرمه سينه يارديم ائده ر.

٤-يوخاريدا سؤيله نه نله ر، يعني آزه ربايجان جومهورييه تي`نين هر يؤنو ايله آوروپايا ائنتئقراسييونو و آزه ربايجان توركجه سينين آوروپا و دونيا چاپيندا قونومونون يوكسه ليشي، ايراندا ياشايان تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان اوزه رينده ايران دئوله تي، فارس شووئنيسمي و آرييا عيرقچيلييي طره فينده ن چؤكدورولموش اولان آشاغيليق دويقوسونون داغيلماسيندا، اؤز گووه نينين آرتماسيندا و ميللي كيملييينين اويانماسي و بليرگينله شمه سينده كسين ائتگيسي اولاجاقدير.

٥-ايراندا ياشايان تورك خالقي و گونئي آزه ربايجان`ين، ديش و يابانجي، آوروپا تئلئويزييونلاريندا اؤزونو، آزه ربايجان جومهورييه تي تيمثاليندا گؤرمه سي و ائشيتمه سي، ايران دئوله تينين كندي تئلئويزييون و مئديياسي آراجيليغي ايله داياتماق ايسته دييي ياد فارس كولتور و كيملييينده ن قوپماسي و دولاييسي ايله فارس خالقيندان آيريشماسينا آپاريب چيخاراجاقدير.

٦-ايراندا ياشايان تورك خالقينين فارس خالقيندان آيريشماسينا كؤمه ك ائده ن، گونئي آزه ربايجان`ين فارسيستانلا اولان باغ و باغليليقلارينين قوپماسينا يارديم ائده ن هر شئي، بيزيم ميللي چيخارلاريميز دوغرولتوسوندادير.

٧-خبه رله رده اوخودوقلاريميزا گؤره، يوروويژيندا آزه ربايجان جومهورييه تي`ني تمثيل ائده ن ايكي كيشيده ن بيريسي اولان آرش، اؤزونو ايران ميلله تي و آرييايي بيلمه كده دير. بير ايران ميللييه تچيسي اولان او، اؤز دانيشيقلاريندا بو ياريشمادا ايران`ين قازانديغيني ايدديعا ائتميشدير.

٨-آرش كيمي بيريسينين آزه ربايجان`ي تمثيل ائتمه سي، يوخاريدا سؤيله نه ن بوتون اولوملولوقلارا كؤلگه سالماقدادير. گونئيليله رين بوتون اوياري و بيلگيله نديرمه له رينه قارشين، آزه ربايجان جومهورييه تي`ني بير ايران ميللييه تچيسينين تمثيل ائتمه سي، آچيقجا بير فيياسكو و ايسكاندال (ايفتيضاح)دير.

٩-منجه بو اولايين درينليكله رينده آزه ربايجان جومهورييه تي`نده ميللي كيمليك مولفه له ري حاققيندا اولان اكسيكليكله ر و تمه ل يانليشليقلار، آرتي گونئيليله رين اورادا دا يئته رينجه آكتيو اولاممامالاري و داها دوغروسو جيددييه آلينمامالارينين ائتگيسي ياتماقدادير.

١٠-آزه ربايجان جومهورييه تي، دئوله ت، آكادئميك، مئدييا و آيدينلاري آراسيندا، ميللي كيمليك آچيسيندان چوخ جيددي اولان بير نئچه تمه ل يانليشليق واردير. بونلارين زامان زامان و گون گئتديكجه آرتان بير شكيلده - آرش اؤرنه يينده اولدوغو كيمي- گونئي ايله قوزئي آراسيندا سورون ياراتما پوتانسييئلي واردير.

١١-او جومله ده ن:

آزه ربايجان جومهورييه تي`نده خالقيميزين ميللي آدينين تورك`ده ن آزه ربايجانلي`يا و ديليميزين آدينين توركجه`ده ن آزه ربايجانجا`يا ده ييشديريلمه سي،

آزه ربايجانجا ديلينين، توركجه نين اؤزگون قورال و دوغال ياپيسيندان اوزاقلاشاراق، درين بير شكيلده فارس ديلي قورال و سؤز داغارجيغيندان ائتگيله نمه سي،

آزه ربايجان جومهورييه تي`نده آزه ربايجان توپراقلارينين گونئيده (ايران ايچينده) و باتيدا (توركييه ايچينده) هارادا بيتدييينين بيلينمه دييي و يا يانليش بيلينمه سي،

خالقيميزي اولوشدوران آلت قوروپلارين آيري و باشقا قووم و ائتنيك قوروپلار اولاراق گؤرولمه سي (اؤزه لليكله ايران`ين گونئيينده و عيراق`دا ياشايانلاري)،

خالقيميزي مذهه ب اولاراق جعفه ري دئييل، شيعه دييه تانيملامالاري و تانيمالاري،

عله وي (قيزيلباش) مذهه بينين آزه ربايجان جومهورييه تي`نده تانينماماسي،

تاريخده كي دئوله تله ريميزين اؤزه لليكله آفشار و قاجارلارين ياد و ايشغالچي دئوله تله ر اولاراق گؤرولمه سي

و ....

١٢-دولاييسي ايله – و اون بيرينجي بندده سؤيله نه نله ره رغمه ن- آزه ربايجان جومهورييه تي`نين يوروويژيندا بولونماسي، گينه ده گونئي آزه ربايجان`نين ميللي چيخارلاري دوغرولتوسوندادير.



Eurovision (Yurovijın) vǝ Güney Azǝrbaycan

Azǝrbaycan Cumhuriyǝtinin Yurovijın yarışma-festivalında üçüncülük qazanması, sevindirici bir olaydır. Bu başarı Azǝrbaycan Cumhuriyǝtinin dünya çapında tanınması vǝ özgür, uyqar, çağdaş vǝ evrǝnsǝl kültürǝ qoşulub, ona qatqıda bulunması açısından da önǝmlidir.

Azǝrbaycan Cumhuriyǝtinin Yurovijında olması ,Güney Azǝrbaycan açısından da önǝmli vǝ yararlıdır:

1-Azǝrbaycan’ın Yurovijında olması, hǝm onun Avropanın bir parçası olma istǝyinǝ kömǝk edǝr, hǝm dǝ bu gǝrçǝyi qanıtlar.

2-Azǝrbaycan Cumhuriyǝtinin Yurovijında yer alması, bu ölkǝnin Avropaya enteqrasiyonunu yeyinlǝşdirǝr. Azǝrbaycan Cumhuriyǝti Avropa Parlamentinin üyǝsidir, NATO manevralarında getdikcǝ daha aktiv olaraq iştirak edir, ayaqtopu (futbol) taxımı Avropadan yarışmalara qatılır, uçun (qaz)-yeryağı (petrol) boru xǝtlǝri ilǝ Avropanın enerji altyapısına enteqre edilmǝk üzǝrǝdir. Azǝrbaycan’ın Yurovijında olması, adı geçǝn siyasi, ǝsgǝri, sipor, idman ve enerji alanlarına ǝk olaraq Azǝrbaycan’ın uzluq (sǝnǝt) alanında da Avropa ilǝ enteqrasiyon sürǝcinǝ qatqı yapar vǝ onu bütünlǝr.

3-Azǝrbaycan’ın Yurovijında - heç olmasa bǝ’zǝn - Azǝrbaycan Türkcǝsindǝ çıxış etmǝsi Azǝrbaycan Türkcǝsinin e’tibarını yüksǝldib, bu dilin Avropa dillǝri cǝrgǝsinǝ girmǝsinǝ yardım edǝr.

4-Yuxarıda söylǝnǝnlǝr, y’ǝni Azǝrbaycan Cumhuriyǝtinin hǝr yönü ilǝ Avropaya enteqrasiyonu vǝ Azǝrbaycan Türkcǝsinin Avropa vǝ dünya çapında qonumunun yüksǝlişi, İranda yaşayan Türk xalqı vǝ Güney Azǝrbaycan üzǝrindǝ İran devlǝti, Fars şovenismi vǝ Ariya irqçiliyi tǝrǝfindǝn çökdürülmüş olan aşağılıq duyqusunun dağılmasında, özgüvǝninin artmasında , milli kimliyinin oyanması vǝ bǝlirginlǝşmǝsindǝ kǝsin etgisi olacaqdır.

5-İranda yaşayan Türk xalqı vǝ Güney Azǝrbayanın dış Avropa vǝ yabancı televiziyonlarında özünü Azǝrbaycan Cumhuriyǝti timsalında görmǝsi vǝ eşitmǝsi, İran devlǝtinin kǝndi televiziyon vǝ mediyası aracılığı ilǝ dayatmaq istǝdiyi yad Fars kültür vǝ kimliyindǝn qopması vǝ dolayısı ilǝ Fars xalqından ayrışmasına aparıb çıxaracaqdır.

6-İranda yaşayan Türk xalqının, Fars xalqından ayrışmasına kömǝk edǝn, Güney Azǝrbaycan’ın Farsistanla olan bağ vǝ bağlılıqlarının qopmasına yardım edǝn hǝr şey bizim milli çıxarlarımız doğrultusundadır.

7-Xǝbǝrlǝrdǝ oxuduqlarımıza görǝ Yurovijında Azǝrbaycan Cumhuriyǝti’ni tǝmsil edǝn iki kişidǝn birisi olan Arǝş, özünü İran millǝti vǝ Ariya irqindǝn bilmǝkdǝdir. Bir İran millǝtçisi olan o, öz danışıqlarında bu yarışmada İran’ın qazandığını iddia etmişdir.

8-Arǝş kimi birisinin Azǝrbaycan’ı tǝmsil etmǝsi, yuxarıda söylǝnǝn bütün olumluluqlara kölgǝ salmaqdadır. Güneylilǝrin bütün uyarı vǝ bilgilǝndirmǝlǝrinǝ qarşın, Azǝrbaycan Cumhuriyǝti’ni bir İran milliyǝtçisinin tǝmsil etmǝsi, açıqca bir fiyasko vǝ ıskandal (iftizah)dır.

9-Mǝncǝ bu olayın dǝrinliklǝrindǝ Azǝrbaycan Cumhuriyǝtindǝ milli kimlik müǝllifǝlǝri haqqında olan ǝksiklik vǝ tǝmǝl yanlışlıqlar, artı Güneylilǝrin orada da yetǝrincǝ aktiv olammamaları vǝ daha doğrusu ciddiyǝ alınmamaları yatmaqdadır.

10-Azǝrbaycan Cumhuriyǝti, devlǝt, mediya vǝ aydınları arasında milli kimlik açısından çox ciddi olan bir neçǝ tǝmǝl yanlışlıq vardır. Bunların zaman zaman vǝ gün getdikcǝ artan bir şǝkildǝ - Arǝş örnǝyindǝ olduğu kimi- Güney ilǝ Quzey arasında sorun yaratma potansiyeli bulunmaqdadır.

11-O cümlǝdǝn:

-Azǝrbaycan Cumhuriyǝtindǝ xalqımızın milli adının “Türk”dǝn “Azǝrbaycanlı”ya vǝ dilimizin adının “Türkcǝ”dǝn “Azǝrbaycanca”ya dǝyişdirilmǝsi,

-“Azǝrbaycanca” dilinin “Türkcǝ”nin özgün qural vǝ doğal yapısından uzaqlaşaraq, dǝrin bir şǝkildǝ Fars dili qural vǝ söz dağarcığından etgilǝnmǝsi,

-Azǝrbaycan Cumhuriyǝtindǝ Azǝrbaycan topraqlarının güneydǝ İran vǝ batıda Türkiyǝ içindǝ harada bitdiyinin bilinmǝdiyi vǝya yanlış bilinmǝsi,

-Xalqımızı oluşduran altqurupların ayrı vǝ başqa qövm vǝ etnik quruplar olaraq görülmǝsi (özǝlliklǝ İran’ın güneyindǝ vǝ İraq’da yaşayanları),

-Xalqımızı mǝzhǝb olaraq “Cǝ’fǝri” deyil, “Șiǝ” diyǝ tanımaları vǝ tanıtmaları,

-“Əlǝvi” (Qızılbaş) mǝzhǝbinin Azǝrbaycan Cumhuriyǝtindǝ tanınmaması,

-Tarixdǝki devlǝtlǝrimizin özǝlliklǝ “Afşar” vǝ “Qacar”ların yad vǝ işqalçı olaraq görülmǝsi,

Vǝ ....

12-Onbirinci bǝnddǝ söylǝnǝnlǝrǝ rǝğmǝn Azǝrbaycan Cumhuriyǝtinin Yurovijında bulunması, ginǝ dǝ Güney Azǝrbaycan’ın milli çıxarları doğrultusundadır.


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-5:14 AM
1 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

 


از : مئهران باهارلي

عنوان : یهودیان آزربایجان هم به همراه ترکان، توسط ارمنیها قتل عام شده اند

http://www.akhbar- rooz.com/ idea_process. jsp

در دوره سالهاي جنگ جهاني اول و حوادث ذكر شده در مقاله سعيد نعيمي به آدرس فوق (روي ديگر فاجعه)، نه تنها ترکان، بلکه یهودیان آزربایجان هم توسط ارمنیها قتل عام شده اند. در منابع تاریخی متعدد، اشارات پراکنده ای به کشتار یهودیان آزربایجان توسط ارمنیان در سالهای جنگ جهانی اول وجود دارد. من در زیر چند مورد را نقل می کنم:

"و این هم ناگفته نماند در ارومی کلیمی مذهب زیاد است و در محلات مخصوصی سکونت دارند. آن بیچارگان نیز دچار پنجه مسیحیان بوده و ایشان را هم کشته و اموالشان را غارت می نمودند و شبها همچنان که به خانه مسلمانان به کشتار و غارت می رفتند به خانه های کلیمیان نیز رفته، از قتل و غارت خودداری نمی کردند و در این قتل عام قریب ده هزار مسلمان و کلیمی مقتول گردیدند". (تاریخچه ارومیه- رحمت الله توفیق)

"در ۲۱ صفر ۱۳۳۴ (۲۹ دسامبر ۱۹۱۵) عثمانیها به دره قاسملو رسیدند. کوچ مسیحیان هم به دنبال انتشار اخبار حملات عثمانی به اورمیه بیشتر شد. در این حین ارامنه و آشوریها، یهودیان و مسلمانان اورمیه را به کار اجباری در کوه الیمان برای حفر سنگر وا می داشتند". (آذربایجان در جنگ جهانی اول- ص ۵۹)

"در دهه سوم بهمن ۱۲۹۶ خورشیدی چند نفر از جیلوها، دو مسلمان و یهودی را در بازار اورمیه کشتند". (آذربایجان در جنگ جهانی اول- ص ۱۰۶)

در همان سالها در جمهوری آزربایجان نیز یهودیان به همراه ترکان توسط ارمنیان قتل عام شده اند. اخیرا نمایشگاهی در باره یهودیان قتل عام شده شهر قوبا توسط ارمنیان در شهر مذكور دائر شده بود. خبر زیر مربوط به این نمایشگاه است

:



Eyni zamanda Ermənilərin ötən əsrin əvvəllərində Azərbaycanın Quba şəhərində Azərbaycanlılara və Dağ Yəhudilərinə qarşı törətdiyi soyqırım aktını özündə əks etdirən foto və video materialları məhz İsmayıl Ağayev tərəfindən İsrail ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırdı.

۱۲٣۴۴ - تاریخ انتشار : ۲۲ ارديبهشت ۱٣٨٨


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-2:53 AM
0 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

 


اعتراض به موردي در نامه سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان به خامنه ای

از : مئهران باهارلی

عنوان : زاهدان کین جلوه در محراب و منبر می کنند

http://www.akhbar- rooz.com/ idea_process. jsp

در نامه سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان به آدرس فوق، جمله ای بدین شکل موجود است:

"مردم کردستان ایران امروز در استان های ایلام، کرمانشاه، کردستان، آذربایجان غربی و بخش هایی از استان های همدان و لرستان در غرب کشور، استان خراسان شمالی و بخش هایی از شمال خراسان رضوی در شرق ایران زندگی می کنند"-پایان نقل قول

در این جمله اشتباهات چندی وجود دارد:

١-مردمی که در مناطق یاد شده زندگی می کنند، "مردم کردستان" نیستند، "مردم کرد" هستند.

٢-گفته شده که کردها در بخشهائی از استانهای همدان و لرستان ساکن اند، در عین حال نام استانهای ایلام، کرمانشاه، کردستان، و آزربایجان غربی جدا از آن دو استان آورده شده است. این به این معنی است که به نظر تدوین کنندگان این نامه، استانهای آزربایجان غربی، ایلام، کردستان و کرمانشاهان تماما کرد نشین اند. این فرض و ادعا تماما نادرست و بی پایه است:

الف-تنها بخشهائی در جنوب استان آزربایجان غربی تماما کردنشین است. شهرستانهای مرکزی و شمالی استان یا تماما ترك نشين اند و یا دارای اکثریت مطلق نفوس ترک می باشند.

ب-استان ایلام محل زندگی پنج ملت لر، کرد، عرب، لک و گوران است.

ج-استان کرمانشاه دارای نفوس غیر کرد قابل ملاحظه ای است. به عنوان نمونه شهر سنقر و پیرامون آن ترک نشین بوده و بخش اعظم شهرستان سنقر نیز در داخل آزربایجان ائتنیک قرار دارد. علاوه بر آن، در این استان گروههائی از ملل گوران، فارس، لك و لر نیز ساکن اند. اساسا مرکز استان یعنی شهر کرمانشاه امروز شهری فارس زبان است.

د-استان کردستان، عمدتا محل سکنی دو ملت کرد در بخشهائی غربی-جنوبی آن و ترک در بخشهای شرقی-شمالی آن است. مشخصا دو شهرستان بیجار و قروه در این استان دارای اکثریت مطلق جمعیت ترکند و بخش اعظم این شهرستانها جزئی از آزربایجان اتنیک می باشد.

٣-در این نامه به بافت مختلط ملي-جمعیتی استانهای کردستان و کرمانشاه و ... اشاره نمی شود. و در حالیکه از حقوق کردان ساکن در استانهای همدان و لرستان یاد می شود کوچکترین اشاره ای به لزوم حمایت از ترکهای ساکن در استانهای کردستان و کرمانشاه و حقوق آنها نمی گردد.

٤-سیاست انکار وجود ملت ترک در دو استان مذکور و نفی حقوق ملی ترکان و بخشهای آزربایجانی واقع در دو استان کردستان و کرمانشاه توسط فعالین سیاسی کرد، عینا مانند و کپی سیاست انکار وجود و نفی حقوق ملل غیرفارس ساکن در ایران توسط جمهوری اسلامی فارسگرا است.

٥-سیاست کردستان شمردن اراضی ترک نشین و آزربایجانی واقع در استانهای آزربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه و همدان توسط فعالین سیاسی کرد، چیزی به جز افزون طلبی قومي و توسعه طلبی ارضي نیست. ما عواقب وخيم و مصيبت بار همچو سیاستهائی را که از سوی صربستان در یوگوسلاوی سابق دنبال می شد همه با عبرت ملاحظه کرده ایم.

٦-سیاسیون کرد می باید دست از توسعه طلبی ارضی بر علیه ملت همسایه ترک و سرزمینهای آزربایجانی تقسیم شده توسط تقسیمات اداری کنونی نامناسب بین استانهای آزربایجان غربی، همدان، کردستان و کرمانشاه دست برداشته و همزمان با مطالبه حقوق ملی کردان ساکن در ایران و خواست پذیرفته شدن رسمی هویت کردها در آن، خود نیز هویت و وجود ترکان و بخشهای آزربایجانی واقع شده در استانهای کردستان و کرمانشاه را به رسمیت بشناسند و بدانها احترام بگذارند

.
۱۲۰۴۹ - تاریخ انتشار : ۲۲ ارديبهشت ۱٣٨٨


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-2:47 AM
0 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

 


تجزيه طلب؟ يا استقلال طلب؟

خانم هما روزبهاني

در فراخوان شما (ايران پروقرئسيو) براي جمع امضا در اعتراض به سخنان خانم جين هارمن نماينده دمكرات ايالت كاليفرنيا در واشنگتن در رابطه با كثرت ملي ٠قومي) ايران و لزوم استفاده جهان از آن در تعامل با ايران چند اشكال اساسي وجود دارد:

١- شما در اين نامه تان براي ناميدن هويت طلبان و برابري خواهان ملل غيرفارس ساكن در ايران اصطلاح مراكز امنيتي-اطلاعاتي جمهوري اسلامي ايران يعني "تجزيه طلب" را بكار برده ايد. كاربرد اين ادبيات از سوي شما شبهه همسوئي و همكاري شما با مراكز اطلاعاتي و امنيتي جمهوري اسلامي در مواجهه با ملل غيرفارس ساكن در ايران را ايجاد مي كند. حق جدائي ملل از بدنه يك كشور كثيرالملله در جوامع دمكراتيك و مدني، معمولا با نامهائي بدون بار اخلاقي مانند استقلال طلب ذكر مي شود و نه با ادبيات مراكز امنيتي و اطلاعاتي و با كلماتي مانند تجزيه طلبي

٢-علاوه بر آن تجزيه طلبي امري نسبي است چرا كه بسياري از ملل غيرمسلمان ساكن در ايران توسط مرزهاي سياسي امروز ايران بدو نيمه تقسيم شده اند و در نتيجه سرزمين و يا وطن آنها توسط اين مرزها تجزيه شده است. مانند آزربايجان و كردستان و بلوچستان و تركمنستان و الاحواز و.... بنابر اين اين هواداري از تماميت ارضي ايران است كه به معني دقيق كلمه تجزيه طلبي است زيرا حفظ تماميت ارضي ايران يعني ادامه تجزيه شدگي آزربايجان، كردستان، بلوچستان، تركمنستان، الاحواز و ...

٣-همچنين نبايد فراموش كرد كه بسياري از نيروهاي سياسي استقلال طلب منسوب به ملل غيرفارس ساكن در ايران خواهان اتحاد با نيمه جدا شده خود هستند (آزربايجان جنوبي با جمهوري آزربايجان، كردستان ايران با كردستان عراق، تركمنستان با جمهوري تركمنستان، بلوچستان ايران با بلوچستان پاكستان و ...) با اين وصف اين استقلال طلبان كه خواهان وحدت با نيمه ديگر خودند در واقع تماميت ارضي خواهان و وحدت طلبان واقعي مي باشند؛

٤-وانگاه، جدائي ملل ساكن در ايران از بدنه آن، بذاته امري اخلاقي نيست كه به آن بار ارزشي داده آن را خوب و يا بد شمرد. مساله جدائي ملل ساكن در يك كشور كثيرالملله امري سياسي است و صرفا مي تواند به لحاظ سياسي و از نظر طرفهاي درگير و يا متاثر از آن امري مفيد و يا مضر، شمرده شود. البته اين مضر و مفيد بودن هم بسته به شرايط داخلي و خارجي و زمان و ... مي تواند تغيير يابد.

٥-شما خانم جين هارمن را به بي اطلاعي در باره ايران متهم كرده ايد. اما از نوشته تان آشكار است كه اين خود شما هستيد كه در بي اطلاعي مطلق از شرايط كنوني و تاريخ معاصر ايران هستيد. مساله شونيسم فارسي-راسيسم آريائي و به موازات آن مساله ملل غيرفارس ساكن در ايران يكي از مهمترين بلكه اساسي ترين مشكلات ايران در سراسر قرن بيستم بوده و امروز نيز به اصلي ترين مشكل اين كشور تبديل شده است؛

٦-نامه شما چنان نوشته شده كه گويا در ايران جريان استقلال طلبي منسوب به ملل ساكن در اين كشور وجود ندارد. تا آنجا كه ما مي دانيم نه تنها اين جريان در داخل و خارج ايران وجود دارد، بلكه در ميان تمام ملل غيرفارس ساكن در ايران شامل تركهاي آزربايجاني، اعراب، كردها، تركمنها، بلوچها و حتي اخيرا در ميان لرها، گْيلكها و مازني ها در حال گسترش و سازمان دهي است.

٧-شما نامه خود را از سوي همه ايرانيان به قلم آورده ايد. شايد شما اگر نامه خود را از سوي هموطنان منسوب به قوم فارس مي نگاشتيد معقولتر و جديتر مي شد. ملل ساكن غيرفارس ساكن در ايران هر كدام داراي دهها و صدها شخصيت و نهاد و انجمن و حزب ويژه خود مي باشند كه در صورت لزوم مي توانند به نمايندگي از آنها در مورد مسائل و حوادث موضعگيري كنند. اما سخن گفتن هموطنان فارس به جاي ملل ترك و عرب و لر و كرد و بلوچ و تركمن و لار و گيلك و مازني و .... علاوه بر بي ادبي سياسي نشان از خامي و جهالت دارد.

٨-البته اين به آن معني نيست كه قوم فارس حق اظهار نظر در باره استقلال و ... ندارد. البته كه قوم فارس حق و صلاحيت آن را دارد اما عرصه كاربرد اين حق و صلاحيت در مورد منطقه فارس نشين كشور است و نه مناطق ملي ديگر. زيرا اصولا در يك كشور كثيرالملله مساله استقلال يك واحد ملي عموما از واحد ملي مربوطه پرسيده مي شود. به عنوان مثال اينكه كوسووائي ها خواهان استقلال اند و يا نه، امري است كه از كوسووائيها پرسيده شد و نه از يك ملت ديگر كه در اين مورد ملت حاكم صرب بود. در ايران نيز به لحاظ تئوريك تنها مرجعي كه براي تعيين سرنوشت مناطق ملي داخل در اين كشور مي تواند نخر دهد همان ملل ساكن در آن مناطق ملي اند و نه قوم فارس..

٩-شما در نامه خود از مطرح شدن مساله كثيرالملگي ايران در واشنگتن ابراز شگفتي و خشم كرده ايد. اين واكنش شما غير قابل درك است. زيرا امر شگفت انگيزي در آن وجود ندارد. مساله ملي در ايران به آنچنان ابعاد حادي رسيده است كه به يكي از اصلي ترين گفتمانهاي كانديداهاي انتخابات رياست جمهوري در اين كشور تبديل شده است. بنابراين امري طبيعي تر از بحث و بررسي مساله ملل غيرفارس ساكن در ايران و موضعگيري نسبت به آن از سوي مراكز و نهادها و شخصيتهاي زيربط داخلي و خارجي وجود ندارد

بدين وسيله انتظار ميرود كه با مسائل كشور ايران آشنائي عميقتر و بهتري كسب كنيد. و اگر نيز مصر به بيان مواضع خود در رابطه با سخنان خانم جين هارمن هستيد، اين مواضع را با نام خود يعني افراد و نهادهايي منسوب به قوم فارس انجام دهيد و اكيدا از سخن راندن به نام تمام ايرانيها و بويژه ملل غيرفارس ساكن در آن و مخصوصا تركها اجتناب ورزيد

با احترامات فائقه.

مئهران باهارلي



--- On Sat, 5/16/09, Homa Roozbahani wrote:

From: Homa Roozbahani
Subject: `•¤°*°¤•´ IRANIANPROGRESSIVE `•¤°*°¤•´ اعتراض به سخنرانی "جین هارمن" پیرامون تجزیۀ ایران
To: IRANIANPROGRESSIVE@ yahoogroups. com
Date: Saturday, May 16, 2009, 11:00 PM



اعتراض به اظهارنظرات غیر مسئولانۀ خانم جین هارمن نمایندۀ دموکرات کالیفرنیا پیرامون تجزیۀ ایران

لطفا امضا کنید

ما ایرانیان درون و برون از کشور ایران توسط این طومار اعتراض خود را پیرامون اظهار نظر غیر مسئولانۀ خانم “جین هارمن” نمایندۀ دموکرت ایالت کالیفرنیا در کنگرۀ آمریکا در ارتباط با تجزیۀ ایران اعلام میداریم:

خانم “جین هارمن” در تاریخ 2009-03-05 در اجلاس سالیانه و یکهفته ای که در مرکز "مجمع عمومی ارتباطات آمریکا و اسرائیل" “AIPAC” در واشنگتن برگزار گردید ؛ در یک میز گرد رسمی راه حل گرفتاریهای جهانیان با دولت اسلامی ایران را ضمن گزینۀ نظامی ؛ در جدا ساختن فرهنگهای قبیله ای ایران پیشنهاد کردند!- ایشان با اشاره به کثرت قومها در ایران و تمایز فرهنگی شان با یکدیگر؛ جدائی اقوام از کل بدنۀ ایران ؛ به معنای تجزیۀ ایران را مطرح نمود.

این اظهار نظر غیر مسُولانۀ یکی از نمایندگان کالیفرنیا که با کف زدنهای چندین نمایندۀ –سناتور- و دیپلماتهای برجستۀ آمریکايی و اسراييلی و در حضورآقای شیمون پرز رئیس جمهوری اسرائیل؛در مقابل دوربینهای رسانه های مختلف بود ؛ بر قاطبۀ ایرانیان بسیار گران و تحقیر آمیز آمده وچنین توهمی را در ذهن آنان بوجود آورده که در یک چنین ا جلا س عمده و حائزاهمیتی که تصمیم گیرندگان و تعیین کنندگان خط مشی سیاسی حضور داشتند؛ چرا گفته های غیر مسُولانۀ این خانم ؛ به جای اعتراض؛ با تشویق و کف زدنهای حاضرین در جلسه روبرو شده است. و آیا چنین پیشنهاد خام و غیر مسُولانه با هدف و طرحی از پیش ساخته شده و با نیت از هم پاشیدن یک کشور با قدمت چند هزار سال سابقۀ تاریخی چون ایران نبوده است؟ و آیا به آغاز جنگهای داخلی و به جان هم انداختن اقوام ایرانی که براثر سی سال حکومت سراسر استبدادوشکنجه و دار و تازیانۀ طالبانهای ایرانی به ستوه آمده اند منجر نخواهد شد؟

از یک خانم سیاستمداری که برگزیدۀ آرای مردم است؛ بعید مینماید که با وجود چنین بی اطلاعی نسبت به روحیه؛ فرهنگ و سیاست منطقه به خود اجازه دهد چنان توصیه ها و پیشنهادهايی را بدهد که اگر از تئوری به عمل درآید؛ به دلایل بیشمار استراتزیکی و ژئوپولیتیکی ؛ کل منطقه رابه خاک و خون وآتش میکشد و دامنۀ این تخریب جهان را در خود خواهد بلعید.

با توجه به خشم و وحشت ایرانیان پیرامون این اظهار نظر و راه حل خانم جین هارمن در یک مجمع رسمی حائز اهمیت و تصمیم گیرنده – ما ایرانیان بدینوسیله از این خانم نماینده تقاضا ی تجدید نظر درباره چنان موضع خطرناک و تشنج زا را داشته و از ایشان میخواهیم با پوزش و عذر خواهی از طریق رسانه های عمومی از ایرانیان سلب سوء تفاهم نمایند.

این طومار پس از جمع آوری امضاء به همراه نظرات امضا ء کنندگان به مراکز زیر برای پیگیری و درخواست توضیح و پوزش از جانب خانم "جین هارمن" ارسا ل خواهد شد.

کنگرۀ آمریکا؛ سنای آمریکا؛ کاخ سفید؛ دفاتر خانم "جین هارمن"؛ سفارت اسرايیل در آمریکا؛ سفارت آمریکا در اسرايیل؛ رسانه های آمریکا و استانداری کالیفرنیا.

لطفا امضا کنید


آرديني اوخويون- Ardını Oxuyun!
Yazan- يازانmehran bahari-چولا-2:40 AM
0 گؤروش-قاتقي-اؤنه ري

Thursday, May 14, 2009
 



اوچونجو بوي:
باي بؤره`نين اوغلو
بامسي بئيره ك`ين بويو

Üçüncü Boy:
Bay Börә’nin Oğlu
Bamsı Beyrәk’in Boyu

مئهران باهارلي
Mehran Baharlı

باشگون، كؤچ آيي، سيغير ايلي
Başgün, Köç Ayı, Sığır İli
دوشنبه، ١١ مه- ٢٠٠٩


دده قورقوت كيتابينين گئچميش بؤلومله ريني اوخوماق اوچون آشاغيداكي ايزله كله ره (لينكله ره) تيخلايين:

دده قورقوت كيتابي اؤنسؤزو
بيرينجي بوي: ديرسه خان اوغلو بوغاج خان`ين بويو

ايكينجي بوي: سالور قازان`ين ائوينين ياغمالانديغي بوي
اوچونجو بوي: باي بؤره`نين اوغلو بامسي بئيره ك`ين بويو


تارتيشمالي بير نئچه دئگي (كلمه) و بيزيم اؤنه ري-چؤزومله مه له ريميز

سيرا آرديSıra ardı -آردي سيراArdı sıra : اؤزگون بتيكده "قيرق گونه دكن صره واردي كاينوز" بيچيمينده بير تركيب واردير. آراشديرماجيلارين چوخو بو تركيبده كي "صره واردي" كلمه سيني، توركجه - فارسجا قاريشيمي اولان "سيراواردي" دييه اوخوموش و بو كلمه نين اصليني ده توركجه "سيرا" ايله، بنزه رليك ايفاده ائده ن فارسجا "وار" سون اكينين بيرله شمه سينده ن تؤره نه ن "سيراوار" دييه قبول ائتميشله ردير. اونلارا گؤره بو كلمه ده ييشه ره ك-پوزولاراق "سيراواردي" بيچيميني آلميشدير. اويسا توركجه ده "سيراواردي" دييه بير كلمه يوخدور. بيزجه بو كلمه نين اصلي "سيرا آردي" و آنلامي دا آرخا آرخايا، آرد آردا، بير بيري داليسينجادير. بو تركيب بوگون ديليميزده "آردي سيرا" اولاراق ايشله كدير. بورادا تركيبي اولوشدوران ايكي كلمه نين يئر ده ييشديرمه سي اولايي ايله قارشي قارشيياييق، "آياق يالين" و "يالين آياق" اؤرنه كله رينده اولدوغو كيمي. "(گؤمله يي) قيرخ گونه تكين سيرا آردي گييينيز" جومله سي، "(كؤينه يي) قيرخ گونه تكين، بير بيرينيزين آردينجا گييين" دئمه كدير.

قابساQabsa –قبضهQəbzə : دده قورقوت كيتابيندا بير نئچه يئرده، آنلامي قيليج و ياي كيمي سيلاحلارين بالچاق و دسته سي اولان عره بجه "قبضه" كلمه سي ايشله ديليبدير، اؤرنه يين "قبضه سينده ن ياي ايكي پارا اولدو". آنجاق بير نئچه يئرده ده- "بان ائويمين قابساسي اوغول" عيباره سينده اولدوغو كيمي- توركجه "قابسا" كلمه سي يانليشليقلا عره بجه "قبضه" دييه يازيلميشدير. بوراداكي "قابسا" كلمه سي، "قاپي و يا آغيزقانين (پنجه ره نين) ايكي قاناتيندان بيري، چيتده ن و يا آراليقلي چاخيلان تخته له رده ن ياپيلميش باخچا قاپيسي، قاپي" دئمه كدير. (فارسجاسي لنگ).

يازيبYazıb -يا رب!Ya Rəb : اؤزگون بتيكده بئله بير جومله واردير: "نه كوردي سلطانم كوردي كوك چايرك اوزرنه بر قرمزي اوتاغ دكلمش يازوب بو اوتاغ كيموك اولا ديدي". آراشديرماجيلار گنه لده بتيكده اولدوقجا اوخوناقلي اولاراق يازيلان بو جومله ده كي "يازوب" كلمه سيني، "يا رب!" دييه اوخوموشلاردير. اويسا دوزگون اوخونوش، "يازيب" اولماليدير. "يازماق" فئعلينين آنلاملاريندان بيري- ديوان لغات الترك`ده ده گئچدييي كيمي- شاشيريب قالماق و تعه ججوبله نمه كدير. "يازيب بو اوتاق كيمين اولا دئدي" ايسه، "شاشيريب بو اوتاق كيميندير دئدي" آنلاميندادير. دولاييسي ايله بو جومله نين دوزگون اوخونوشو بئله اولماليدير: "نه گؤردو سولطانيم؟!، گؤردو [+كيم] گؤي چاييرين اوزه رينه بير قيرميزي اوتاق ديكيلميش. يازيب بو اوتاق كيمين اولا؟! دئدي".

تان تانسيقTan tansıq : اؤزگون بتيكده بئله بير جومله واردير: "بازركانلر ..... دان دانشوخ اله ياخشي ارمغانلر الديلر". بير سيرا دده قورقوت كيتابي يايينلاريندا يانليشليقلا "دان دانيشيق" بيچيمينده اوخونان ايلك ايكيله مه "تان" و "تانسيق" كلمه له رينده ن اولوشماقدادير. "تانسيقTansıq " (اسكي متينله رده "تانکسوق"، "تنکسوق"، "تنسخ"، "تنسوخ"، " تنسق"، "تنسوق"...) كلمه سينين آنلامي بنزه ري آز اولان، آز بولونان، شاشيرديجي، ايلگينج، موسته ثنا، سون دره جه گؤزه ل، ياخشي و ده يه رلي نسنه، هدييه و آرماغاندير. بو كلمه آيريجا "معجزه" آنلاميني دا داشيميشدير. تانسيق دئگيسينين كؤكه ني اولاغان اوستو، شاشاجاق، شاشيلاجاق، تعه ججوبلو، غريبه، سئچمه، اؤنه ملي، آز بولونان نسنه آنلاميندا اولان "تانTan ، تانقTañ " كلمه سيدير. بو كؤكه نده ن ياپيلان "تانا قالماق Tana qalmaq"، "تانلاماق Tanlamaq"، "تانالماق Tanalmaq" فئعلله ري شاشيرماق، حئيره ت ائتمه ك آنلاملاريندادير.

آلاAla –اعلاƏ’la : اؤزگون بتيكده بئله بير جومله واردير: "بازركانلر ..... دان دانشوخ اله ياخشي ارمغانلر الديلر". بوراداكي "اله" كلمه سيني "آلا" (بويا ايله ايلگيلي)، "ايله" (بيرليكده) و يا "ائله" (ائله جه) دييه اوخويانلار اولموشدور. بيزجه دوزگون اوخونوش "اعلا" اولماليدير. عره بجه كؤكه نلي "اعلا" كلمه سينين آنلامي ان يوكسه ك، ان ياخشي، ان گؤزه ل، ان اوستوندور. بويا ايله ايلگيلي اولان توركجه كؤكه نلي "آلا" كلمه سي ايسه نسنه له رده آغ و باشقا بير رنگده ن اولوشان، رنگاره نگ؛ دريده آغ لكه و گؤزده آچيق گؤي و يا سارييا چالان قونور (قهوه) رنگلي دئمه كدير. بو جومله ده "تان" و "تانسيق" ايكيله مه سي كيمي، "اعلا" ايله "ياخشي" ايكيليسي ده ائش آنلامليدير. دولاييسي ايله دوزگون اوخونوش بئله اولماليدير: "بزيرگانلار .... تان-تانسيق، اعلا-ياخشي آرماغانلار آلديلار".

قوشون آلاقاتيني Qoşun alaqatını: اؤزگون بتيكده "قوشك اله قاتني قيزك كوكچكني" بيچيمينده بير تركيب واردير. بو تركيبين ايلك بؤلومونو "قوشون آلا قانيني" (قاني قيزيل رنگلي اولان قوشو)، "قوشون آلاغانيني" (قوشون آليجيسيني، قوشون ييرتيجيسيني)، "قوشون آلا قاناديني" (قانادي آلا اولان قوشو) دييه اوخويانلار اولموشدور. اوچان قوشلا ايلگيلي اولان بوتون بو اوخونوشلار يانليشدير. بيزجه بو تركيبين دوغرو اوخونوشو "قوشون آلاقاتيني" اولماليدير. بورادا "قوش"، اوچان قوشQuş دئييل، آشيلانميش دري آنلامينداكي "قوغوش" كلمه سينين قيسسالتيلميش بيچيمي اولان "قوشQoş " كلمه سيدير. "آلاقات" ايسه "چارقات" كيمي دري و قوماشلاري تانيملايان توركجه بير تركيبدير. (خاقاس توركجه سينده "خات"، چوواشجادا "خوت" اولاراق سؤيله نه ن "قات" كلمه سي، فارسجا "لا و تاي پارچه، لباس و ...، لايه، دفعه، خط اتو، خم، كنار" آنلاملاريندادير). "قوشون آلاقاتي"، يعني آشيلانميش درينين آلا (رنگلي؟، اعلا؟) قاتي.

بئزين گؤيچه ييني Bezin göyçəyi: آراشديرماجيلار يوخاريداكي تركيبين ايكينجي بؤلومو اولان "قيزك كوكچكني" عيباره سيني، "قيزين گؤيچه ييني" دييه اوخوموشلاردير. اويسا بيزجه "قيز" دييه يازيلان كلمه اصلينده "بئزBez " اولماليدير. بورادا سؤز، ياغيدان اله گئچه ن غنيمه تله رده ن گئدير. بو غنيمه تله ر آراسيندا "قوماشين آريسي" و "دوققوزلاما چيرغاب چوخا" ايله بيرليكده "بئزين گؤيچه يي" ده واردير. بو دورومدا غنيمه تله رين هاميسي، "قوماشQumaş "، "بئزBez "، "چيرغابÇırğab "، "چوخاÇuxa " و "قوشQoş " پارچا و پالتار ايله ايلگيليدير ("چيرغاب"، سيرمالي پالتار دئمه كدير).

قاراواتاQaravata : آراشديرماجيلارجا اؤزگون بتيكده گئچه ن "قراواته" كلمه سي، گنه لده يانليشليقلا "قازاواتا"، "غزاواتا"، "قاراواشا"، "قراو آتا" و ... اوخونوب و گنه ده يانليشليقلا غزالار و يا قوتسال ساواشلار اولاراق آنلاملانديريلميشدير. بو يانليش آنلامديرما اؤزه لليكله آزه ربايجان جومهورييه تينده گؤزه چارپماقدادير. آزه ربايجان سووئت جومهورييه تينده سوسياليست و توتوجو اخلاق و گله نه كسه ل عاييله آنلاييشينا اوياراق اسكي متينله ر و بو آرادا دده قورقوت كيتابينين، وار اولان كؤسنول (ائروتيك) و جينسه ل ايچه ريكلي بوتون "ضره رلي" عونصورلاردان تميزله ندييي بيلينه ن يبر گرچه كدير. "قاراوات"ا گلينجه، بو كلمه عره بجه "خرابات" كلمه سينين توركجه له شميش بيچيمينده ن باشقا بير شئي دئييلدير. متينده ايسه بو كلمه نين آنلامي، قوتسال ساواش اولماييب، ايچگيلي ائيله نجه يئري، چاخير ائوي و گنه ل ائودير. "خاراباتا وارديغيم يوخ" يعني ايچگيلي ائيله نجه يئرله ري و يا گنه ل ائوه گئتديييم يوخ. بو سؤزله رين بيله له رينه خطابه ن سؤيله ندييي ايكي قادينين آدي دا ("بوغازجا" و "قيسيرجا") ائروتيسم و جينسه لليكله ايلگيليدير: "بوغازBoğaz " آزقين، كؤسنول، شهوه تلي اولان؛ "قيسيرQısır " ايسه اوره مه اولاناغي اولمايان، دؤل وئره مه يه ن كيمسه دئمه كدير. آيريجا بو سويلامادا حاميله آنلاميندا اولان "بوغازجا" و حاميله اولامايان "قيسيرجا" كلمه له ري، بيربيرينين قارشيتي اولاراق ايشله نميشدير. بورادا بئيره ك`ين "قيسيرجا" و "بوغازجا" ايله اويونو اولماديغيني سؤيله مه سي، اونون باني چيچه ك`ه اولان سئوگي و باغينين ائروتيسم و جينسه للييه دايالي اولماديغي آنلاميندا آنلاشيلماليدير.

خازانجاXazanca : بو بويدا بئله بير عيباره واردير: "خراجه قراجه بوره لر ديلدي". بو عيباره ده كي "خراجه" كلمه سيني م. ارگين "خيراجا" اولاراق اوخوموش و كيچيك، اوفاق، آريق دييه آنلاملانديرميشدير. باشقا آراشديرماجيلار دا بو آچيقلاماني تكرار ائتميشله ر. اويسا متين ديققه تله اوخونورسا، بو كلمه نين كيچيك و آريق دئييل، ترسي بؤيوك و كؤك آنلاملاريندا اولماسي گره كدييي اورتايا چيخاجاقدير. دلي قارجار دده قورقوت`دان "خراجه" و قاراجا بيره له ر گتيرمه سيني ايسته يير، دده قورقوت دا بيره له ري گتيردييينده، دلي قارچار`ا ايسته دييي سميز بيره له ري آلماسيني، ايسته مه دييي آريق بيره له ري ايسه بيراخماسيني سؤيله يير. بيليندييي كيمي "سميز" كلمه سي كؤك، شيشمان و ايري آنلاملاريندادير. دئمه ك، دلي قارچار`ين ايسته دييي "خراجه" بيره له ر، آريق و كيچيك دئييل، ترسينه "سميز و يا كؤك، شيشمان و ايري" اولان بيره له ردير. بيزجه بوراداكي "خراجه"، ناسيخين يانليش يازديغي بير كلمه دير. بو كلمه نين دوغرو يازيليشيني سالور قازان`ين ائوينين ياغمالانديغي بويوندا بولماق اولاسيدير. آدي گئچه ن بويدا بئله بير تركيب واردير: "قولي بودي خرانجه اوزون بالدرلري اينجه". م. ارگين بوراداكي "خرانجه" كلمه سيني ده، يانليشليقلا "خاران" اوخوموش، آنجاق دوغرو اولاراق ايري و بؤيوك دييه آنلاملانديرميشدير. اويسا بو كلمه نين دوزگون اوخونوشو دا "خازانجا"دير و "قولو، بودو خازانجا، اوزون بالديرلاري اينجه" عيباره سي، "قول و بودو قالين و اوزون؛ اوزون بالديرلاري اينجه" دئمه كدير.

"خازان" (چاغداش آنادولو لهجه له رينده: خزان، خزه ن) كلمه سينين آنلامي قالين و اوزون آغاجدير. سؤزلوكله رده بو كلمه نين قارشيسيندا وئريله ن آچيقلامالار بئله دير: "خازان: تاواني توتان اوزون و قالين داشيييجي آغاج، قالين بيچيلميش اوزون تخته، آغاج ياپيلاردا كيريش اولاراق قوللانيلان قالين بيچيلميش اوزون تخته، داملارين اوزه رينه دؤشه نه ن قالين و بؤيوك آغاج كيريش، دوز داملاري قاپادابيلمه ك اوچون، گنه لليكده آرديج آغاجيندان اولان و دامين يوكونو چكمه ك اوزه ره اوزونلاماسينا قويولان اوزون و قالين آغاج، توپراق داملاردا يوك داشيييجي آغاج سوتون". (يونوس ائمره: داغدان كسديله ر خازانيم، پوزولدو اسكي دوزه نيم، من بير اوسانماز اوزانيم، درديم واردير، اينله ريم). دده قورقوت كيتابيندا ناسيخ خطاسي اولاراق "خراجه" و "خرانجه" بيچيمينده يازيلميش اولان توركجه "خازان" كلمه سينين كؤكه ني ايسه، ائرمه نيجه "هئجان" كلمگ سيدير. يوخاريدا سؤيله نه نله ره اساسه ن، "خراجه قراجه بوره لر ديلدي" عيباره سينين دوزگون اوخونوشو، "خازانجا قاراجا بيره له ر ديله دي" اولوب و آنلامي دا "ايري و قارا بيره له ر ايسته دي"دير.

آنيسي انتديAnısı әntdi : بو بويدا بئله بير جومله واردير: "دده نك انسي انتدي". بو جومله گنه لده "آنيسي آنيتدي"دييه اوخونموش و "عاغلي شاشيردي" اولاراق آنلاملانديريلميشدير. اويسا دوزگون اوخونوش "آنيسي انتدي" اولماليدير. اسكي و اورتا توركجه ده "انسي انتمه كƏnsi әntmәk "، عاغلي باشيندان گئتمه ك، شاشيرماق آنلاميندادير. بو دئييم چئشيتلي قاليبلاردا و سيخجا اسكي آنادولو توركجه سي متينله رينده گئچمه كده دير (انسي انتدي، انسله ري انددي، انسي انديب، انسله ري انديب، انسيني انتديردي، .... ). توركجه ده "انديمه كƏndimәk " كؤكه نينده ن اولان "انديكƏndik " (شاشقين، بودالا، حئيران)، "انتيرمه كƏntirmәk " (ايشينده شاشيرماق)، "انديكمه كƏndikmәk " فئعلي (شاشيرماق). "اندهƏndә " (عاغيلسيز)، "انته له مه كƏntәlәmәk " (شاشقين بير دوروما دوشمه ك)، "انديره مه كƏndirәmәk " (شاشيرماق) ده بولونماقدادير. گونئي آزه ربايجاندا ايشله ديله ن "انتيقه آدام" (عجاييب، شاشيرداجاق آدام) دئييمي ده بو فئعلله ايلگيليدير. بو دئييمده "انتيقه" كلمه سينين عره بجه "عنتيق"-لاتينجه "آنتيك" كلمه سينده ن آلينديغي سانيلير. اويسا بوراداكي "انتيقه" كلمه سي، اسكي توركجه "انديك"ده ن باشقا بير شئي دئييلدير. "انسي انتدي" دئييمينده كي "انسي" كلمه سي ايسه، "عاغيلي، حافيظه سي، خاطيري" آنلاملاريندا اولان "آني"+ اوچونجو شخص يييه ليك اكي "-سي"نين و يا "آني"+"اوسو" (هوش آنلاميندا) بيرله شمه سينين سيخيشديريلميش حاليدير. دولاييسي ايله "آنيسي انتدي" جومله سي، "هوشو باشيندان گئتدي، عاغلي شاشيردي" دئمه كدير.

ايندي İndi- اينديمه ك İndimәk: "انتدي" فئعلي كيمي، دده قورقوت كيتابيندا گئچه ن و باشقا بير فئعل اولان "اينديمه ك" ده يانليشليقلا "آنيتماق" دييه اوخونموشدور. ديرسه خان بويوندا بئله بير جومله واردير: "تنگري ويرن طتلو جانك سيرانده ايمش اندي دخي". بير سيرا آراشديرماجيلار بو جومله ده كي "اندي" كلمه سيني يانليشليقلا "آنيت" اوخوموش و ائله جه ده آنلاملانديرميشدير (آنتيماق: حاضيرلاماق، حاضير ائتمه ك، بولوندورماق). باشقالاري ايسه بو كلمه ني دوغرو اولاراق "ايندي" اوخوموش، آنجاق يانليشليقلا "شيمدي، شو آندا، الآن" دييه آنلاملانديرميشلاردير. اويسا بورادا "ايندي" كلمه سي، "اينديمه كİndimәk " (اينديمه ك) فئعلينين امر حاليدير. "اينديمه كİndimәk " و يا "اينده مه كİndәmәk " فئعلي، آراماق، آختارماق، آراشديرماق دئمه كدير. بو فئعلين اسكي توركجه و چئشيتلي چاغداش توركول ديلله رينده آشاغيداكي بيچيمله ري واردير: اينتي.، ييند.، يينتي.، چينتي. (تووا)، نينتي. (خاقاس)، تينتي. (قيرقيزجا). دولاييسي ايله سؤزو گئده ن جومله نين دوزگون اوخونوشو بئله اولماليدير: "تانري وئره ن دادلي جانين سئيراندا ايميش، ايندي آخي!" (تانري`نين وئردييي دادلي جانين -بده نيني ترك ائده ره ك- گزمه يه چيخميش، آرا آخي اونو!).

اؤرو دورماقÖrü durmaq : آزه ربايجان نشرله رينده "اؤرو دورماقÖrü durmaq " و يا "اورو دورماقÜrü durmaq " بيرله شيك فئعلي، يانليشليقلا "اورو دورماقUru durmaq " بيچيمينده وئريلير. "اؤرمه كÖrmək " فئعلينده ن تؤره نه ن و اسكي و چاغداش توركول (Turkic) ديل و لهجه له رينده ايشله ك اولان "اؤرو" كلمه سي (اؤر.+-و) ديك، قالخيق، يوكسه كليك، يوكسه لتي، يوخاري، ايرتيفاع، ديره ك، سوتون، آياقدا و بنزه ري آنلاملاريندادير. اسكي توركجه ده يايقين اولان "اؤرو دورماقÖrü durmaq "، "اؤرو يوخلاماقÖrü yoxlamaq " و "اؤرو قوپماقÖrü qopmaq " فئعلله ري ايسه آياغا قالخماق، آياقدا دورماق، ديك دورماق دئمه كدير. ("اؤروده قالماق" = آياقدا قالماق).

آغيلAğıl -آغ آييلAğ Ayıl : دده قورقوت كيتابيندا "آغيل" كلمه سي ايله بيرليكده "آغاييل و يا آغ آييل" كلمه سي ده ايشله ديلير ("دلي قارچار`ي يالينچاق ائيله دي، آغيلا قويدو" و "آغ آييلدا آغجا قويونو سورار اولسان"). "آييلAyıl " كلمه سي توركجه "آغيلAğıl " كلمه سينين موغولجا بيچيميدير. آنجاق "آغيل" و "آييل" آراسيندا آنلام آيريليغي دا واردير. "آييل"، توركجه "آغيل"ين داشيديغي آنلاملارا اك اولاراق، سورو و قويون سوروسو آنلاملاريني دا ايچه رير.

يَلنجوقYalancıq ، يلنَجوق، يلتجوق، يرتجوق، ييرتجوق: متينده يالانجيق`ين آدي، بير نئچه يئرده "يرتجوق" اولاراق يازيلميش و آراشديرماجيلار طره فينده ن "يارتاجيق، ييرتاجيق" دييه اوخونموشدور. اويسا بيزجه بو دوروم، ناسيخين كؤچورمه ك اوچون قوللانديغي عره بجه متينده، "ي" حرفي اوزه رينده كي اوستره نين (فتحه نين) يانليشليقلا "ن" حرفي اوزه رينه قويولماسيندان و اوستره لي بو "نَ" حرفينين "ت"، و "ل" حرفينين ده "ر" دييه اوخونماسيندان قايناقلانميشدير. (يَلنجوق- يلنَجوق- يلتجوق- يرتجوق).

يينهYinə –گينهGinə –گنهGənə –ياناYana : بو دؤرد كلمه نين آنلامي بير داها و تكراردير. كؤكده ش اولان بو بيچيمله رين هاميسي، دده قورقوت كيتابيندا اولدوغو كيمي بو گون ده ديليميزده ايشله كديرله ر. بيز بونلارين هر دؤردونو قورودوق.

باشارماقBaşarmaq ، باجارماقBacarmaq ، بئجه رمه كBecərmək : آزه ربايجان توركجه سينده بو اوچ ائيله مين آنلاملاري آراسيرا بير بيرينه قاريشديريلير. "باشارماقBaşarmaq "، بير ايشي ايسته نيله ن بيچيمده بيتيرمه ك، مووه ففه ق اولماق دئمه كدير (فارسجاسي موفق شدن). "باجارماقBacarmaq "، ياپابيلمه ك، گوج گؤرونه ن بير ايش و يا دوروما چؤزوم بولماق، اوسته سينده ن گلمه ك دئمه كدير (فارسجاسي بلد بودن). "بئجه رمه كBecərmək " فئعلينه گلينجه، بو فئعل "باشارماق" و "باجارماق" فئعلله رينين آنلاملارينا ياني سيرا، جيماع ائتمه ك، جينسه ل ايليشگيده بولونماق، تجاووز ائتمه ك كيمي آنلاملاري دا واردير. بونلارا اك اولاراق آزه ربايجان توركجه سينده، بئجه رمه ك فئعلي، (بيتگيله ري) يئتيشديرمه ك، بسله مه ك و باشا بويا چاتمالاريني ساغلاماق آنلاميني دا قازانميشدير. (گنج اركه ك جوجه آنلاميندا اولان "بئچه" كلمه سي بو كؤكده ن تؤره ميش اولابيلير).

چونكوÇünkü - چونكومÇünküm - چون كيمÇün kim : دده قورقوت كيتابيندا بو اوچ بيچيمين هر اوچو ده ايشله ديليبدير. "چونكوÇünkü "، فارسجا "چونكه" كلمه سينين سس اويومو قورالينا گؤره توركجه سؤيله نيشيدير. "چونكومÇünküm "، فارسجا "چونكو"نون وورقولو (تاكيدي) حاليدير. "چون كيمÇün kim " ايسه (بلكه ده "چونكوم"ده ن گليشه ره ك)، فارسجا "چون" ايله توركجه "كيم"ده ن ياپيلميش بير بيرله شيك اداتدير. بو اوچونون اسكي توركجه ده كي قارشيليغي، "اوچراUçra " كلمه سيدير. بيز اسكي متينله رين ساده له شديريلميش يايينلاريندا بو اوچونو "چون كيم" (و بير سيرا دوروملاردا دا "چونكه" ايله "چونكي"له ري سس اويومونا اوياراق "چونكو") بيچيمينده گؤسته ريريك.

آلجا Alca- آلاجا :Alaca اؤزگون بتيكده "آلجا" و "آلاجا" اؤن آدلاري (صيفه تله ري) سيخجا ايشله ديلير. آنجاق بير سيرا دوروملاردا بونلارين ايشله ييشي يانليشليقلارلا بيرليكده دير. اؤرنه يين اؤزگون بتيكده "آلاجا گرده ك" تركيبي ايله قارشيلاشيريق. بيليندييي كيمي، بير ايلكه اولاراق گرده ك، دوواق و ....، آلا دئييل، آل و يا قيرميزي رنگينده اولار. بوندان دولايي بيز "آلاجا گرده ك" تركيبله ريني، "آلجا گرده ك" بيچيمينده دوزه لتديك.

هؤنكور هؤنكورHönkür hönkür - اؤكور اؤكورÖkür ökür . اؤزگون بتيكده "اؤكور اؤكور" اولاراق گئچه ن بو ايكيله مه، توركمه نجه ده "هونگور هونگورHüñür hüñür "، توركييه توركجه سينده "هونگور هونگورHünkür hünkür " و آزه ربايجان جومهورييه تينده "اؤنگور اؤنگورÖngür öngür " اولاراق يازيلير. گونئيده ايسه بو تركيبين چاغداش قارشيليغي "هؤنكور هؤنكور"دور.

يؤرومه كYörümək - يورومه كYürümək -يئريمه كYerimək : بوگون آزه ربايجان توركجه سينده وار اولان "يئريمه ك" ايله توركييه توركجه سينده وار اولان "يورومه ك" ائيله مله رينين اورتاق ديب بيچيمي، "يؤرومه ك" ائيله ميدير. بيز ديليميزده بو بيچيمله رين اوچونون ده قورونماسيندان ياناييق. "يؤرومه كYörümək " (اسكي متينله رده)، "يورومه كYürümək " (حره كه ت ائتمه ك، قيپيرداماق آنلاميندا) و "يئريمه كYerimək " (يايا اولاراق، آدديم آتاراق يول گئتمه ك آنلاميندا).

تپه ريTəpəri -تپه رهTəpərə : اؤزگون بتيكده "دپره" اولاراق گئچه ن كلمه نين آنلامي "تپه ده ن آشاغي"دير. بو كلمه، "تپه+-ه ره" بيرله شمه سينده ن تؤره ميشدير. بوراداكي "-ه ره"، "-ه ري" سون اكينين بير واريانتيدير. بيز بو اكله "اوزه ري، ايچه ري، ديشاري، تاشاري، آناري، يوخاري، ايله ري، اوجاري، ساري، آرقيري، آرداري، ديكه ري، ...." كيمي كلمه له رده ده قارشيلاشيريق.

دوش وئرمه كDüş vermək : آزه ربايجان جومهورييه تينده "دوش وئرمه ك" بيرله شيك ائيله ميني يانليشليقلا "رؤيا" آنلاميندا اولان "دوش" كلمه سي ايله ايلگيلي سانيب، "يوخلاماق، يوخويا قالماق" كيمي آنلاملانديرميشلاردير. اويسا بو تركيب "دوش وئرمه ك" و يا "دوشو وئرمه كDüşü vermək " اولوب و آنلامي بير آراج و يا مينيت اوزه رينده ياپيلان يولجولوغا اوندان آشاغي دوشه ره ك آرا وئرمه ك، قيسسا سوره لي و يئيين دوشمه كدير.

جئبهCebə –جوببهCübbə : دده قورقوت كيتابيندا ايكي بير بيرينه بنزه ر "جئبه" و "جوببه" كلمه له ري ايشله ديلميشدير. ("جوببه سييله، چوخاسييلا بئيره ك`ين آياغينا دوشدو"، و "جيلاسين قوْچ ايگيتله ره قالابا اؤلکه وئردي؛ شالوار، جئبه، چوخا وئردي"). "جئبه Cebə" توركجه بير كلمه اولوب و كيچيك حلقه له رين بيربيرينه گئچيريله ره ك ياپيلان زيرهلي پالتار، زيرهلي گييسي، ساواشدا گيييله ن دميرده ن پالتار آنلاميندادير. "جوببه Cübbə" ايسه عره بجه بير كلمه اولوب "ديشا گيييله ن، گنيش قوللو، اوزون اته كلي، ديزله ره جه ن انه ن و اؤنو آچيق بير پالتار؛ چوخا؛ گييسي" دئمه كدير.

قويون كيمQoyun kim : اؤزگون بتيكده بئله بير جومله واردير: "قزن آيدر مره قوكه قزلر ياننه ده وارسون ديدي" بو جومله ده كي "قوكه" كلمه سيني، "قونه! (قويون، آ!"، "قويونوز") كيمي اوخويانلار اولموشدور. بيزجه "قو كه" اولاراق يازيلان كلمه نين اصلي، "قويون كيم (بيراخين كيم، ايذين وئرين كيم) آنلاميندا اولان "قوك كه" اولماليدير. بورادا ناسيخ آرد آردا گله ن ايكي "ك"ده ن بيريني يازاركه ن آتي وئرميشدير. "قوك"، "قويماق" فئعلينين ايكيجي شخص چوخول امير كيپي اولان "قون" (قويون!، قويونوز!) دئمه كدير. "كه" ايسه توركجه "كيم"ين قارشيليغي اولان فارسجا بير ايلگه جدير. دولاييسي ايله بو تركيب بئله اوخونماليدير: "قازان آييدير: مره!، قويون كيم قيزلار يانينا دا وارسين. ديدي".

قوْيولدولارQoyuldular –قويولدولارQuyuldular : بير سيرا دده قورقوت كيتابي يايينلاريندا، ايكي "قويولماقQoyulmaq " و "قويولماقQuyulmaq " ائيله مله ري بير بيرينه قاريشديريلير. "قويولماق"، بيلديييميز "قويماق" فئعلينين ائديلگه ن (مجهول) بيچيميدير (فارسجاسي گذاشته شدن). "قويولماق" ايسه بوسبوتون آيري بير فئعل اولان "قويماق" ائيله مينين ائديلگه ن بيچيميدير. "قويولماق" فئعلينين ايلكين آنلامي تؤكولمه كدير (فارسجاسي سرازير شدن، لبريز شدن). "قويوQuyu " (فارسجاسي چاه) كلمه سي ده بو فئعلده ن تؤره ميش بير آددير. بو فئعلين ايكينجي آنلامي، اونون ياغلا قاورولماسيدير (اؤرنه يين آفشار آغزيندا). دولاييسي ايله "اوره يينه قاينار ياغلار مي قويولوبدور؟" جومله سي، "اوره يينه قاينايان ياغلار مي تؤكولموشدور؟"، و يا "اوره يين قاينايان ياغلا مي قاورولوبدور؟" دئمه كدير.

تولTul ، دولاداDolada ، تولادريTola dəri ، دوخارلاييDoxarlayı : اؤزگون بتيكده ايندييه ده ك تطمين ائديجي بير بيچيمده اوخونوب آچيقلانامايان بير سويلاما واردير: "طول طولاره كرديكم طولاراري دوخرليي قودغم يغي يوردي الومده قيل كشلم ايقر مالي ايقر ويروب الدوغم توزلو قتي يايم بوغه ويروب الدوغم بوغمه كريشم بكلو يرده قودم كلدم اوتوز طقوز يولداشم اكي ارغيشم". بو سويلاما و اوندا اولان كلمه له ري چئشيتلي آراشديرماجيلار، چوخ فرقلي بيچيمله رده اوخويوب، اوناريب و آنلاملانديرميشديرلار. اؤرنه يين آزه ربايجان جومهورييه تينده "طول" كلمه سيني عره بجه طول (اوزونلوق)، "طولاراري" كلمه سيني فارسجا "توله دار" (ايت ساخلايان)، و يا "طولاراري دوخرليي" تركيبني، "تول"، "آوار" و "توخار" اويماقلاري ايله ايلگيله نديره نله ر اولموشدور. آشاغيدا بيزيم پيروفئسور طلعه ت تكين، پيروفئسور دورسون ييلديريم، .... اوخونوش و اؤنه ري- اوناريملاريندان يارارلاناراق يئيله ديييميز اوخونوش-اوناريم وئريلميشدير:

"تول دوْلادا گيرديييم، توْلا دري [+قاتي ياييم!]؛
دوْخارلايي قوْيدوغوم، ياغي يوردو [+قاتي ياييم!]؛
اليمده قيل كيشليييم، آيقير مالي [+قاتي ياييم!]؛
آيقير وئريب آلديغيم، [+آغجا] توْزلو قاتي ياييم!؛
بوْغا وئريب آلديغيم، بوْغما كيريش [+قاتي ياي]يم!؛
[+بورما] ......................... [+آغجا توْزلو قاتي ياييم!]؛
اوْتوز دوْققوز يوْلداشيم، ايكي آرغيش [+قاتي ياي]يم!؛
بونلو يئرده قوْيدوم، گلديم، [+آغجا توْزلو قاتي ياييم!]"

بورادا "تولTul " سيغير دريسينده ن ياپيلميش توربا؛ "دولاداDolada " دولاداراق (دولاتماق ائيله مينده ن)؛ "تولاTola " چيي دري، آشيلانماميش دري، بوتؤو سويولموش دري و "دوخارلاييDoxarlayı " ياشلاناراق (دوخارلاماق: ياشلانماق) آنلاميندادير. بئله جه "تول دولادا گيرديييم تولا دري، دوخارلايي قويدوغوم ياغي يوردو"ون آنلامي، "چووال كيمي دولاداراق ايچينه گيرديييم چيي دري، ياشلاناراق قويوب گلديييم ياغي يوردو"دور.

يايجيغينYaycığın ، اوقجوغازينUqcuğazın : اؤزگون بتيكده بئله بير دؤردلوك واردير: "جان باجوغن اكمش سن اوق جغرين قورمش سن ادين كردك قومش سن". بو دؤردلوك آراشديرماجيلار طره فينده ن چئشيتلي بيچيمله رده اوخونموش و اوناريلميشدير (تعمير ائديلميشدير). بونلارين آراسيندا بيزجه ان مقبول اولاني بئله دير: "جان يايجيغين.ي اه يميشسين، اوقجوغازين.ي آتميشسين، اوتاقجيغين.ي قورموشسون، آدين.ي گرده ك قويموشسون". يوخاريداكي اوخونوشا گؤره، بورادا گرده ك اوتاغينين ياپيلماسيندان سؤز گئتمه كده دير: ايلك اؤنجه ياي اه ييلير، سونرا اوق آتيلير، آرديندان اوتاق قورولور و ان سون قورولان اوتاغا گرده ك آدي وئريلير. بو دؤردلوكده ايشله ديله ن "اوقUq " كلمه سي، "چاديرين اوست بؤلومونو اولوشدوران چوبوقلار، يوردون تاوان چوبوقلاري، آلاچيق ده يه نه كله ري، آلاچيغين اوست چؤپله ري، چادير چاتيسي" آنلاميندادير.

بليكBәlik : اؤزگون بتيكده "بلوك" اولاراق يازيلميش بير كلمه واردير (بلوككده طقسان اوقك نه اوگرسن، مره کافر). بو كلمه ني آزه ربايجان جومهورييه تينده يانليشليقلا "يئله ك" و يا "بيله ك" اوخوموش و ائله جه ده آنلاملانديرميشلاردير. توركييه يايينلاريندا ايسه بو كلمه "بيلوكBilük " دييه اوخونموش و دوغرو اولاراق اوخلوق، اوخ قابي و ساداق دييه آنلاملانديريلميشدير. بيز ساده له شديريلميش يايينيميزدا بو كلمه ني گونئي آزره بايجان سؤيله ييشينه اويقون اولاراق "بليك" دييه يازديق. بوگون گونئي آزه ربايجان`ين بويين زهرا لهجه سينده "بليك" كلمه سي، بويو قيسسا لوعابلي قاب و كوزه آنلاميندا ايشله ديلير. دولاييسي ايله سؤز قونوسو اولان جومله نين دوزگون اوخونوشو بئله اولماليدير: "بلييينده دوخسان اوخون.و نه اؤيه رسين، مره کافير!".

قاناتQanat : يوملاردا يينه له نه ن "قاناتلارين.ين اوجلاري قيريلماسين" جومله سينده كي "قانات" كلمه سي، چاديرين اوستونه اؤرتوله ن و گنه لده آلتي بؤلومده ن اولوشان كئچه قوماش، خره گه اؤرتويونون اته يي آنلاميندادير. بئله جه "قاناتلارينين اوجلاري قيريلماسين"، "چاديرينين اؤرتوك بؤلومله رينين باغي قوپماسيين" دئمه كدير.


اوچونجو بوي

باي بؤره`نين اوْغلو بامسي بئيره ك.ين بوْيو`نو به يان ائده ر، خانيم هئي!


قام غان اوْغلو خان باييندير يئرينده ن [+اؤرو] دۇرموشدو. قارا يئرين اۆستونه آغ بان ائوين.ي ديكديرميشدي. آلا سايوان.ي گؤي اۆزونه آشانميشدي. مين يئرده ايپه ك قاليچاسي دؤشه نميشدي. ايچ اوْغوز، تاش اوْغوز به يله ري باييندير خان`ين صؤحبه تينه دريلميشدي. باي بؤره به ي دخي باييندير خان`ين صؤحبه تينه گلميشدي. باييندير خان`ين قارشيسيندا قاراگؤنه اوْغلو قارابۇداق ياي دايانيب دۇرموشدو. ساغ يانيندا قازان اوْغلو اۇروز [+به ي] دۇرموشدو. سوْل يانيندا قازيليق قوْجا اوْغلو به ي يئگه نه ك دۇرموشدو.

باي بؤره به ي بۇنلاري گؤردويونده آه ائيله دي. باشيندان عاغلي گئتدي. دستمالين.ي الينه آلدي، بؤيورو بؤيورو آغلادي. بؤيله ائديجه ك قالين اوْغوز.`ون آرخاسي، باييندير خان`ين گووئييسي سالور قازان قابا ديزينين اۆزه رينه چؤكدو. قێيا تيكيبه ن باي بؤره به ي`ين اۆزونه باخدي. آييدير: "باي بؤره به ي، نه آغلاييب بوْزلارسين؟" باي بؤره به ي آييدير: "خان قازان!، نئجه آغلامايايين، نئجه بوْزلامايايين؟ اوْغولدا اوْرتاجيم يوْخ، قارداشدا قده ريم يوْخ! آللاه تاعالا مني قارقاييبدير. به يله ر! تاجيم، تاختيم اۆچون آغلارام. بير گۆن اوْلا، دۆشه م اؤله م، يئريمده يۇردومدا كيمسه قالمايا" دئدي. قازان آييدير: "مقصودون بۇ مۇدور؟" باي بؤره به ي آييدير: "بلي، [+مقصودوم] بۇدور. منيم دخي اوْغلوم اوْلسا، خان باييندير`ين قارشيسين.ي آلسا دۇرسا، قۇللوق ائيله سه، من دخي باخسام، سئوينسه م، قێوانسام، گۆوه نسه م!"دئدي.

بؤيله دئگه ج قالين اوْغوز به يله ري اۆز گؤيه تۇتدولار. ال قالديريب، دۇعا ائيله ديله ر. "آللاه تاعالا سنه بير اوْغول وئرسين!" دئديله ر. اوْل زاماندا به يله رين آلقيشي آلقيش، قارغيشي قارغيش ايدي. دۇعالاري مۆسته جاب اوْلوردو. باي بيجان به ي دخي يئرينده ن اؤرو دۇردو، آييدير: "به يله ر!، منيم دخي حاققيما بير دۇعا ائيله يين. آللاه تاعالا منه ده بير قێز وئره!" دئدي. قالين اوْغوز به يله ري ال قالديرديلار، دۇعا ائيله ديله ر: "آللاه تاعالا سنه ده بير قێز وئره" دئديله ر. باي بيجان به ي آييدير: "به يله ر! آللاه تاعالا منه بير قێز وئره جه ك اوْلورسا، سيز تانيق اوْلون، منيم قێزيم باي بؤره به ي.`ين اوْغلونا بئشيك كرتمه ياووقلو اوْلسون!" دئدي.

بۇنون اۆزه رينه بير قاچ زامان گئچدي. آللاه تاعالا باي بؤره به ي`ه بير اوْغول، باي بيجان به ي`ه بير قێز وئردي. قالين اوْغوز به يله ري بۇنو ائشيتديله ر، شاد اوْلوب سئوينديله ر.

باي بؤره به ي بزيرگانلاريني يانينا اوْخودو، بۇيروق ائتدي: "مره بزيرگانلار! آللاه تاعالا منه بير اوْغول وئردي. وارين رۇم ائلينه. منيم اوْغلوم اۆچون ياخشي آرماغانلار گتيرين، منيم اوْغلوم بؤيويونجه" دئدي. بزيرگانلار دخي [+"نوْلا خانيم" ديييب يوْل ياراغين.ي گؤردوله ر]، يوْلا گيرديله ر. [+گئجه گۆندوز يؤرودوله ر]، اێستانبول`ا گلديله ر. تان تانسيق، اعلا ياخشي آرماغانلار آلديلار. باي بؤره`نين اوْغلويچون بير دنيز قۇلونو بوْز آيقير آلديلار. بير آغ توْزلو قاتي ياي آلديلار. بير دخي آلتي پرلي گۆرز آلديلار. يوْل ياراغين.ي گؤردوله ر، [+يوْلا گيرديله ر].

[+بۇنلار گلينجه، چوْخ ايلله ر، آيلار گئچدي]. باي بؤره`نين اوْغلو بئش ياشينا گيردي، بئش ياشيندان اوْن ياشينا گيردي. اوْن ياشيندان اوْن بئش ياشينا گيردي. چايا باخسا چاليملي، چال قاراقوش ارده ملي، بير گؤزه ل ياخشي ايگيت اوْلدو. اوْل زاماندا بير اوْغلان باش كسمه سه، قان تؤكمه سه، آد قوْيمازلاردي. باي بؤره به ي`ين اوْغلو آتلاندي، آوا چيخدي. آو آولاركه ن باباسينين طه وله سي اۆزه رينه گلدي. اێمراخيرباشي قارشيلادي، انديردي، قوْنوقلادي. يييب ايچيب اوْتورورلاردي.

بۇ يانادان دخي بزيرگانلار گليبه ني قارا دروه ند آغزينا قوْنموشلاردي. ياريماسين يارچيماسين آونيك قالاسينين كافيرله ري بۇنلاري جاسوسلادي. بزيرگانلار ياتيركه ن غافيلل[+يج]ا بئش يۆز كافير قۇيولدولار، چاپديلار، ياغمالاديلار. بزيرگانين اۇلوسو تۇتولدو، كيچيسي قاچاراق اوْغوز`ا گلدي. باخدي گؤردو اوْغوز`ون اۇجوندا بير آلا سايوان ديكيلميش، بير ايميرزه، خۇب ايگيت قێرخ ايگيت ايله ن ساغيندا و سوْلوندا اوْتورورلار. "اوْغوز`ون بير ياخشي ايگيتي. آنجاق يؤرويه ييم، مده د ديله يه ييم" دئدي.

بزيرگان آييدير:

ايگيت، ايگيت، به ي ايگيت!
سن منيم اۆنوم.و آنلا، سؤزوم.و دينله!
اوْن آلتي ايلدير كيم، اوْغوز ايچينده ن گئتميش ايديك.
تان تانسيق كافير مالين.ي، اوْغوز به يله رينه گتيرير ايديك.
پاسنيك قارا دروه ند آغزينا دۆش وئرميش ايديك.
آونيك قالاسينين بئش يۆز كافيري اۆزه ريميزه قۇيولدو.
قارداشيم تۇتساق اوْلدو.
ماليميزي، ريزقيميزي ياغمالاديلار، گئري دؤندوله ر.
قارا باشيم.ي گؤتوردوم، سنه گلديم.
قارا باشين صده قه سي،
ايگيت، مده د منه!

دئدي.

بۇ كز اوْغلان شاراب ايچه ركه ن ايچمه ز اوْلدو. آلتين آياغي.ني الينده ن يئره چالدي. آييدير: "نه دئديييمي يئتيرين!، گيييميم ايله ن منيم شاهباز آتيمي گتيرين! هئي، مني سئوه ن ايگيتله ر مينسينله ر!" دئدي. بزيرگان دخي اؤنله رينه دۆشدو، قێلاووز اوْلدو.

كافير دخي دۆشوبه ن بير يئرده آقچا اۆلوشمه كده يدي. بۇ محه لده اره نله رين مئيداني.نين آسلاني، پهليوانلارين قاپلاني بوْز اوغلان يئتدي. بير ايكي دئمه دي، كافيرله ره قێليج وۇردو. باش قالديران كافيرله ري اؤلدوردو، غزا ائيله دي. بزيرگانلارين ماليني قۇرتاردي.

بزيرگانلار آييدير: "به ي ايگيت، بيزه سن ارليك ايشله دين. گل ايمدي به يه ندييين مالدان آل!" دئديله ر. ايگيتين گؤزو بير دنيز قۇلونو بوْز آيقيري تۇتدو، بير ده آلتي پرلي گۆرزو، بير ده آغ توْزلو يايي تۇتدو. بۇ اۆچونو به يه ندي. آييدير: "مره بزيرگانلار، بۇ آيقيري و دخي بۇ يايي و بۇ گۆرزو منه وئرين!" دئدي. بؤيله دئگه ج بزيرگانلار سخت اوْلدو. ايگيت آييدير: "مره بزيرگانلار!، چوْخ مۇ ايسته ديم؟!" دئدي. بزيرگانلار آييتديلار: "[+خئيير سۇلطانيم]، نه چوْخ اوْلسون؟ آمما بيزيم بير به ييميز.ين اوْغلو واردير، بو اۆچ نسنه ني اوْنا آرماغان آپارساووز گره ك ايدي!" دئديله ر. اوغلان آييدير: "مره!، به ي`ينيز اوْغلو كيمدير؟" آييتديلار: "باي بؤره`نين اوْغلو واردير، آدينا بامسي دييه رله ر" دئديله ر. باي بؤره`نين اوْغلو اوْلدوغون.و بيله مه ديله ر. ايگيت بارماغين.ي اێسيردي. آييدير: "بۇندا ميننه تله آلماقدان ايسه، اوْندا بابام يانيندا ميننه تسيز آلماق يئگدير!" دئدي. آتين.ي قامچيلادي، يوْلا گيردي. بزيرگانلار آرديندان باخا قالدي: "واللاه، ياخشي ايگيت، مۆرووه وتلي ايگيت!" دئديله ر.

بوْز اوْغلان باباسينين ائوينه گلدي. [+باباسينا خبه ر اوْلدو،] "بزيرگانلار گلدي" دييه. باباسي سئويندي. چتير اوْتاق، آلا سايوان ديكديردي. ايپه ك قاليچالار سالدي. گئچدي، اوْتوردو. اوْغلونو ساغ يانينا آلدي. اوْغلان بزيرگانلار خۇصوصوندان بير سؤز سؤيله مه دي. كافيرله ري قێرديغين.ي آنمادي. ناگاهي بزيرگانلار گلديله ر. باش انديريب، سالام وئرديله ر. گؤردوله ر كيم، اوْل ايگيت كيم باش كسيبدير، قان تؤكوبدور، باي بؤره به ي`ين ساغيندا اوْتورور. بزيرگانلار يؤرودوله ر، ايگيتين الين.ي اؤپدوله ر. بۇنلار بؤيله ائديجه ك باي بؤره به ي`ين آجيغي تۇتدو. بزيرگانلارا آييدير: "مره، قاوات اوْغلو قاواتلار! آتا دۇروركه ن اوْغول.ون الين.ي مي اؤپه رله ر؟". آييتديلار: "خانيم!، بۇ ايگيت سنين اوْغلون مۇدور؟". "بلي!، منيم اوْغلومدور" دئدي. آييتديلار: "ايمدي اينجينمه خانيم!، اه ووه ل اوْنون الين.ي اؤپدويوموزه. اگه ر سنين اوْغلون اوْلماسايدي، بيزيم ماليميز گۆرجوستان`دا گئتميشدي، هپيميز تۇتساق اوْلموشدو" دئديله ر. باي بؤره به ي آييدير: "مره!، منيم اوْغلوم باش مێ كسدي؟، قان مێ تؤكدو؟" "بلي، باش كسدي، قان تؤكدو، آدام آختاردي!" دئديله ر. "مره!، بۇ اوْغلانا آد قوْياسينجا وار مێدير؟" دئدي. "بلي سۇلطانيم، آرتيقدير!" دئديله ر. باي بؤره به ي قالين اوْغوز به يله ريني چاغيردي، قوْنوقلادي. [+اوْغلونون قيصصه سيني عرض ائيله دي. جومله به يله ر ايستئحسان ائتديله ر]. دده م قوْرقوت گلدي، اوْغلانا آد قوْيدو.

آييدير:

اۆنوم.و آنلا،
سؤزوم.و دينله،
باي بؤره به ي!

آللاه تاعالا سنه بير اوْغول وئرميش،
تۇتا وئرسين!
آغير سانجاق گؤتوره نده
مۆسه لمانلار آرخاسي اوْلسون!
قارشي ياتان قارا قارلي داغلاردان آشار اوْلسا،
آللاه تاعالا سنين اوْغلونا آشيت وئرسين!
قانلي قانلي سۇلاردان گئچه ر اوْلسا،
[+آللاه تاعالا سنين اوْغلونا] گئچيت وئرسين!
قالاباليق كافيره گيره نده
آللاه تاعالا سنين اوْغلونا فۆرصه ت وئرسين!

سن اوْغلونو "بامسام" دييه اوْخشارسين؛
بۇنون آدي بوْز آيقيرلي بامسي بئيره ك اوْلسون!
آديني من وئرديم، ياشيني آللاه وئرسين!

دئدي.

قالين اوْغوز به يله ري ائله [+ال] گؤتوردوله ر، دۇعا قێلديلار: "بۇ آد بۇ ايگيته قۇتلو اوْلسون!" دئديله ر.

به يله ر هپ آوا ميندي. بوْز آيقيرين.ي چكديردي، بئيره ك ميندي. آلا داغ`ا آلا، لشكر آوا چێخدي. ناگاهاندان اوْغوز`ون اۆزه رينه بير سۆرو گئييك گلدي. بامسي بئيره ك بيريني قوْوا گئتدي. قوْوا قوْوا بير يئره گلدي. نه گؤردو سۇلطانيم؟! گؤردو گؤي چاييرين اۆزه رينه بير قێرميزي اوْتاق ديكيلميش. يازيب "بو اوْتاق كيمين اوْلا؟!" دئدي. خبه ري يوْخ كيم، آلاجاغي آلا گؤزلو قێزين اوْتاغي اوْلسا گره ك. بو اوْتاغين اۆزه رينه وارماغا اده بله ندي. آييتدي: "نه اوْلورسا اوْلسون، هله من آويمي آلايين!" دئدي. اوْتاغين اؤنونده اريشي گلدي، گئيييي سينيرله دي. باخدي گؤردو بو اوْتاق باني چيچه ك.ين اوْتاغييميش كيم، بئيره ك`ين بئشيك كرتمه نيشانليسي، آداقليسييدي. باني چيچه ك اوْتاقدان باخيردي. "مره دايالار! بۇ قاوات اوْغلو قاوات بيزه ارليك مي گؤسته رير؟" دئدي. وارين، بۇندان پاي ديله يين، گؤرون نه دييه ر!" دئدي. قێسيرجا يئنگه دييه رله ر، بير خاتين واردي. ايله ري واردي، پاي ديله دي: "هئي، به ي ايگيت! بيزه دخي بو گئييكده ن پاي وئر!" دئدي. بئيره ك آييدير: "مره دادي! من آوچي دئييله م، به ي اوْغلو به يه م، هپ.ي سيزه!" دئدي؛ "آمما سوْرماق عئييب اوْلماسين، بو اوْتاق كيميندير؟" دئدي. قێسيرجا يئنگه آييدير: "به ي ايگيتيم، بو اوْتاق باي بيجان به ي.`ين قێزي باني چيچه ك`يندير" دئدي. ائيله اوْلسا، خانيم، بئيره ك`ين قاني قاينادي، اده بله ياب ياب گئري دؤندو. قێزلار گئيييي [+ايچه ري] گؤتوردوله ر. گؤزه ل.له ر شاهي باني چيچه ك`ين اؤنونه گتيرديله ر. باخدي گؤردو كيم، بير سۇلطان سميز سيغين گئييكدير. باني چيچه ك آييدير: "مره قێزلار! بو ايگيت نه ايگيتدير؟" قێزلار آييدير: "واللاه سۇلطانيم، بۇ ايگيت اۆزو نيقابلي ياخشي ايگيتدير. به ي اوْغلو به ي ايميش" دئديله ر. باني چيچه ك آييدير: "هئي، هئي، دايالار! بابام منه من سني اۆزو نيقابلي بئيره ك`ه وئرميشه م دييه ردي؛ اوْلمايا كيم بۇ اوْلا؟. مره! چاغيرين [+گلسين]، خبه رله شه ييم" دئدي.

چاغيرديلار، بئيره ك گلدي. باني چيچه ك ياشماقلاندي، خبه ر سوْردو. آييدير: "ايگيت، گليشين قاندان؟" بئيره ك آييدير: "ايچ اوْغوز`دان!". [+قێز آييدير:] "ايچ اوْغوز`دا كيمين نه سيسين؟" دئدي. [+بئيره ك آييدير:] "باي بؤره به ي اوْغلو بامسي بئيره ك دئديكله ري منه م" دئدي. قێز آييدير: "يا!، نه مصله حه ته گلدين، ايگيت؟" دئدي. بئيره ك آييدير: "باي بيجان به ي`ين بير قێزي وارميش، اوْنو گؤرمه يه گلديم!" دئدي. قێز آييدير: "اوْل اؤيله آدام دئييلدير كيم، سنه گؤرونه!" دئدي. "آمما من باني چيچه ك`ين داديسييام. گل، ايمدي سنينله آوا چێخاليم. اگه ر سنين آتين منيم آتيمي گئچه رسه، اوْنون آتيني دخي گئچه رسين. هم سنين ايله اوْخ آتاليم. مني گئچه رسه ن، اوْنو دخي گئچه رسين و هم سنينله گۆره شه ليم. مني باسارسان، اوْنو دخي باسارسين" دئدي. بئيره ك آييدير: "خوْش، ايمدي آتلان[اي]ين!" ايكيسي آتلانديلار، مئيدانا چێخديلار. آت تپديله ر. بئيره ك.`ين آتي قێزين آتيني گئچدي. اوْخ آتديلار. بئيره ك قێزين اوْخون.و ياردي.

قێز آييدير: "مره ايگيت! منيم آتيمي كيمسه.نين گئچدييي يوْخ. اوْخومو كيمسه.نين يارديغي يوْخ. ايمدي گل، سنينله گۆره ش تۇتاليم!" دئدي. همه ن بئيره ك آتدان اندي. قاوراشديلار، ايكي پهليوان اوْلوب، بير بيرينه سارماشديلار. بئيره ك گؤتورور قێزي يئره وۇرماق ايسته ر، قێز گؤتورور بئيره ك`ي يئره وۇرماق ايسته ر. بئيره ك بۇنالدي. آييدير: "بۇ قێزا باسيلاجاق اوْلورسام، قالين اوْغوز ايچينده باشيما قاخينج، اۆزومه توْخونج ائده رله ر" دئدي. غئيره ته گلدي. قاورادي، قێزين باغداماسين.ي آلدي. امجه يينده ن تۇتدو. قێز قوْجوندو. بۇ كز بئيره ك قێزين اينجه بئلينه گيردي؛ باغدادي، آرخاسي اۆزه رينه يئره وۇردو. قێز آييدير: "ايگيت، باي بيجان`ين قێزي باني چيچه ك منه م!" دئدي. بئيره ك اۆچ اؤپدو، بير ديشله دي. "دۆيون.ون قۇتلو اوْلسون، خان قێزي!" دييه بارماغيندان آلتين اۆزويو.نو چێخاردي، قێزين بارماغينا گئچيردي. "اوْرتاميزدا بۇ، نيشان اوْلسون، خان قێزي!" دئدي. قێز آييدير: "چۆن [+كيم] بؤيله اوْلدو، همه ن ايمدي ايله ري دۇرماق گره ك، به ي اوْغلو!" دئدي. بئيره ك دخي: "نوْلا خانيم، باش اۆزه رينه!" دئدي.

بئيره ك قێزدان آيريليب، ائوله رينه گلدي. آغ ساققاللي باباسي قارشي گلدي. آييدير: "اوْغول، تان تانسيق، بۇگون اوْغوز`دا نه گؤردون؟" آييدير: "نه گؤره ييم، اوْغلو اولان ائوه رميش، قێزي اوْلان كؤچورموش." باباسي آييدير: "اوْغول يا! سني ائوه رمه ك مي گره ك؟" "بلي پس، آغ ساققاللي عزيز بابا. ائوه رمه ك گره ك!" دئدي. باباسي آييدير: "اوْغوز`دا كيمين قێزين.ي آلي وئره يين؟" دئدي.

بئيره ك آييدير:

بابا!
منه بير قێز آلي وئر كيم،
من يئريمده ن دۇرمادين، اوْل دۇرماق گره ك!
من قازاغوج آتيما مينمه دين، اوْل مينمه ك گره ك!
من قێريميما وارمادين، اوْل منه باش گتيرمه ك گره ك!
بۇنون كيمي قێز آلي وئر بابا، منه!

دئدي.

باباسي باي بؤره خان آييدير: "اوْغول، سن قێز ديله مه زسين، كندينه بير [+يوْلداش و] هامپا ايسته رميشسين. اوْغول، مگه ر سن.ين ايسته دييين قێز، باي بيجان به ي.ين قێزي باني چيچه ك اولا؟!" دئدي. بئيره ك آييدير: "بلي پس، ائوئت! آغ ساققاللي عزيز بابا، منيم دخي ايسته ديييم اوْلدور" دئدي. باباسي آييدير: "آي اوْغول، باني چيچه ك`ين بير دلي قارداشي واردير، آدينا دلي قارچار دييه رله ر؛ قێز ديله يه ني اؤلدورور". بئيره ك آييدير: "يا!، پس نئده ليم؟" باي بؤره به ي آييدير: "اوْغول، قالين اوْغوز به يله ريني اوْداميزا اوْخوياليم، نئجه مصله حه ت گؤرورله رسه، اوْنا گؤره ايش ائده ليم" دئدي.

قالين اوْغوز به يله ريني هپ اوْخودولار، اوْدالارينا گتيرديله ر. آغير قوْنوقلوق ائيله ديله ر. [+يئديله ر، ايچديله ر، سؤز آچديلار، دانيشيق ائتديله ر]. قالين اوْغوز به يله ري آييتديلار: "بۇ قێزي ايسته مه يه كيم وارا بيلير؟" مصله حه ت گؤردوله ر كيم، دده قوْرقوت وارسين دئديله ر. دده قوْرقوت آييدير: "يارانلار!، چۆن كيم مني گؤنده ريرسينيز، بيليرسينيز كيم، دلي قارچار قێز قارداشيني ديله يه ني اؤلدورور. باري باييندير خان`ين طه وله سينده ن ايكي شاهباز يۆگره ك آت گتيرين، بير گئچي باشلي گئچه ر آيقيري، بير توْخلو باشلي دوْرو آيقيري. ناگاه قاچما قوْوما اوْلورسا، بيريسيني مينه م، بيريسيني يده م" دئدي. دده قوْرقوت`ون سؤزو مقبول گلدي. وارديلار، باييندير خان`ين طه وله سينده ن اوْل ايكي آتي گتيرديله ر. دده قوْرقوت بيرين.ي ميندي، بيرين.ي يددي. "يارانلار، سيزي حاق`ا اێسمارلاديم!" دئدي، گئتدي.

مگه ر سۇلطانيم، دلي قارچار دخي آغ بان ائويني، آغ اوْتاغيني قارا يئرين اۆزه رينه قۇردورموش ايدي. يوْلداشلار.ي ايله پۇتا آتيب اوْتوروردو. دده م قوْرقوت اؤته ده ن بري گلدي، باش انديردي، باغير باسدي. آغيز ديلده ن گؤركلو سالام وئردي. دلي قارچار آغزين.ي كؤپوكله نديردي. دده قوْرقوت`ون اۆزونه باخدي. آييدير: "عليك السّلام! آي عمه لي آزميش، فئعلي دؤنموش، قايير آللاه آغ آلنينا قادا يازميش! آياقليلار.ين بۇرايا گلدييي يوْخ. آغيزليلار.ين بۇ سۇيومدان ايچدييي يوْخ. سنه نوْلدو؟ عمه لين مي آزدي؟ فئعلين مي دؤندو؟ اجه لين مي گلدي؟ بۇ آرالاردا نئيله رسين؟" دئدي.

دده قوْرقوت آييدير:

قارشي ياتان قارا داغ`يني آشماغا گلميشه م.
آخينتيلي گؤركلو سۇيونو گئچمه يه گلميشه م.
گن اته يينه، دار قوْلتوغونا قێسيلماغا گلميشه م.
تانري`نين بۇيروغويلا، پئيغه مبه ر`ين قوْولويلا
آيدان آري، گۆنده ن گؤركلو قێز قارداشين باني چيچه ك`ي
بامسي بئيره ك`ه ديله مه يه گلميشه م!

دئدي.

دده قوْرقوت بؤيله دئگه ج دلي قارچار آييدير: "مره! نه دئديييم.ي يئتيرين، قارا آيقيري ياراقلا گتيرين!" دئدي. قارا آيقيري ياراقلا گتيرديله ر. دلي قارچار`ي مينديرديله ر. دده قوْرقوت كؤسته يي اۆزدو؛ دۇرمادي، قاچدي. دلي قارچار آردينا دۆشدو. توْخلو باشلي دوْرو آيقير يوْرولدو. دده قوْرقوت گئچي باشلي گئچه ر آيقيرا سێچرادي، ميندي. دده`يي قوْوا قوْوا دلي قارچار اوْن بئله ن يئر آشيردي. دده قوْرقوت`ون آرديندان دلي قارچار اردي. دده`نين انسي انتدي. تانري`يا سێغيندي. ايسم-ي اعظه م.ي اوْخودو. دلي قارچار قێليجين.ي الينه آلدي. يۇخاريسيندان اؤفكه ايله حمله قێلدي. دلي به ي ديله دي كيم، دده`يي تپه ري چالا. دده قوْرقوت آييتدي: "چالارسان، الين قۇروسون!" دئدي. حاق تاعالا`نين بۇيروغويلا دلي قارچار`ين الي يۇخاريدا آسيلي قالدي. زيرا دده قوْرقوت ويلايه ت اێسسي ايدي، ديله يي قبول اوْلدو.

دلي قارچار آييدير:

مده د، آمان، الامان!
تانري`نين بيرلييينه يوْخدور گۇمان!
سن منيم اليمي ساغالدي گؤر،
تانري`نين بۇيروغويلا،
پئيغه مبه رين قوْولويلا
قێز قارينداشيمي بئيره ك`ه وئره يين!

دئدي.

اۆچ كره آغزيندان ايقرار ائيله دي. گۆناهينا تؤوبه ائيله دي. دده قوْرقوت دۇعا ائيله دي. دلي`نين الي حاق امرييله ساپاساغ اوْلدو، دؤندو. آييدير: "دده!، قێز قارينداشيمين يوْلونا من نه ايسته رسه م، وئرير ميسين؟" دده آييدير: "وئره ليم!" دئدي؛ "گؤره ليم، نه ايسته رسين؟".

دلي قارچار آييدير:

مين بۇغرا گتيرين كيم، مايا گؤرمه ميش اوْلا.
مين دخي آيقير گتيرين كيم، هئچ قێسراغا آشماميش اوْلا.
مين دخي قوْيون گؤرمه ميش قوْچ گتيرين.
مين ده قۇيروقسوز قۇلاقسيز كؤپه ك گتيرين.
مين دخي بيره گتيرين منه!

دئدي.

اگه ر بۇ دئديييم نسنه له ري گتيريرسه نيز، خوْش، وئرديم. آمما گتيرمه يه جه ك اوْلورسان، بۇ قاتلا اؤلدورمه ديم، اوْل واختين اؤلدوره يين!" دئدي.

دده دؤندو، باي بؤره به ي`ين ائوله رينه گلدي. باي بؤره به ي آييدير: "دده!، اوْغلان مێسين، قێز مێسين؟، [+قۇرت مۇسون، قوْيون مۇسون؟]". دده "اوْغلانام!" دئدي. "يا!، پس نئجه قۇرتولدون دلي قارچار`ين الينده ن؟" دئدي. دده آييدير: "آللاه`ين عينايه تي، اره نله رين هيممه تي اوْلدو؛ قێزي آلديم" دئدي. بئيره ك`ه و آناسينا و قێز قارداشلارينا مۇشتوچو گلدي. سئوينديله ر، شاد اوْلدولار. باي بؤره به ي آييدير: "دلي نه قده ر مال ايسته دي؟" دده آييدير: "ياريماسين يارچيماسين، دلي قارچار ائيله مال ايسته دي كيم، هئچ بيتمه سين!" دئدي. باي بؤره به ي آييدير: "هله نه ديله دي؟"

دده آييدير:

مين آيقير ديله ييبدير كيم، قێسراغا آشماميش اوْلا.
مين دخي بۇغرا ديله دي كيم، مايا گؤرمه ميش اوْلا.
مين ده قوْچ ديله ييبدير [+كيم]، قوْيون گؤرمه ميش اوْلا.
مين ده قۇيروقسوز قۇلاقسيز كؤپه ك ديله دي.
مين دخي خازانجا قاراجا بيره له ر ديله دي.

بۇ نسنه له ري گتيره جه ك اوْلورسانيز،
قێز قارينداشيمي وئريره م.
گتيرمه يه جه ك اوْلورسان،
گؤزومه گؤرونمه يه سين،
يوْخسا سني اؤلدوروره م! دئدي.

باي بؤره به ي آييدير: "دده!، من اۆچونو بۇلورسام، ايكيسيني سن بۇلور مۇسون؟" دئدي. دده قوْرقوت "بلي خانيم، بۇلاسييام" دئدي. باي بؤره به ي آييتدي: "ايمدي دده، كؤپه كله بيره يي سن بۇل!" دئدي. دخي كنديسي طه وله طه وله آتلارينا واردي. مين آيقير سئچدي. ده وه له رينه واردي، مين بۇغرا نر سئچدي. قوْيونلارينا واردي، مين قوْچ سئچدي. دده قوْرقوت دخي مين قۇيروقسوز قۇلاقسيز كؤپه كله مين دخي بيره بۇلدو. آليب بۇنلاري دلي قارچار`ا گئتدي.

دلي قارچار ائشيتدي، قارشي گلدي. "گؤره ييم، دئديييمي گتيرديله ر مي؟" دئدي. آيقيرلاري گؤروجه ك به يه ندي. ده وه له ري گؤردۆيونده به يه ندي. قوْچلاري [+گؤروجه ك] به يه ندي. كؤپه كله ري گؤروجه ك قاس قاس گۆلدو. آييدير: "دده يا! هاني منيم بيره له ريم؟" دده قوْرقوت "هاي اوْغول قارچار! آداما اۇش، بؤگه له ك كيمي بۇنلودور. اوْل بير ياووز جاناواردير. هپ بير يئرده دريب دۇرورام. گل گئده ليم، سميزين.ي آل، آريغين.ي قوْي!" دئدي. آلدي دلي قارچار`ي بير بيره لي يئره گتيردي. دلي قارچار`ي يالينچاق ائيله دي، آغيلا قوْيدو. بيره له ر دلي قارچار`ا اۆشدوله ر. گؤردو باجاري بيلمه ز، آييدير: "مده د، دده! كره م ائيله، آللاه عئشقينه! قاپيني آچ چێخايين!" دئدي. دده قوْرقوت "اوْغول قارچار!، نه قارقاشا ائده رسين؟ گؤتور، بۇ اێسمارلاديغين نسنه دير. نوْلدون بؤيله بۇنالدين؟